Halis Ataksor, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarına uzanan fırtınalı süreçte, vatan savunmasında en ön saflarda yer almış kahraman bir Türk askeridir. Kendisi 1876 yılında Aydın'da dünyaya gözlerini açtı. Cephelerdeki cesaretiyle zamanla 'Kör Halis' lakabını alan bu seçkin subay, özellikle Çanakkale Savaşı'ndaki kritik kararlarıyla tarihin akışını değiştirmiştir. Bu dehasını sivil hayatta da sürdürdü. Uşak'ta modern belediyecilik çalışmalarına imza atan Ataksor, hem kalemiyle hem de silahıyla ülkesine hizmet etmiş aydın bir şahsiyettir.
Eğitim Hayatı ve İlk Askeri Yılları
Büyük defter kâtibi olan babası Ahmet Muhtar Efendi'nin tayini sonucu çocuk yaşta Kütahya'ya yerleşen Halis Bey, Germiyanoğulları sülalesinden gelen Havva Naime Hanım'ın evladıdır. İlk eğitimini 1881'de Küpecik mahalle mektebinde aldı. Ardından Kütahya rüştiyesinde tahsil gören genç Halis, bu yıllarda Fransızca dersleri almaya başladı. Ortaöğrenimini Kütahya İdadisi'nde sürdürürken, Kütahya Liva Meclisi kararıyla Bursa Mülkiye İdadisi'ne geçiş yaptı. Buradaki altıncı sınıftan tasdikname alarak İstanbul'un yolunu tuttu. Askerlik kariyerinin kapısını aralayan Harp Okulu'nu 1898 yılında üstün başarıyla bitirip teğmen rütbesiyle orduya katıldı.
Harp okulundan mezuniyetinin ardından orduya katılan genç subay, sırasıyla Trablusgarp ve Balkan Savaşları'nda aktif roller üstlenmiştir. Balkan muharebeleri onun hayatında derin izler bıraktı. Bu çetin mücadelede bacağından vurulan Halis Bey, ayrıca isabet eden bir şarapnel parçasıyla gözünden yaralanarak ordu genelinde 'Kör Halis' lakabını edinmiştir. Balkan Savaşları'ndaki fedakarlıkları neticesinde yüzbaşılık rütbesine terfi etti. Ancak onun askeri dehasını ve cesaretini tüm dünyaya kanıtlayacağı asıl büyük sınav, Gelibolu Yarımadası'ndaki amansız Çanakkale sırtlarında verilecekti.
Çanakkale Muharebeleri ve Arıburnu Savunması
Takvimler 1914 yılını gösterdiğinde Çanakkale Muharebeleri'nde 9. Tümen'e bağlı 27. Alay'ın 3. Tabur Komutanı olarak cepheye hareket etti. İtilaf Devletleri'nin çıkarma yaptığı 25 Nisan 1915 sabahı, Arıburnu Cephesi'nde taarruz eden sağ hücum kolunun idaresini üstlendi. Alay Komutanı Yarbay Mehmet Şefik Bey'in emri doğrultusunda hareket ederek iki bölüğü Mersinsırtı'nın da ötesine sürdü ve Merkeztepe ile Bombasırtı aralığındaki 180 rakımlı tepenin güney yamaçlarına yerleşti. Bu hamle, hem 57. Alay karşısındaki hem de Merkeztepe batısındaki Anzak birliklerini yoğun ateş altında tutma imkanı sağladı. Halis Bey'in gördüğü bu taktik avantaj sayesinde gerçekleştirilen ileri hareket, Türk taarruzlarının başarısında oldukça yararlı olmuştur. Düşman komutanı, takviye kuvvetlerinin büyük kısmını buraya kaydırmak zorunda kalırken, Anzakların üç koldan düzenlediği şiddetli saldırılar bu kahraman bölükleri yerinden sarsamadı.
Halis Bey, bu muharebeler sırasında kolundan ağır şekilde yaralanmasına ve aşırı kan kaybetmesine rağmen komutayı uzun süre bırakmamıştır. Bu eşsiz cesareti üst makamlarca takdir edildi. Göstermiş olduğu kahramanlıktan dolayı kendisine Liyakat Nişanı verildi. Tüm subayların şehit veya gazi olması sebebiyle komutayı Tabur Katibi Muharrem Vehbi Bey'e devrederek sargı yerine gitti. Tedavisinin ardından 8 Ağustos 1915'te binbaşılığa terfi ettirilen kahraman asker, 27. Alay'ın 3. Tabur Komutanı olarak büyük hizmetler vermiştir. Çanakkale Muharebeleri'nden sonra başlayan Millî Mücadele döneminde de vatan hizmetine devam ederek Diyarbakır, Mardin, Urfa ve Siverek bölgelerini kapsayan Fransız cephesinde menzil mıntıka müfettişliği görevini yürüttü.
Binbaşı Halis Bey'in askeri kariyeri boyunca kahramanca mücadele ettiği başlıca cepheler ve savaşlar şunlardır:
- Trablusgarp Savaşı
- Balkan Muharebeleri (Yüzbaşılığa yükseldiği ve yaralandığı mücadele)
- Çanakkale Savaşları (Arıburnu Cephesi savunması)
- Kurtuluş Savaşı Güney Cephesi (Fransızlara karşı menzil mıntıka müfettişliği)
Sivil Hayatta Uşak İmar Çalışmaları
İstiklal Harbi'nin başarıyla tamamlanmasının ardından Halis Bey, Kütahya'nın o dönemki kazası olan Uşak'a yerleşerek sivil hayata adım attı. Zekiye Hanım ile evlenen Ataksor, belediye mühendisi olarak göreve başladı. 1925-1933 yılları arasında Uşak Belediye Başkanı Alaattin Tiritoğlu ile birlikte çalışarak kent tarihinin en önemli imar adımlını attılar. Daha Ankara'da yeni planlanan asfaltlama işlemlerini Uşak'ta daha önce hizmete sokarak şehri çağdaş bir çehreye kavuşturdular. Şehrin kanalizasyon hattını inşa eden ve parklandırma çalışmalarına öncülük eden ikili, Uşak'ı adeta sıfırdan imar etmeyi başarmıştır.
Halis Bey ve Alaattin Tiritoğlu'nun ortaklığıyla Uşak'a kazandırılan yenilikçi çalışmalar şunlardır:
- Şehrin modern parklarla donatılması ve yeşillendirilmesi,
- Kanalizasyon şebekesinin planlanarak inşa edilmesi,
- Ankara ile eş zamanlı olarak asfalt kaplama çalışmalarının başlatılması.
Askeri kariyerindeki yüksek disiplini sivil yaşamına da başarıyla yansıtan Halis Bey, Doğu ve Batı kültürlerine hakimiyetiyle Arapça, Farsça, Almanca ve Fransızca dillerini çok iyi derecede biliyordu. Yabancı dillerdeki askeri kaynaklardan yaptığı çeviri örneklerini Genelkurmay Başkanlığı'na göndererek sivil yaşamında da orduya katkı sunmayı sürdürdü. Ömrünü vatanına ve milletine adayan bu kahraman şahsiyet, 8 Ağustos 1933 tarihinde Uşak'ta vefat etmiştir.