Cumhuriyet döneminin en etkili hukuk akademisyenlerinden ve fikir insanlarından biri olan Ahmet Faruk Erem, takvimler 1913 yılını gösterdiğinde imparatorluğun payitahtı İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Türk hukuk sistemine, ceza adaletine ve avukatlık mesleğinin kurumsallaşmasına yön veren bu değerli şahsiyet, ceza hukukunda savunduğu insan odaklı ve hümanist yaklaşımıyla adını altın harflerle yazdırmıştır. Başkent Ankara'da 15 Ekim 1998 tarihinde vefat eden Erem, geride sadece engin bir akademik külliyat değil, aynı zamanda savunma mesleğini taçlandıran güçlü yapılar da bırakmıştır.
Avrupa'da Akademik İhtisas ve Doktora Yılları
Gençlik yıllarında hukuk bilimine duyduğu derin ilgiyle yola çıkan Faruk Erem, yükseköğrenimini Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde başarıyla tamamladı. Ardından devlet bursu kazandı. Bu bursla Belçika'ya giderek hukuk doktora derecesini aldı. Yurda dönüşünde, mezun olduğu fakültede doçentlik görevine başlayarak akademik kariyerine ilk resmi adımını atmış oldu.
Kendisini geliştirmeye ve bilimin sınırlarını zorlamaya kararlı olan genç akademisyen, araştırmalarını derinleştirmek üzere İtalya'ya doğru yola çıktı. İtalya'da geçirdiği bir yıllık süre zarfında ceza hukuku ve kriminoloji alanlarında yoğun bilimsel çalışmalar yürüttü. Yurda dönünce profesör oldu. Üniversitede sadece ders vermekle yetinmeyip dekanlık düzeyinde önemli idari sorumluluklar üstlendi ve fakültenin gelişimine idari olarak da katkı sundu. Eğitim dünyasına ve yetiştirdiği binlerce kıymetli hukuk öğrencisine adadığı uzun ve yorucu yılların ardından, 1978 senesinde üniversitedeki dekanlık ve öğretim üyeliği görevlerinden resmi olarak emekliye ayrıldı.
Hümanist Ceza Hukuku ve Eğitim Ekolü
Prof. Dr. Faruk Erem, ceza hukuku disiplininde insanı merkezine alan hümanist doktrinin Türkiye'deki en sarsılmaz savunucularından biri olmuştur. Ceza hukukunun temel amacının yalnızca suçluyu cezalandırmak olmadığını, aksine insanı topluma yeniden kazandırmak ve bireyin haklarını en üst seviyede korumak olduğunu her platformda kararlılıkla dile getirmiştir. Onun bu çağdaş ve ilerici yaklaşımı, Türk Ceza Hukuku uygulamalarını ve teorisini derinden etkileyen en temel unsurlardan biri haline geldi. Etkisi gerçekten çok büyük oldu. Ders kürsülerinden gelip geçen binlerce hukuk öğrencisinin hocası olan Erem, adalet sistemimizin kılcal damarlarına kadar nüfuz eden bir eğitim ekolü yarattı.
Hukuk dünyasındaki bir diğer anıtsal başarısı ise meslek örgütlenmesi alanında gerçekleşti. Savunma mesleğinin çatı kuruluşu olan Türkiye Barolar Birliği'nin 11 Ağustos 1969 tarihindeki kuruluşunda başrol oynayarak birliğin ilk kurucu başkanı seçildi. Bu kutsal liderlik ve temsil görevini 9 Ocak 1980 tarihine kadar büyük bir özveri ve kararlılıkla sürdürerek avukatlık mesleğinin kurumsallaşmasında silinmez izler bıraktı.
Edebi Üretkenlik ve Bir Ceza Avukatının Anıları
Faruk Erem, yalnızca akademik makaleler yazan kuru bir teorisyen değil, aynı zamanda kalemi son derece güçlü üretken bir yazardı. Hayatı boyunca kaleme aldığı yüzlerce makalenin ve çok sayıda akademik kitabın yanı sıra, edebiyat dünyasında da yer edinen eserler üretti. Eserleri büyük kitlelerce çok sevildi. Erem'in derin tecrübelerini ve insan sarraflığını yansıtan Bir Ceza Avukatının Anıları adlı başyapıtı, geniş halk kitleleri tarafından büyük bir ilgiyle okundu. Hukukun soğuk koridorlarını insan sıcaklığıyla buluşturan bu ölümsüz kitap, daha sonra Ankara Sanat Tiyatrosu sahnesine de taşınarak tiyatroseverlerle buluştu.
Türk Hukukuna Bıraktığı Unutulmaz İzler
Büyük hocanın adalet dünyasına sunduğu ve günümüzde de etkisini sürdüren temel katkıları şu şekilde sıralayabiliriz:
- Ceza hukukunda insan onurunu ve hümanist yaklaşımı en ön planda tutan bir bilimsel öğreti kurması,
- Türkiye Barolar Birliği kurucu başkanı sıfatıyla savunma makamını tek bir çatı altında toplayıp kurumsallaştırması,
- Zengin akademik literatürün yanı sıra tiyatroya uyarlanan anılarıyla hukuk kültürünü geniş kitlelere sevdirmesidir.