Ekrem Tüzemen, Türk hukuk tarihinin ve siyaset sahnesinin önemli isimlerinden biri olarak kabul edilir. 1915 senesinde Hozat'ta dünyaya gözlerini açan Tüzemen, adalet teşkilatının çok farklı kademelerinde başarıyla görev ifa etmiş, hem bakanlık makamında hem de yüksek yargı kurullarında derin izler bırakmış saygın bir devlet adamıdır. Hukuk eğitimini tamamladıktan sonra yargıçlık mesleğine adım atmış, ardından Türkiye Cumhuriyeti'nin Adalet Bakanı olarak görev üstlenmiştir. Cumhuriyet döneminin yargı yapısının şekillenmesinde mühim roller oynayan tecrübeli isim, 6 Eylül 1966 tarihinde hayata gözlerini yummuştur.
İsviçre'de Alınan Doktora ve İlk Yargıçlık Yılları
Gençlik yıllarında başarılı bir öğrenim hayatı geçiren Tüzemen, yükseköğrenimini tamamlamak üzere İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne girdi. 1936-1937 öğretim döneminde bu prestijli okuldan mezun olarak hukuk diplomasını eline aldı. Lisansüstü çalışmaları için İsviçre'ye giden genç hukukçu, Lozan Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde akademik kariyerini sürdürdü. Lozan'da 1939 senesinde lisans derecesini elde etti. Hemen ardından çalışmalarına hız kesmeden devam ederek 1940 yılında aynı üniversiteden doktora unvanını almaya hak kazandı.
Eğitimini başarıyla tamamlayıp ülkeye dönen Tüzemen, mesleki kariyerine adım atmak için fazla beklemedi. 1941 senesinde İstanbul'da stajyer hâkim olarak çalışmaya başladı. Bu ilk tecrübenin ardından vatanı görevini yapmak üzere askere gitti. Askerlik vazifesini başarıyla ifa etmesinin akabinde mesleğine kaldığı yerden devam etti. İstanbul Hâkim Muavinliği makamında görev aldı. Sonrasında ise İstanbul Hâkimliği görevine atanarak adaletin tesisi için uzun süre ter döktü.
Bakanlık Bürokrasisi ve Yüksek Yargı Üyelikleri
Ekrem Tüzemen'in liyakati ve çalışkanlığı, bürokraside de kısa sürede fark edilmesini sağladı. Tecrübeli hukukçu, 1952 yılında Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü görevine getirilerek Ankara'da önemli bir idari sorumluluk üstlendi. Buradaki başarılı çalışmalarının neticesinde, 1953 yılında Türk yargı sisteminin en üst mercilerinden biri olan Yargıtay Üyeliğine seçilmeyi başarıdı. Bu görev, onun yüksek yargıdaki uzun soluklu serüveninin de ilk büyük adımı oldu.
Yargıtay'daki mesaisine devam ederken farklı hukuki kurullarda da etkin roller üstlendi. Tüzemen, 1954 yılında Uyuşmazlık Mahkemesi Yedek Üyeliğine seçilerek buradaki sorumluluklarına bir yenisini daha ekledi. Ardından 1956 senesinde Tabip Odaları Yüksek Haysiyet Divanı Temsilciliği vazifesine getirildi. Hukuk alanındaki engin tecrübesi sayesinde, 1957 yılında Uyuşmazlık Mahkemesi Asıl Üyeliği makamına layık görüldü. Yüksek mahkemedeki bu aktif süreç, onun mesleki saygınlığını pekiştirdi.
Ekrem Tüzemen, meslek hayatı boyunca pek çok saygın yargı ve idare kurumunda kritik roller üstlenmiştir:
- Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü
- Yargıtay İkinci Başkanlığı
- Uyuşmazlık Mahkemesi Asıl Üyeliği
- Lahey Daimi Hakem Divanı
- Anayasa Mahkemesi Asıl Üyeliği
Kariyer basamaklarını hızla tırmanan Ekrem Tüzemen, 1959 yılına gelindiğinde Yargıtay İkinci Başkanlığı görevine tayin edildi. Yargının tepe yönetiminde gösterdiği liyakat, onun ulusal ve uluslararası alanda daha fazla sorumluluk almasının önünü açtı. Nitekim 1960 yılında yeniden Uyuşmazlık Mahkemesi Üyeliğine getirildi. Aynı yılın Mayıs ayında ise uluslararası hukuk arenasındaki en prestijli kurumlardan biri olan Lahey Daimi Hakem Divanı Üyeliğine atanarak Türkiye'yi dünya çapında temsil etme onuruna erişti.
27 Mayıs Sonrası Siyasi Görev ve Anayasa Mahkemesi
Türkiye'nin siyasi ve toplumsal çalkantılar yaşadığı tarihi dönemlerde de sorumluluk almaktan kaçınmayan Türk bürokrat, 27 Mayıs Devrimi sonrasında kritik görevlere getirildi. Kurucu Meclis Yargı Organları Temsilcisi olarak 6 Ocak 1961 ile 25 Ekim 1961 tarihleri arasında başarıyla görev yaptı. Aynı çalkantılı süreçte ülkenin yeni yönetiminde Adalet Bakanı olarak görevlendirildi. Bu kritik dönemde adaletin bağımsızlığı ve yargı reformları için kritik kararlara imza attı.
Kurucu Meclis bünyesindeki görevinin nihayete ermesi ve geçici kabinedeki bakanlık vazifesini yeni yönetime devretmesinin hemen ardından, 25 Ekim 1961 tarihinde çok sevdiği Yargıtay İkinci Başkanlığı görevine geri döndü. Tüzemen'in hukuk dünyasındaki son büyük adımı ise yeni kurulan Anayasa Mahkemesi oldu. 2 Mayıs 1962 tarihinde Yargıtay Büyük Genel Kurulu tarafından yüksek oylarla Anayasa Mahkemesi Asıl Üyeliğine seçildi. Bu önemli görev, onun seçkin hukuk kariyerinin zirve noktalarından birini teşkil etti.
Özel hayatında son derece sakin ve disiplinli bir yaşam süren değerli devlet adamı, evli ve iki çocuk babasıydı. Ailesine olan bağlılığı ve adalete olan inancıyla tanınan saygın hukukçu, henüz elli bir yaşındayken hayata gözlerini yumdu. 6 Eylül 1966 tarihinde vefat eden Ekrem Tüzemen, ardında tertemiz bir sicil ve Türk hukuk sistemine yön veren muazzam bir miras bırakmıştır.