Türk askeri ve siyasi tarihinin önemli şahsiyetlerinden biri olan Hasan Fehmi Atakan, 1889 yılında hayata gözlerini açmış ve ülkesine uzun yıllar kahramanca hizmet etmiş seçkin bir generaldir. Askeri eğitimini Harp Okulu ve Harp Akademisi bünyesinde başarıyla tamamlayan Atakan, vatan savunmasında üstlendiği kritik görevlerle adını tarihe yazdırmıştır. Özellikle 1919-1923 yılları arasında cereyan eden Türk Kurtuluş Savaşı sırasında gösterdiği üstün başarı ve fedakarlıklar, onun askeri dehasını ortaya koymuştur. Büyük Taarruz döneminde kurmay kıdemli yüzbaşı rütbesiyle Mürettep Süvarisi Tümeni kurmay başkanlığı yapan kahraman asker, cephedeki muhabere ve muvasala şubesinde de hayati sorumluluklar üstlenmiştir. Takdirname ve İstiklal Madalyası sahibi olan Atakan, orgenerallik rütbesine yükselerek 3. Ordu Komutanlığı yapmış, emekliliğinin ardından ise Cumhuriyet Senatosu bünyesinde cumhurbaşkanlığı kontenjanından senatör olarak siyasi alanda ülkesine katkı sağlamaya devam etmiştir.
Harp Okulundan Cephelere Uzanan Askerî Görevler
Hasan Atakan, genç yaşlardan itibaren askerlik mesleğine büyük bir bağlılık göstermiş ve askeri eğitim basamaklarını tek tek tırmanmıştır. Harp Okulu ve Harp Akademisi eğitimlerini başarıyla tamamlamasının ardından, kıta görevlerine adım atmıştır. Meslek hayatının ilk yıllarında 13. Tümen Nişancı Taburu ve 29. Tümen 87. Alay bünyesinde görev yaparak kıymetli saha tecrübeleri edinmiştir. Stratejik yetenekleri doğrultusunda Genelkurmay Harekât Kurulu Topoğrafya Kısmı içerisinde görevlendirilmiş, ardından Eskişehir Seferi Sevk Komisyonu bünyesinde de önemli sorumluluklar almıştır.
Askeri diploması alanında da adından söz ettiren Atakan, Afgan Sefer Kuvveti Subaylığı ve Tahran Askerî Ataşeliği Refakat Subaylığı gibi kritik dış misyonlarda ülkesini gururla temsil etmiştir. Yurt içindeki çeşitli karargahlarda da sorumluluk üstlenen Atakan; 13. Kolordu Komutanlığı Subaylığı, 6. Kolordu Komutanlığı Emir Subaylığı, 6. Ordu Komutan Yaverliği ve Harp Okulu Alay Komutan Yaverliği görevlerini de büyük bir disiplinle icra etmiştir. Milli Mücadele sürecinde ise Batı Cephesi 1. Şube ile 1. Ordu 1. Şube Mülhaklığı görevlerinde bulunarak istiklal mücadelesine yön veren kadrolar arasında yer almıştır.
Cumhuriyetin Kurulması ve Yüksek Komutanlık Yılları
Kurtuluş Savaşı'nın Türk milletinin zaferiyle taçlanmasının ardından, yeni kurulan Cumhuriyetin modern ordusunda görev yapmaya devam eden Atakan, idari kademelerde hızla yükselmiştir. Bu dönemde Mürettep 3. Levazım Tümeni Kurmay Başkanlığı, 7. Tümen Kurmay Başkanlığı ve 7. Kolordu 1. Şube Müdürlüğü gibi kritik makamlarda ordu düzeninin kurulmasına katkıda bulunmuştur. Kıtadakı komuta yeteneğini göstermek adına 1. Tümen 5. Alay Tabur Komutanlığı ile 1. Tümen 5. Alay Komutan Yardımcılığı görevlerini üstlenmiştir. Ayrıca 1. Ordu Müfettişliği Kurmay Subaylığı ve 4. Kolordu Kurmay Komutanlığı Kurmay Başkanlığı gibi üst düzey karargah rollerinde bulunmuştur. Liderlik gücü ve askeri birikimiyle şu önemli birliklerin komutasını üstlenmiştir:
- 3. Tümen 11. Piyade Alayı Komutanlığı
- 8. Tümen Piyade Tugayı
- 9. Kolordu Trabzon Bölge Komutanlığı
- 48. Tümen ve Kars Müstahkem Mevki Komutanlığı
Bu sınır bölgelerindeki ve stratejik noktalardaki başarılı yönetiminin akabinde, 2. Ordu Müfettişliği Kurmay Başkanlığı ve 5. Kolordu Komutanlığı gibi en üst düzey askeri kademelerde bulunmuştur. Mesleki kariyerinin doruk noktası olarak 1950 yılında orgeneral rütbesine terfi ederek 3. Ordu Komutanı olarak atanmış ve bu şerefli makamı hakkıyla temsil etmiştir. Aktif askeri hizmetinin son dönemlerinde ise Millî Savunma Bakanlığı İstanbul Tetkik Kurulu Üyeliği görevini yürüterek tecrübelerini genç nesillere aktarmıştır.
Siyasi Yaşamı ve Aile Mirası
Askerlik görevinden sonra sivil hayatta da vatanına hizmet etme arzusu taşıyan Hasan Fehmi Atakan, 22 Ocak 1964 tarihinde Cumhurbaşkanı tarafından Cumhuriyet Senatosu üyeliğine seçilmiştir. Bu onurlu görevi 5 Haziran 1966 tarihine kadar büyük bir ciddiyetle sürdürerek yasama organında ülkenin gelişimine katkıda bulunmuştur.
Özel hayatında evli ve iki çocuk babası olan Hasan Atakan, ailesinde de çok değerli bir miras bırakmıştır. Kendisi gibi vatanseverlikle yoğrulan kızı Leyla Atakan, Türk siyasi tarihinde çığır açan bir başarıya imza atmıştır. Leyla Atakan, 2 Haziran 1968 yerel seçimlerinde İzmit Belediye Başkanı olarak seçilmiş ve ülkemizin ilk kadın il belediye başkanı unvanını kazanarak adını altın harflerle tarihe yazdırmıştır.
Hayatını cumhuriyet değerlerine ve vatan hizmetine adayan bu büyük şahsiyet, 12 Ağustos 1979 tarihinde hayata veda etmiştir. Hasan Fehmi Atakan, İstiklal Mücadelesi kahramanlıkları, başarılı ordu komutanlığı ve senatörlük dönemi ile Türk milletinin hafızasında saygın bir yer tutmaktadır.