Süleyman Esat Budakoğlu, Türkiye'nin çok partili siyasi tarihine adını altın harflerle yazdırmış önemli bir devlet adamıdır. 1911 yılında Balıkesir'de doğmuştur. Gençlik yıllarından itibaren hukukun üstünlüğüne inanmıştır. İstanbul Erkek Lisesi'ndeki başarılı eğitiminin ardından, yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde tamamlayarak mezuniyet derecesini almıştır. Genç hukukçu, meslek hayatına Muğla sınırları içerisindeki Fethiye ilçesinde sorgu hâkimi olarak adım atarak adaletin tecellisi için ilk resmi görevini yerine getirmiştir. Daha sonra serbest avukatlık yapmıştır. Avukatlık yıllarında edindiği pratik tecrübe, onun ileride meclis çatısı altında ve bakanlık koltuklarında sergileyeceği uzlaştırıcı ve dirayetli yönetim tarzının en önemli hazırlayıcısı olmuştur.
Hukuk Kürsüsünden Milletin Meclisine Siyasi Yolculuk
Hukuk dünyasındaki birikimini halkın hizmetine sunmak isteyen Esat Budakoğlu, doğduğu şehir olan Balıkesir'den milletvekili seçilerek aktif politikaya girmiştir. Büyük Millet Meclisi çatısı altında tam üç dönem boyunca Balıkesir Milletvekilliği görevini büyük bir özveriyle sürdürmüştür. Dokuzuncu, onuncu ve on birinci dönemlerde Balıkesir'i temsil etmiştir. Parlamentodaki duruşu ona TBMM Başkanvekilliği kapısını açmıştır. Yasama çalışmalarındaki bu aktif rolünün yanı sıra, yürütme organında da kritik ve hayati sorumluluklar üstlenerek adından söz ettirmeyi başarmıştır. Ziraat Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı görevlerinde bulunarak hem Türk tarımına yön vermiş hem de adalet mekanizmasının modern standartlara ulaşması adına önemli reformlar gerçekleştirmiştir.
TBMM Tarihine Geçen Rekor Oturum ve Büyük Yasama Mesaisi
Deneyimli devlet adamı, meclis başkanvekilliği yaptığı sırada Türk parlamento tarihinin en unutulmaz rekorlarından birine imza atmıştır. Bu olay 20 Mayıs 1955 günü gerçekleşti. Budakoğlu'nun başarıyla yönettiği ikinci yasama yılının yetmiş sekizinci birleşiminde, parlamento üyeleri benzersiz bir çalışma azmi sergilemiştir. Oturum tam 8 saat 30 dakika sürdü. Bu zaman diliminde halkın menfaatine sunulan tam 48 kanun teklifi görüşülüp hızla kabul edilerek yasalaştırılmıştır. Budakoğlu'nun dirayetli yönetimiyle tamamlanan bu birleşim, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarihinde tek bir oturumda en fazla yasanın kabul edildiği meclis oturumu olma özelliğini günümüzde de korumaktadır. Bu verimli gün, meclis kürsüsündeki yönetim yeteneğinin de tescili oldu.
Fırtınalı Yıllar: Yassıada Yargılamaları ve Siyasi Miras
Türk demokrasisinin sekteye uğradığı 1960 askeri müdahalesi, parlamentonun pek çok seçkin üyesi gibi Budakoğlu için de sancılı günleri beraberinde getirdi. Eski bakan, darbe sonrasında kurulan Yassıada Yargılamaları kapsamında sanık sandalyesine oturan isimlerden biri oldu. Bu zorlu süreç onu yıpratmadı. Tarihi davalarda vakarını koruyan tecrübeli siyasetçi, hukukun üstünlüğüne olan sarsılmaz inancını bu zor dönemde de kaybetmemiştir. Fırtınalı siyaset günlerinde en büyük sığınağı ailesi olmuştur. Evli ve bir çocuk babası olan Budakoğlu, her zaman mütevazı bir aile yaşamını tercih etmiştir. Süleyman Esat Budakoğlu'nun kamuya hizmet ettiği başlıca görevler şu şekildedir:
- Fethiye Sorgu Hâkimliği ve serbest avukatlık faaliyetleri
- IX., X. ve XI. Dönem Balıkesir Milletvekilliği
- Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekilliği görevi
- Ziraat ve Adalet Bakanlığı makamları
Ömrünü ülkesine adayan bu değerli devlet adamı, 11 Mayıs 1994 tarihinde hayata gözlerini yumdu. Geride bıraktığı parlamenter rekorlar ve saygın adalet kariyeri ile adını yakın tarihimize kalıcı biçimde yazdırmayı başarmıştır.