Türk sinema tarihinin en etkili şahsiyetlerinden biri olan ve yönettiği 44 filmin yanı sıra yapımcılığını üstlendiği onlarca eserle hafızalara kazınan usta sinemacı Ertem Eğilmez, 18 Şubat 1929'da Trabzon'da dünyaya geldi. Hayatı boyunca 44 filme yönetmen olarak imza atan, 97 yapımın üretilmesini sağlayan sanatçı, ayrıca 5 senaryo kaleme aldı. Eğilmez, 21 Eylül 1989'da İstanbul'da yaşamını yitirdi. Kalabalık kadrolarla çektiği sıcak aile komedileriyle tanınan usta isim, güldürü janrına yeni bir soluk kazandırdı. Türk halkının kültürel kodlarını ve ortak mizah anlayışını beyaz perdeye aktararak sinema salonlarını dolduran yönetmen, kendine has bir sinema ekolü oluşturdu.
Yayıncılıktan Sinema Dünyasına Uzanan Yollar
İlk ve ortaöğrenim yıllarını Konya'da tamamlayan genç Ertem, yükseköğrenim için İstanbul'a gitti. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nden mezun olduktan sonra iş hayatına bakkal dükkânı açarak başladı. Askerlik görevini tamamlamasının ardından yayıncılığa yönelen Eğilmez, 1954 yılında Refik Erduran ile ortaklaşa Çağlayan Yayınevi'ni kurdu ve aynı yıl mizah dünyasına da adım atarak birçok karikatüristin yetiştiği Tef dergisini çıkarmaya başladı. Yayınevi bünyesinde bastığı ucuz cep kitaplarıyla yayıncılık sektöründe adeta büyük bir dönüşüm gerçekleştirdi. Ünlü yazar Kemal Tahir'e takma isimle polisiye eserler yazdırdı. Ancak bu cep kitapları girişimi batınca iflas etti. Usta isim, aynı zamanda Türkiye'ye ilk kez langırt makinelerini ithal ederek yeni bir iş kolu denedi.
Arzu Film ve Yeşilçam'da Ekolleşme Süreci
Eğilmez'in sinema serüveni 1961 yılında kurduğu Efe Film ve 1964 yılında temellerini attığı Arzu Film şirketleriyle başladı. İlk yapımcılık deneyimini 1961'de Yaman Gazeteci isimli sinema yapımıyla elde eden sanatçı, 1964'te Fatoş'un Fendi Tayfur'u Yendi yapıtıyla ilk kez yönetmen koltuğuna oturdu. 1967'de çektiği Bir Millet Uyanıyor isimli film, Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde en iyi tarihsel film ödülünü kazanarak usta yönetmenin rüştünü ispatladı. Meslek yaşamı boyunca farklı türleri denemekten çekinmeyen yönetmen, zamanla geniş kitlelerce kolayca benimsenen güldürülere ağırlık verdi. 1960'lı yılların romantik melodramlarının ardından 1970'lerde dostluk, dayanışma ve güncel toplumsal meseleleri harmanladığı duygusal güldürülere imza attı.
Geniş izleyici kitlelerinin hafızasına 'Arzu Film Güldürüleri' olarak kazınan bu yapımlarda usta yönetmen, toplumsal eleştirileri mizahi bir dille sundu. 1973 yapımı Canım Kardeşim filmi, insancıl derinliği, hüzün ile kahkahayı bir araya getiren yapısı ve şiirsel üslubuyla sinemamızda özel bir yere ulaştı. Eğilmez, karakter oyuncularına başrol şansı tanıyarak Yeşilçam'ın çehresini değiştirdi. Yeşilçam komedilerinin unutulmaz simaları haline gelen birçok oyuncunun sinemada başarı kazanmasında pay sahibi oldu. Bu efsanevi isimlerden bazıları şunlardır:
- Münir Özkul
- Adile Naşit
- Kemal Sunal
- Şener Şen
- Halit Akçatepe
- Ayşen Gruda
- Zeki Alasya
- Metin Akpınar
- İlyas Salman
Hababam Sınıfı Efsanesi ve Son Yılları
Edebiyatımızın usta kalemi Rıfat Ilgaz'ın beyaz perdeye uyarlanması son derece güç görülen eseri Hababam Sınıfı romanını 1975'te sinemaya aktaran Eğilmez, bu yapımın elde ettiği büyük başarının ardından Türk sinemasının unutulmazları arasına giren dört devam filmi daha yönetti. Tiyatro sahnesinde de aktif olan Eğilmez, 1980-81 sezonunda Kanlı Nigar müzikli oyununu sahneye koydu. Bir süre beyaz perdeden uzak kalan usta isim, 1980'de Banker Bilo ve 1984'te Namuslu filmleriyle yönetmenliğe geri döndü. Eğilmez, bu iki filmde Türkiye'nin dönemsel çalkantılarını ve toplumsal çarpıklıklarını mizahi bir üslupla ele aldı. Büyük beğeni toplayan Namuslu filminin ardından, gişede aradığını bulamayan Aşık Oldum (1986) filmini çekti. Yönetmen, son filmi olan 1988 yapımı Arabesk ile gişede tarihi bir rekora imza atarak sinema kariyerine görkemli bir veda sundu.
Usta yönetmen, 21 Eylül 1989 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yumdu. Geride bıraktığı onlarca eserle sinemaseverlerin zihninde silinmez izler bırakan Eğilmez, Türk sinemasının en özel döneminin mimarı olarak anılmaya devam ediyor.