Osmanlı İmparatorluğu'nun son yılları ile Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş dönemine damga vuran siyasetçi ve girişimci Hacı Bekir Sümer, Anadolu'nun yetiştirdiği önemli devlet adamlarından biridir. 1867 yılında Konya'nın tarihi ve kültürel merkezlerinden Akşehir'de dünyaya gelen Sümer, ülkenin en kritik dönemeçlerinde üstlendiği yasa yapıcı ve yönetici rolleriyle tanınır. Gençlik yıllarından itibaren hem dini hem de dünyevi eğitim kanallarını başarıyla tamamlayan bu önemli şahsiyet, yerel kalkınmanın ve milli egemenlik mücadelesinin sacayaklarını oluşturan isimler arasında yer almıştır. Ticaret odalarındaki aktif çalışmalarından aldığı güçle iktisadi hayata öncülük eden devlet adamı, 6 Aralık 1927 tarihindeki vefatına dek vatanına hizmet etmeyi sürdürmüştür.
Medrese Eğitiminden Cemiyet Hayatına
Hacı Bekir Sümer, entelektüel birikimini ve toplumsal vizyonunu genç yaşta aldığı kapsamlı eğitimle şekillendirmiştir. İlk olarak kendi doğduğu topraklarda kurulu olan Akşehir Rüştiyesi'nde temel tahsilini bitiren Sümer, sonrasında ilim alanında daha da derinleşmek gayesiyle başkentteki Fatih Medresesi ve memleketindeki Akşehir Medreseleri bünyesinde yüksek dini dersler almıştır. Eğitimi, onun en güçlü silahı haline geldi. Kazandığı bu güçlü entelektüel altyapı, onun toplum nezdindeki saygınlığını artırmış ve yerel yönetim kademelerinde önünü açmıştır. Eğitim hayatının ardından hızla cemiyet ve kamu işlerinde sorumluluk üstlenen Sümer, Akşehir bölgesinin sosyal ve idari yapısında etkin bir aktör haline gelmiştir. Bu süreçte Liva İdare Meclisi Üyeliği görevinde bulunarak yerel yönetim tecrübesi kazanmıştır. Aynı dönemde, ülkenin iktisadi potansiyelini canlandırmak amacıyla Ticaret Odası Üyeliği yapmış ve yerel esnaf ile tüccarın sesi olmuştur. Siyasi alandaki ilk önemli durağı ise Osmanlı modernleşme sürecinin en dinamik yapısı olan İttihat ve Terakki Fırkası Üyeliği olmuştur. Bu üyelik, onun siyasi vizyonunu belirlemiştir.
Akşehir İktisadi Kalkınma Hamleleri
Siyasetçi kimliğinin yanı sıra son derece üretken bir iş insanı olan Hacı Bekir Sümer, bölgedeki sanayileşme adımlarının öncüsüdür. Özellikle memleketi Konya ve çevresinde yerli üretimi güçlendirmek adına stratejik adımlar atmıştır. Ülkenin kendi kendine yetebilmesi fikrini savunan Sümer, bu doğrultuda birçok iktisadi teşebbüse imza atmıştır. Kuruculuğunu üstlendiği veya yönetiminde yer aldığı başlıca girişimler şunlardır:
- Yerel sermayeyi üretime yönlendiren Akşehir İktisat A.Ş.
- Dokuma ve enerji altyapısını kuran Akşehir Elektrik ve Mensucat Şirketi
- Yönetim kurulu başkanını yaptığı tarımsal sanayi yatırımı Şark Değirmenleri A.Ş.
Girişimci ruhu Konya sınırlarını aşmıştır. Bu girişimler, yerel sermayenin bir araya getirilerek üretime yönlendirilmesinde tarihi birer kilometre taşı niteliği taşımaktadır. Sanayi altyapısına odaklanan vizyoner devlet adamı, dokuma ve enerji sektörlerindeki atılımlarıyla yerel istihdama büyük katkı sağlamıştır. Bu atılım yerel istihdama can vermiştir. Sümer, iktisadi yatırımlarını un üretimi ve tarımsal sanayi alanına taşıdıktan sonra şirket onun idaresinde büyümesini sürdürmüştür.
Mebusluk Yılları ve TBMM Çalışmaları
Hacı Bekir Sümer, yereldeki başarılarını ve saygınlığını ulusal siyasete başarıyla taşımış, çift meclis tecrübesine sahip ender isimlerden biri olmuştur. Milli Mücadele'nin hemen öncesinde Osmanlı İmparatorluğu'nun son parlamentosu olan Osmanlı Meclis-i Mebûsan IV. Dönem Konya Mebusluğu görevine seçilerek İstanbul'daki yasama çalışmalarına katılmış ve payitahtın en çalkantılı günlerine tanıklık etmiştir. Osmanlı meclisinin kapanmasının ardından Anadolu'da filizlenen milli mücadele hareketinin yanında yer almış ve Ankara'daki kurucu meclise katılmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) kuruluşuyla birlikte yeni bir dönem başlatan Sümer, I., II. ve III. Dönem Konya Milletvekilliği yapmıştır. Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında aralıksız olarak üç dönem boyunca mecliste Konya'yı temsil etme başarısı göstermiştir. Meclis çatısı altında idari ve iktisadi alanlardaki birikimini doğrudan yasa yapım süreçlerine yansıtmıştır. Bu kapsamda parlamentonun kurucu birinci döneminde Divan-ı Riyaset İdare Memurluğu görevini deruhte etmiştir. Ayrıca, ülkenin içinden geçtiği ekonomik darboğazı aşmak ve bağımsız iktisat politikaları üretmek amacıyla İktisat Encümeni Reisliği görevini yürütmüştür. Hacı Bekir Sümer'in meclisteki bu aktif çalışmaları, genç cumhuriyetin ekonomi ve ticaret mevzuatının şekillenmesinde mühim rol oynamıştır. Evli olan siyasetçinin beş çocuğu bulunmaktaydı. Ülkesinin modernleşme ve bağımsızlık mücadelesinde çok yönlü izler bırakan saygın devlet adamı, arkasında derin bir miras bırakarak aramızdan ayrılmıştır.