Ege'nin tarihi adalarından Rodos'ta 1887 yılında doğan Ali Enver Tekând, ömrünü Türk eğitimine ve Türkiye Cumhuriyeti'ne adamış bir siyasetçi ve öğretmendir. Genç yaşta ailesiyle İzmir'e yerleşen Tekând, ortaöğrenimini bu liman kentinde tamamladı. Ardından dönemin en saygın yükseköğretim kurumu olan Mülkiye Mektebi'nden 1909 yılında mezun oldu. Mezuniyetinin ardından devlet hizmetine adım atarak kamu bürokrasisinde çalışmaya başladı. Ayrıca dönemin etkin oluşumu İttihat ve Terakki Cemiyeti içerisinde aktif görevler aldı. Bağımsızlık mücadelesi başladığında Mustafa Kemal'in yanındaki saflarda yerini aldı. Birinci Dönem TBMM bünyesinde İzmir milletvekili olarak görev yaptı. Siyasetin yanı sıra Çocuk Esirgeme Kurumu'nun kurucularından biri olarak toplumsal alanda büyük bir iz bıraktı.
Rodos'tan İzmir'e Uzanan Yaşam Yolu
Ailesinin Rodos'tan göç etme kararı almasıyla birlikte Tekând'ın çocukluk ve gençlik yılları İzmir'e geçti. Ege'nin bu kozmopolit liman şehri, onun fikri yapısının gelişmesinde son derece belirleyici bir rol oynadı. Ortaöğrenimini tamamladıktan sonra eğitimine başkent İstanbul'da devam ederek Mülkiye'ye kaydoldu. Mülkiye Mektebi, dönemin en parlak gençlerini yetiştiren ve imparatorluğun idari kadrolarını besleyen köklü bir yuvaydı. Mülkiye Mektebi'ndeki öğrencilik yılları, Enver Bey'in hem modern devlet yönetimine dair kuramsal temeller edinmesini hem de dönemin hararetli siyasi akımlarıyla yakından ilgilenerek İttihatçı çevrelerle temas kurmasını sağladı.
Eğitimcilik Yılları ve İdarecilik Deneyimi
Mülkiye'den mezun olduktan sonra bir süre devlet memurluğu yapan Tekând, esas tutkusu olan eğitime yönelmeyi tercih etti. Bu amaç doğrultusunda 1912 yılında, memleketi İzmir'in en nitelikli eğitim yuvalarından biri sayılan İzmir İttihad-i Terakki Okulu bünyesinde tarih öğretmenliği yaparak idealist fikirlerini genç kuşaklara aktarmaya başladı. Tarih derslerinde gençlerin vatan sevgisini pekiştirmeyi amaçlayan Enver Bey, sergilediği üstün performansla kısa sürede okulun en sevilen hocalarından biri haline geldi. Başarıları sayesinde 1914 yılında okulun müdürlüğü görevine atandı. Bu dönemde hayatında önemli bir adım daha atarak Ahmet Muhtar Bey'in kızı Fahire Hanım ile evlendi.
Ankara Hükümeti ve Yasama Faaliyetleri
Mondros Mütarekesi sonrası ülkenin içine düştüğü karanlık günler karşısında Enver Bey, bağımsızlık mücadelesine katılmak için harekete geçti. Mustafa Kemal Paşa önderliğinde yürütülen Milli Mücadele safında yer alarak Ankara'da kurulacak yeni meclise girmeye hak kazandı. İlk mecliste İzmir milletvekili sıfatıyla yerini aldı. Mecliste kurulan ve Mustafa Kemal'in liderliğini yaptığı Birinci Grup'un sadık üyelerinden biri oldu. Milletin bağımsızlık azmini yansıtan bu mecliste, kanunların çıkması ve meclis iradesinin hakim kılınması için gecesini gündüzüne katarak çalıştı. Meclis Evrak ve Tahrirat Müdürü Necmeddin Sahir Bey'in 1922 yılındaki tarihi anketine katılan Tekând, bağımsızlık savaşımızın verimliliğine ilişkin soruya inanç dolu bir yanıt vererek adını meclis tarihine yazdı. Milletvekilliği süresince insani konuları da ihmal etmedi. Savaşın yıkıcı etkilerini en derinden hisseden yetim ve kimsesiz vatan çocuklarının korunması amacıyla Ankara'da kurulan Çocuk Esirgeme Kurumu'nun kurucu heyetinde aktif görev alarak toplumsal dayanışmanın ilk harcını atan isimlerden biri oldu.
Siyaset Sonrası Girişimcilik ve Galatasaray Lisesi
1923 yılında yapılan seçimlerde meclise giremeyince siyaset sahnesinden çekilerek tekrar İzmir'e döndü. Burada yeni kurulan cumhuriyetin iktisadi kalkınma hamlelerine ayak uydurarak sigortacılık işine başladı. Ticari yeteneği ve güvenilir kimliğiyle sigortacılık alanında adından söz ettiren Tekând, işlerini büyüterek İstanbul'a taşındı. İstanbul'da faaliyet gösteren Milli Sigorta Şirketi müdürlüğüne 1927 yılında getirildi. Fakat eğitimcilik mesleğine duyduğu derin özlem, onun yeniden sınıflara dönmesine vesile oldu. 1931 yılında idareciliği bırakarak Türkiye'nin en seçkin eğitim kurumlarından Galatasaray Lisesi kadrosuna tarih öğretmeni olarak dahil oldu. Galatasaray Lisesi sıralarından geçen yüzlerce gence tarih bilinci, vatan sevgisi ve disiplin aşılayan Enver Bey, bu kutsal çatı altında tam yirmi bir yıl boyunca aralıksız hizmet etti. 1952 yılında yaş haddinden emekliye ayrıldı. Eğitime ve devlete adanmış onurlu bir ömrün ardından, 6 Şubat 1961 tarihinde vefat etti.
Enver Tekând'ın Üstlendiği Başlıca Görevler
Hayatı boyunca eğitim ve siyaset alanında pek çok önemli görev üstlenen Tekând'ın üstlendiği başlıca roller şunlardır:
- İzmir İttihad-i Terakki Okulu Tarih Öğretmenliği ve Müdürlüğü
- Birinci Dönem TBMM İzmir Milletvekilliği
- Çocuk Esirgeme Kurumu Kurucu Üyeliği
- Milli Sigorta Şirketi İstanbul Müdürlüğü
- Galatasaray Lisesi Tarih Öğretmenliği