Türk siyasi tarihinin en özgün sayfalarından birine imza atan Gıyasettin Emre, 1910 yılında Bulanık'ta dünyaya gözlerini açtı. Ülke demokrasisinde bir ilki başararak 1954 genel seçimlerinde parlamento kapılarını aralayan bu tarihi şahsiyet, TBMM'nin ilk bağımsız milletvekili sıfatıyla Ankara'da Muş'u temsil etme hakkı kazandı. Aldığı toplumsal destekle Türk parlamentarizm tarihine adını altın harflerle yazdıran Emre'nin bu başarısı, ülkedeki demokratikleşme sancılarının ve bireysel temsil gücünün en somut göstergesi kabul edilir. O, ilklerin ve büyük mücadelelerin adamıydı.
Meclis Yılları ve Demokrat Parti Dönemi
TBMM çatısı altında geçirdiği ilk dönemde bağımsız duruşunu titizlikle koruyan başarılı siyasetçi, yerel halkın taleplerini meclis kürsüsüne kararlılıkla taşıdı. İlk yasama döneminin ardından, ülkenin siyasi iklimindeki değişimleri yakından takip ederek 1957 yılında Demokrat Parti (DP) saflarına katıldı. İkinci kez halkın huzuruna çıktığı bu seçimlerde yine Muş bölgesinden büyük bir teveccüh görerek vekil seçilmeyi başarıdı. 1957 ile 1960 yılları arasında iktidar partisinin meclis sıralarında Muş milletvekili olarak aktif yasama faaliyetlerine devam etti. Bu süreçte yerel sorunların çözümü adına yoğun mesai harcayarak bölge halkı ile kurduğu samimi bağları daha da güçlendirdi. Ancak siyasi huzur uzun sürmeyecekti.
Yassıada Mahkemeleri ve Cezaevi Dönemi
1960 yılının 27 Mayıs sabahı gerçekleşen askeri darbe, ülkedeki tüm demokratik kurumları askıya alırken Gıyasettin Emre'nin hayatını da tamamen değiştirdi. İhtilal komitesi tarafından tutuklanan tecrübeli vekil, diğer Demokrat Parti yöneticileriyle birlikte yargılanmak üzere derhal Yassıada'ya nakledildi. Ada zindanlarında yaklaşık bir yıl süren çok zorlu ve yıpratıcı bir yargılama sürecine maruz bırakıldı. Yargılamalar son derece sertti. Yassıada mahkemelerinin ardından cezası kesinleştiğinde bu kez Kayseri Cezaevi'ne sevk edilen deneyimli politikacı, burada da yaklaşık iki buçuk yıl süren zorlu bir esaret döneminin ardından nihayet özgürlüğüne kavuştu. Uzun süren bu hapis hayatı, 1963 yılındaki tahliyesiyle son bulsa da arkasında telafi edilemez izler bıraktı. Özgürlüğüne kavuşan eski vekil, kendisine getirilen ağır siyasi yasaklar sebebiyle çok sevdiği aktif siyaset sahnesine bir daha asla geri dönemedi. Siyasetin gölgesinden uzakta geçen yıllarda hep onurlu duruşunu sürdüren Emre, ömrünün geri kalan kısmını sakin bir şekilde idame ettirirken, hafızalarda her zaman ilk bağımsız milletvekili olarak yer edinmeye devam etti. Aktif siyasetten uzaklaştırıldıktan sonra hayatının son demlerini huzur içinde geçirmek üzere Konya'ya yerleşen emektar devlet adamı, burada sakin bir yaşam sürdü. İlerleyen yaşına bağlı olarak ortaya çıkan akciğer ve böbre yetmezliği rahatsızlıkları sebebiyle Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi bünyesinde tedavi altına alındı. Hekimlerin yoğun çabalarına rağmen kurtarılamayan eski Muş milletvekili, 2 Ekim 2008 tarihinde, 98 yaşında hayata gözlerini yumdu. Geride bıraktığı onurlu ve dik duruşlu mücadele tarihiyle Türk siyasetinde derin bir iz bırakan Gıyasettin Emre, demokrasinin ilk bağımsız sesi olarak anılmaktadır. Onun aziz hatırası dün gibi tazedir.
Siyasi Hayatın Önemli Dönüm Noktaları
- 1954: Türkiye'nin ilk bağımsız milletvekili olarak Muş'tan TBMM'ye girdi.
- 1957: Demokrat Parti saflarına geçerek ikinci kez Muş milletvekili seçildi.
- 1960: Askeri darbe sonrasında tutuklanarak Yassıada ve Kayseri cezaevlerinde mahkum edildi.
- 1963: Tahliye edilmesine rağmen getirilen siyasi yasak nedeniyle aktif politikadan uzak kaldı.