Türk resim sanatının ve akademik dünyasının en saygın isimlerinden biri olan ressam Prof. Fikri Cantürk, cumhuriyetin aydınlanma meşalesini Anadolu'nun dört bir yanına taşıyan sıra dışı bir sanat adamıdır. 7 Şubat 1933 tarihinde Ankara'nın Karalar köyünde dünyaya gözlerini açan Cantürk, Köy Enstitülerinde başlayan eğitim serüvenini Paris'in sanat koridorlarına ve üniversite kürsülerine kadar ulaştırmayı başarmıştır. 30 Nisan 2019'da Eskişehir'de hayata gözlerini yumana dek ardında yüzlerce değerli yapıt ve binlerce öğrenci bırakan usta sanatçı, Türkiye'de sanat eğitiminin kurumsallaşmasında öncü bir rol oynamıştır. Cantürk, kararlı adımlarla ördüğü meslek yaşamında hem üretken bir ressam hem de vizyoner bir yönetici olarak Türk kültür tarihine adını altın harflerle yazdırmıştır.
Anadolu Bozkırından Sanatın Zirvesine: İlk Yıllar ve Eğitim
Genç Cumhuriyet'in eğitim seferberliğinin tam ortasında büyüyen Fikri Cantürk, ilk mektep yıllarını Ankara'nın Karalar köyündeki 'Eğitmenli' ilkokulda geçirmiştir. Buradaki ilk üç senelik eğitiminin ardından, Hasanoğlan Köy Enstitüsü Uygulama İlkokulu'na adım atarak gelecekteki parlak kariyerinin temellerini atmıştır. Köy enstitülerinin sunduğu çok yönlü kültürel iklimden beslenen Cantürk, 1952 yılında Hasanoğlan Köy Enstitüsünü başarıyla tamamlamıştır. Mezuniyetinin hemen ardından Koparan Köyü İlkokuluna 'Başöğretmen' unvanıyla atanarak meslek hayatına erken yaşta atılmıştır.
Sanata olan tutkusu onu daha yüksek hedeflere yönlendirdi. 1954 yılında dönemin en prestijli sanat okullarından biri olan Gazi Eğitim Enstitüsü Resim-İş Bölümü'ne girdi. Burayı 1957 yılında başarıyla tamamladı. Eğitimci kimliğiyle ülkenin her köşesine ışık götürmeyi görev edinen Cantürk'ün yeni durağı, Van'ın Erciş ilçesindeki Ernis (Alpaslan) Öğretmen Okulu oldu. Vatan hizmeti için 1958 yılında Yedek Subay Okuluna yazıldı. Buradaki eğitimini pekiyi derece ile bitirdi. Mersin Astsubay Yetiştirme Okulunda yedek subay öğretmen olarak askerlik görevini tamamladı. Terhisinin ardından Beşikdüzü Kız Öğretmen Okulu, Trabzon Lisesi ve Ordu ili Perşembe Öğretmen Okulunda görev yaptı. Anadolu'nun dört bir yanındaki genç dimağlara sanat sevgisini aşıladı.
Paris Yılları ve Anadolu'da Sanat Meşalesi
Fikri Cantürk'ün sanat ufkunu genişleten en önemli dönüm noktalarından biri, 1965 yılında Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı tarafından Fransa'ya gönderilmesi olmuştur. 1965-1966 yıllarında Paris'te yoğun sanat çalışmaları ve derin incelemeler gerçekleştiren Cantürk, Avrupa'daki modern sanat akımlarını yakından gözlemleme fırsatı bulmuştur. Fransa günlerinde sadece Paris ile sınırlı kalmamış, Dijon Öğretmen Okulunda da mesleki araştırmalar yapmıştır. Bu süreçte bir grup arkadaşıyla birlikte Dijon Üniversitesinde Türkiye'yi turistik ve kültürel açılardan tanıtan özel bir sergiye imza atmıştır. Dijon halký tarafından yoğun bir ilgiyle karşılanan bu sergi, Türk sanatının uluslararası alanda tanıtımına katkı sağlamıştır.
Avrupa'daki verimli çalışmalarının ardından yurda dönen usta sanatçı, Kütahya Kız Öğretmen Okuluna atanarak buradaki görevine başlamıştır. Kütahya'da hem Atölye Şefliği hem de Eğitim Şefliği gibi idari sorumluluklar üstlenmiştir. 1970 yılında Samsun Eğitim Enstitüsü'ne tayin edilen Cantürk, buradaki Resim-İş Eğitimi Bölümünün kuruluşunda aktif görev almıştır. Tam on yıl boyunca bu bölümün başkanlığını gururla yürütmüştür. Samsun'daki bu bölüm daha sonra Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesine bağlanmıştır. Cantürk ise 1983 yılında lisans tamamlama eğitimini tamamlayarak akademik yetkinliğini pekiştirmiştir.
Akademik Kariyer ve Sanat Mirası
Akademik basamakları kararlılıkla tırmanan Fikri Cantürk, 1985 ile 1988 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nde yarı zamanlı öğretim üyesi olarak dersler vermiştir. Başarılarla dolu bu sürecin neticesinde 1987 yılında doçentlik unvanını almıştır. 1989 yılına gelindiğinde, Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Resim-İş Eğitimi Bölümünde yeniden göreve başlamıştır. 1992 yılında bölüm başkanlığı görevini üstlenmiş, 1993 yılında ise profesörlük unvanına layık görülmüştür. Emekli olduğu 1997 yılına kadar Anadolu Üniversitesindeki bu idari ve akademik görevini büyük bir özveriyle sürdürmüştür.
Prof. Fikri Cantürk, yaşamının son dönemini geçirdiği Eskişehir'de 30 Nisan 2019 tarihinde aramızdan ayrılmıştır. Vefatının ardından, onun sanata ve eğitime sunduğu katkıları yaşatmak amacıyla anlamlı bir anma etkinliği düzenlenmiştir. Eskişehir Odunpazarı Kent Konseyi Sanatçıya Vefa Çalışma Grubu, sanatçının onuruna 'Kent Sanatçısını Anıyor' başlıklı bir sergi gerçekleştirmiştir. Bu etkinlik, Cantürk'ün bıraktığı zengin mirasın ne denli güçlü olduğunu bir kez daha kanıtlamıştır.
Fikri Cantürk'ün zengin mesleki kariyeri boyunca görev yaptığı ve sanat eğitimi verdiği başlıca eğitim kurumları şunlardır:
- Koparan Köyü İlkokulu (Başöğretmenlik görevi)
- Ernis (Alpaslan) Öğretmen Okulu (Van Erciş)
- Mersin Astsubay Yetiştirme Okulu (Askerlik hizmeti)
- Beşikdüzü Kız Öğretmen Okulu
- Trabzon Lisesi
- Ordu ili Perşembe Öğretmen Okulu
- Kütahya Kız Öğretmen Okulu (Atölye ve Eğitim Şefliği)
- Samsun Eğitim Enstitüsü (Resim-İş Bölümü Kuruculuşu)
- Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi (Öğretim Üyeliği)
- Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi (Bölüm Başkanlığı ve Profesörlük)