Fatma Elif Genceli Güner, 11 Mart 1976 tarihinde İstanbul'da dünyaya gözlerini açan, uluslararası alanda adından söz ettirmiş seçkin bir Türk kimya mühendisi ve akademisyendir. Kendisi, doğada sıfırın altındaki dondurucu sıcaklıklarda meydana gelen kristalizasyon süreçleri üzerine gerçekleştirdiği bilimsel araştırmalarla tanınmakta olup, bu alanda yaptığı keşiflerle kimya literatürüne çok önemli katkılar sunmuştur. Yaptığı deneysel çalışmalar sayesinde bilim dünyasına iki yeni mineral kazandırarak adını kimya ve mineraloji tarihine yazdırmayı başarmıştır. Genceli Güner, günümüzde İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde profesörlük unvanıyla akademik kariyerini sürdürerek genç mühendis adaylarına ışık tutmaktadır. Akademisyenin bu büyük başarısı, soğuk iklim koşullarında kristalleşen maddelerin yapısını çözmeye yönelik bilimsel merakı ve kararlılığı sayesinde gerçeğe dönüşmüştür.
Akademik Yaşamı ve Eğitimi
Fatma Elif Genceli'nin bilim yolculuğu, Türkiye'nin en köklü eğitim kurumlarından biri olan İstanbul Teknik Üniversitesi'nde başladı. Başarılı araştırmacı, 1998 senesinde üniversitenin kimya mühendisliği bölümünden başarıyla mezun olarak lisans diplomasını aldı. Sonrasında vakit kaybetmeden yüksek lisans çalışmalarına yöneldi. Lisansüstü eğitim sürecinde Bulgar Bilimler Akademisi ile ortaklaşa yürütülen önemli bir NATO projesinde aktif görev üstlendi. Bu kapsamlı proje, kayısı çekirdeği katranı ile ziftinin karakterizasyonu üzerine odaklanmıştı. Başarılı mühendis, yürüttüğü bu bilimsel çalışmanın ardından 2000 yılında yüksek mühendis unvanını elde etti.
Akademik ufkunu genişletmek isteyen Genceli Güner, doktora çalışmaları için yönünü Avrupa'ya çevirdi. Hollanda'nın prestijli kurumlarından Delft Teknik Üniversitesi bünyesindeki Proses ve Enerji Departmanı'na kabul edildi. Burada, sanayide ve bilimde kritik öneme sahip olan ötektik nokta kristallenmesi teknolojisinin tasarımı üzerine yoğunlaştı. Uzun süren titiz araştırmaların neticesinde, 2008 yılında hazırladığı doktora tezini başarıyla savunarak mezuniyet hakkı kazandı. Üstün akademik performansı sayesinde bu derecesini yüksek onur (cum-laude) ile taçlandırdı.
Meridianit ve Ernstburkeit Minerallerinin Keşfi
Genç bilim kadınının ismini dünyaya duyuran süreç, doktora çalışmaları esnasında gerçekleştirdiği sıra dışı bir buluşla başladı. 2007 yılında laboratuvar ortamında magnezyum sülfat bileşiğinin sıfır derecenin altındaki kristalizasyon davranışlarını detaylı şekilde inceledi. Laboratuvarda gerçekleştirilen hassas deneyler, bu tuz bileşiğinin 1837 yılından beri bilinen dodekahidrat yapısı yerine, daha önce tanımlanmamış olan undekahidrat formunda kristalleştiğini net bir şekilde ortaya koymuştur. Güner, laboratuvarda elde ettiği bu yepyeni yapay bulguyu doğada da aramaya karar verdi. Ayrıca bu amaç doğrultusunda Antarktika'nın dondurucu buzullarında ve Japonya'nın Hokkaido Adası'nda kapsamlı saha araştırmaları yürüttü. Büyük bir azimle sürdürülen bu çalışmalar meyvesini verdi ve mineralin doğadaki varlığı kesin olarak kanıtlandı.
Uluslararası bilim kurulları tarafından büyük bir heyecanla karşılanan bu yeni mineral, Uluslararası Mineraloji Derneği (IMA) onayıyla resmiyet kazandı. Keşfedilen yeni türe, uzay araştırmalarında da büyük önem taşıyan meridianit ismi verildi. Benzer bir çalışma Kanada'da da yürütüldü. Ron Peterson ve ekibi, minerali donmuş bir gölün yüzeyinde keşfetti.
Keşiflerine hız kesmeden devam eden Genceli Güner, 2010 yılında bir başka heyecan verici buluşa daha imza attı. Kutup bölgesindeki dondurucu soğuklarda yürüttüğü saha çalışmaları esnasında, daha önce yapay olarak elde edilebilen magnezyum metansülfonat bileşiğinin doğada kendiliğinden oluşmuş özgün bir formunu tespit etmeyi başarmıştır. Laboratuvarda yapay olarak üretilebilen bu özel kimyasal yapının, Antarktika buzullarında doğal bir mineral olarak var olduğunu bilim dünyasına gösterdi. Bu yeni keşif, Belçikalı ünlü mineralog Ernst A. J. Burke'ün anısına ernstburkeite olarak adlandırıldı. Bu iki büyük keşif, soğuk iklim mineralojisi alanında çığır açan çalışmalar olarak kabul gördü.
Akademik Başarılar ve Ödülleri
Fatma Elif Genceli Güner, kariyeri boyunca hem ulusal hem de uluslararası düzeyde pek çok önemli ödüle layık görülmüştür. Kendisinin bilim dünyasındaki liderliği ve elde ettiği üstün başarılar, çeşitli sivil toplum kuruluşları ve prestijli bilim akademileri tarafından takdir edilmiştir. Güner'in kazandığı başlıca ödüller şunlardır:
- 2017: ANTİKAD Yılın Kadını Ödülleri kapsamında Yılın Akademisyeni Ödülü'ne layık görülmüştür.
- 2015: Elele-Avon Kadın Ödülleri'nde Yılın Bilim Kadını Ödülü unvanını kazanmıştır.
- 2009: Hollanda Kraliyet Sanat ve Bilim Akademisi (KNAW) ve Dow iş birliğiyle düzenlenen Enerji Tezi Ödülü'nü almıştır.
- 2009: Genç Liderler ve Girişimciler Derneği tarafından takdim edilen TOYP Bilimsel Önderlik Ödülü'nün sahibi olmuştur.
- 2008: Delft Teknik Üniversitesi'ndeki doktora mezuniyeti sırasında gösterdiği üstün başarıyla Yüksek Onur Derecesi (cum-laude) elde etmiştir.
Günümüzde İstanbul Teknik Üniversitesi Kimya-Metalurji Fakültesi bünyesinde çalışmalarına devam eden başarılı profesör, akademik dünyadaki yerini korumaktadır. Kendisi, ayırma işlemleri ve kristalizasyon konularında öncü araştırmalar yaparken, aynı zamanda mineraloji alanında da Türk bilimini küresel düzeyde temsil etmeyi sürdürmektedir.