Türk bilim dünyasında yöneylem kavramını dilimize kazandırarak çığır açan makine mühendisi ve akademisyen Halim Doğrusöz, 14 Şubat 1922 tarihinde Tekirdağ'ın Malkara ilçesinde dünyaya gözlerini açtı. Hayatı boyunca mühendislik ve sistem bilimleri alanında öncü adımlar atan Doğrusöz, uluslararası arenada da akademik çalışmaları ve kurumsallaşma adımlarıyla derin izler bıraktı. O, sadece bir akademisyen değil, aynı zamanda Türkiye'nin endüstriyel ve bilimsel gelişimine yön veren vizyoner bir liderdi. 9 Mart 2019 tarihinde Ankara'da vefat eden bu değerli bilim insanı, ardında akademiden sanayiye uzanan devasa bir miras bıraktı. Bu miras bugün de yaşamaktadır.
Eğitim Hayatı ve Kamu Hizmeti
Halim Doğrusöz, parlak zekası ve bilime olan tutkusuyla genç yaşta dikkatleri üzerine çekmeyi başardı. 1941 yılında Bursa Erkek Lisesi'nden mezun olduktan sonra, yükseköğrenimi için İstanbul Teknik Üniversitesi Makina Fakültesi'nin yolunu tuttu. İTÜ'de parasız yatılı olarak okuyan Doğrusöz, buradaki eğitimini 1948 yılında başarıyla tamamladı. Mezuniyetinin ardından devlete olan borcunu ödemek üzere Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü'nde (EİE) mecburi hizmetine başladı. Bu görev onun için dönüm noktasıydı. Kurumda dokuz yıl boyunca çalıştı. Bu süreçte proje mühendisi, etüt şefi ve genel direktör müşaviri oldu.
Uluslararası Deneyim ve Yöneylem Araştırması
Mühendislik alanındaki vizyonunu küresel ölçeğe taşımak isteyen Doğrusöz, 1958 yılının başında EİE'deki görevinden ayrılarak Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. Case Teknoloji Enstitüsü'nde yöneylem araştırması üzerine yoğunlaşan başarılı mühendis, burada hem araştırma asistanlığı yaptı hem de doktora derecesini elde etti. Akademik yetkinliğini pekiştirdikten sonra 1961 yılının Eylül ayında dünya devi petrol şirketi Mobil Oil'de çalışmaya başladı. Buradaki çalışmaları dört yıl sürdü. Sonunda, 19 Mayıs 1965'te Türkiye'ye döndü.
Türkiye'de Akademik Yapılanma ve ODTÜ Yılları
Ülkeye dönüşüyle birlikte Türkiye'de modern bilimsel altyapının kurulması için kolları sıvadı. Yöneylem Araştırma Enstitüsü ile Sistem Bilimleri Araştırma Enstitüsü (SİBREN) kuruluşunda aktif rol oynayarak bu kurumların temellerini attı. SİBREN bünyesinde bir dönem direktörlük yaptı. Aynı zamanda 1965-1980 yılları arasında TÜBİTAK bünyesinde Yöneylem Araştırması Ünitesi başkanlığı, genel sekreterlik ve bilim kurulu üyeliği gibi hayati makamlarda bulundu. 1966 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) kadrosuna katılarak Türkiye'de ilk kez yöneylem araştırması lisansüstü programını hayata geçirdi. Orta Doğu Teknik Üniversitesi bünyesinde geçirdiği uzun yıllar boyunca Fen Bilimleri Enstitüsü müdürlüğü, Mühendislik Fakültesi dekanlığı ve rektör yardımcılığı gibi pek çok üst düzey idari sorumluluğu başarıyla üstlendi.
Vakıf Çalışmaları ve İdari Görevleri
Uluslararası düzeydeki saygınlığı sayesinde 1969 ile 1990 yılları arasında Amerika'da North Carolina State University ve Pennsylvania Üniversitesi'nde ziyaretçi akademisyen olarak dersler verdi. 1990-1998 yılları arasında ise Bilkent Üniversitesi Endüstri Mühendislik Bölümü'nde profesör olarak görev alarak yeni nesil mühendislerin yetişmesine katkı sağladı. Akademik kariyerinin yanı sıra toplumsal fayda sağlamayı ve ülkesine hizmet etmeyi de bir görev addeden Doğrusöz, çok sayıda ulusal ve uluslararası kuruluşta kritik roller üstlenmiştir. Bu kapsamda görev aldığı başlıca oluşumlar şunlardır:
- Elginkan Vakfı: Vakfın kuruluşunda yer alarak 1991-2004 yılları arasında yönetim kurulu başkanlığı yapmış, daha sonra ise mütevelli heyet üyesi olarak hizmet vermiştir.
- İlmi İstişare ve Araştırma Kurulu (İLAR): 1968-1991 yılları arasında Türkiye Cumhuriyeti Millî Savunma Bakanlığı bünyesinde bu kurulun üyesi olarak çalışmıştır.
- Uluslararası Kuruluşlar: 1968-1975 yılları arasında NATO, APOR ve SPOSS (Society for the Promotion of Science and Scholarship) gibi prestijli organizasyonlarda üye olarak aktif sorumluluklar üstlenmiştir.
Uluslararası alanda son derece faal olan akademisyen, yaşamının son yıllarında da üretkenliğini hiç kaybetmedi. Doğrusöz, Elginkan Vakfı mütevelli heyet üyeliğini ve ODTÜ Endüstri Mühendisliği Bölümü'ndeki yarı zamanlı görevini ömrünün sonuna dek sürdürdü. Türk bilim tarihine altın harflerle yazılan ömrü 9 Mart 2019'da son bulan Doğrusöz, Ankara Karşıyaka Mezarlığı'na defnedildi.