Türkiye'de modern mimarlık ve şehircilik disiplinlerinin kurumsallaşması ile gelişiminde derin izler bırakan Prof. Hande Suher, 1929 yılında İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Cumhuriyet ideallerinin şekillendirdiği ilk nesil kadın aydınlardan olan Suher, ülkemizin ilk kadın şehir plancıları arasında yer alarak mesleki ve akademik alanda çığır açtı. Kariyeri boyunca hem kuramsal bilgi üretimini üstlendi hem de tasarladığı anıtsal projelerle büyük kentlerin fiziksel gelişimine katkıda bulundu. Kendisi çok yönlü bir tasarımcıydı. İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi bünyesinde dekanlık görevini üstlenen ilk kadın öğretim görevlisi olma unvanıyla tarihe geçen bu saygın akademisyen, 21 Şubat 2016'da aramızdan ayrılarak ardında çok yönlü bir entelektüel miras bıraktı.
Zonguldak'tan İstanbul Teknik Üniversitesi'ne Uzanan Eğitim Hayatı
Hadiye Çağlar ile Ali Agah Çağlar çiftinin kızı olarak hayata başlayan Hande Suher, çocukluk ve ilk gençlik yıllındaki temel eğitimini Anadolu'da tamamladı. İlkokul ve ortaokul öğrenimini o dönem kömür sanayisiyle gelişen Zonguldak kentinde bitirdi. Lise eğitiminden sonra mimarlık eğitimine yönelen Suher, 1946 senesinde Türkiye'de bu alanın en saygın merkezlerinden biri olan İTÜ Mimarlık Fakültesi'ne kabul edildi. Beş yıllık zorlu ve başarılı bir yükseköğrenim sürecinin ardından 1951 yılında okulunu tamamlayarak genç bir mimar olarak mezun oldu. Bu alanda hızla tecrübe kazandı. Ayrıca mezun olduğu aynı yıl, fakültenin şehircilik kürsüsünde asistanlık görevine atanarak akademik yolculuğunun ilk adımını attı.
Akademide Yükseliş ve Tarihi Dekanlık Dönemi
Akademik dünyadaki çalışmalarına büyük bir kararlılıkla devam eden Suher, 1956 yılında doçentlik unvanını kazandı. Alanındaki bilimsel yetkinliğini ve araştırmalarını derinleştirerek 1965 senesinde ise profesörlük unvanına hak kazandı. İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesindeki asli görevlerinin yanı sıra, ulusal düzeydeki farklı bilimsel kurullarda ve meslek örgütlerinde çeşitli idari görevler üstlendi.
Takvimler 1977 yılını gösterdiğinde, fakültede gerçekleştirilen dekanlık seçimlerinde meslektaşlarının büyük desteğini alarak birinci sırada yer aldı. Bu başarısıyla İTÜ Mimarlık Fakültesi tarihinin ilk kadın dekanı sıfatını kazandı. 1977 ile 1980 yılları arasında üç yıl boyunca bu liderlik makamını başarıyla yürüttü. Bu görevi başarıyla tamamladı. Görev sürecince hem demokratik bir yönetim anlayışı sergiledi hem de sonraki nesil kadın akademisyenlerin önünü açacak öncü bir rol model haline geldi.
Kentsel Tasarımlar, AHE Mimarlık ve Ödüller
Prof. Hande Suher, sadece üniversite kürsülerinde ders veren bir kuramcı olmakla yetinmedi; mimarlık pratiğinin bizzat içinde yer aldı. Bu doğrultuda 1960'lı yıllarda Türkiye modern mimarlık tarihinin en nitelikli yapılarından biri kabul edilen Taksim Vakıflar Oteli projesinin ortaya çıkmasında etkin rol oynadı. Tasarımın yarışma ve uygulama süreçlerini yürütmek adına meslektaşlarıyla birlikte AHE Mimarlık firmasını kurdu. Bu önemli ortaklıkta birlikte çalıştığı diğer kurucu ortaklar şunlardır:
- Kemal Ahmet Aru
- Tekin Aydın
- Mehmet Ali Handan
- Yalçın Emiroğlu
- Altay Erol
AHE Mimarlık grubu tarafından 1959 ile 1975 yılları arasında geliştirilip inşa edilen bu simgesel bina, günümüzde Ceylan Intercontinental Oteli adıyla konuklarını ağırlamaya devam etmektedir. Suher, meslek hayatı boyunca imza attığı nitelikli çalışmalarla ulusal ve uluslararası düzeyde toplamda 17 seçkin ödüle layık görüldü. AHE Mimarlık ve diğer uluslararası ortaklıklarla hayata geçirdiği diğer tasarımlar ise şunlardır:
- Malatya Bölge Teknik Tarım Okulu (AHE Mimarlık ortaklığıyla tasarlanan eğitim yapısı)
- Büyük Ankara Oteli (İsviçreli ünlü mimar Marc-Joseph Saugey ile ortaklaşa üretilen proje)
- Giverola-Tossa Tatil Köyü (Yine Marc-Joseph Saugey ile birlikte tasarlanan turizm yerleşkesi)
Bu eserler büyük ilgi uyandırdı.
Geleceğe Kalan Kitaplar ve Vefatı
Meslek yaşamı boyunca kamu yararını gözeten vizyonunu, şehircilik ve mimarlık anlayışını yazılı eserlerle de ölümsüzleştiren Prof. Hande Suher, üretken bir yazar olarak öne çıktı. Mimarlar Odası ile YEM Yayınları iş birliği çerçevesinde basılan "Kamu Yararını Öncelikli Gören Bir Yaşamöyküsü" adlı kitabı, onun profesyonel felsefesini, anılarını ve mesleki mücadelesini gelecek kuşaklara aktaran en temel başvuru kaynağı niteliğindedir. 21 Şubat 2016 tarihinde doğduğu şehir olan İstanbul'da hayata gözlerini yuman Hande Suher'in naaşı, devlet ve akademi dünyasından isimlerin katıldığı törenle Edirnekapı Şehitliği'ne defnedildi. Onun açtığı yoldan ilerleyen kadın mimarlar ve şehir plancıları, bugün de onun ilkelerini yaşatmaktadır. Ardında unutulmaz bir iz bıraktı.