Kimdir
Ertuğrul Gazi ya da Ertuğrul Bey, yaklaşık 1280'de Söğüt'te ölen, 13. yüzyılın ortalarında Oğuzların Kayı boyunun lideri ve Osmanlı Beyliği'nin kurucusu Osman Bey'in babasıdır. Hayatına dair bilgiler kaynaklarda birbirinden farklı biçimde aktarılır.
Kayıların göçü
13. yüzyılın ortalarında Orta Asya'da Cengiz Han'ın Moğol baskısından kaçan Kayılar, ilk olarak Doğu Anadolu civarına geldiler. Kayı Boyu beyi Süleyman Şah'ın (veya Gündüz Alp) Fırat Nehri'ni geçerken boğularak ölmesi üzerine Ertuğrul Bey, Kayıları Bizans sınırına göç ettirmek istedi. Kardeşleri bu görüşe karşı çıktı ve Kayılar ikiye bölündü: ağabeyleri Sungur Tekin ve Gündoğdu geride, Ahlat'ta kaldı; Ertuğrul, kardeşi Dündar ile birlikte batıya doğru göç etti.
Anadolu'ya gelişi ve Söğüt
Anadolu Selçuklu Devleti'nin Bizans sınırındaki uç emirliklerinde Türklerin sayısı, 1243'teki Kösedağ Muharebesi'nin ardından başlayan Moğol istilalarıyla arttı ve Bizans topraklarına yapılan akınlar çoğaldı. Uç topraklarının en ileri hattı olan Söğüt'te yerleşen Türk boyunun başında Ertuğrul Gazi bulunuyordu. Boyun bölgeye ne zaman ve nasıl geldiği kesin olarak bilinmez; konuda farklı görüşler vardır.
Ruhî Tarihi'ne göre Ertuğrul Gazi veya atalarının önderliğindeki 340 kişilik Türk boyu Selçuklularla birlikte Türkistan'ı terk edip Ankara civarındaki Karacadağ yakınlarına yerleşti. 1222-1230 arasında İznik İmparatoru III. İoannis ile Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad arasında yaşanan mücadelelerden haberdar olan Ertuğrul, orduya hizmet için çarpışmalara katıldı ve Karacahisar kuşatmasında yer aldı. Keykubad onu akıncı başı yaptı; kısa süre sonra Söğüt'ü kışlak, Domaniç'i yaylak olarak verdi. Bu bilgileri Neşrî, Ruhî'den aktarır; Âşıkpaşazâde ise anlatıyı kısaltıp olayları Osman Bey dönemine nakleder.
Başka bir hikâyeye göre Sürmeli Çukur (Aras vadisi) veya Ahlat'tan Karacadağ eteklerine yerleşen Ertuğrul ve aşireti, Keykubad'ın ordusunda III. İoannis'e karşı yer aldı; Moğol saldırıları üzerine Keykubad Konya'ya dönünce Ertuğrul'a Söğüt kışlak, Domaniç yaylak olarak tayin edildi.
Ölümü ve soyu
Ölüm tarihi kesin olarak bilinmez. Birçok kaynak 1280'li yıllarda (1280, 1281, 1282, 1288 veya 1289) ve tahminen seksen veya doksan yaşlarında öldüğünü söyler. Söğüt'te ölen Ertuğrul Gazi'nin oğlu Osman Gazi tarafından yaptırılan bir türbesi vardır. Soyu hakkında Yazıcızâde Âli, Enverî, Şükrullah, Hasan bin Mahmûd el-Bayâtî, Karamanlı Mehmed Paşa ve Âşıkpaşazâde gibi kaynaklarda farklı soy ağaçları yer alır.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Ertuğrul Gazi maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.