Edwin Hubble Kimdir?

Kozmoloji dünyasında çığır açan keşifleriyle tanınan ünlü Amerikalı gökbilimci Edwin Hubble, 20 Kasım 1889 tarihinde Marshfield, Missouri'de dünyaya gelmiştir. Annesi Virginia Lee James ve babası John Powell Hubble olan bu dahi zihin, insanlığın gökyüzüne bakış açısını tamamen değiştirmiştir. Hubble, o dönemde yalnızca Samanyolu Gökadası'ndan ibaret olduğu sanılan statik evren algısını yıkarak, derin uzayın bilinmeyen kapılarını aralamıştır. Hem hukuk hem de fen alanındaki yetkinliğiyle bilinen araştırmacı, akademik serüvenini gök kubbenin gizemlerini çözmeye adamış ve dünya genelinde bilimin seyrini değiştirmiştir.

Hukuk Kürsüsünden Gözlemevine Uzanan Sıra Dışı Yaşam

Gençlik yıllarında Chicago Üniversitesi Fen Bilimleri Bölümü'nde eğitim alan Edwin Hubble, buradan 1910 yılında başarısıyla mezun olmuştur. Spor dünyasında da aktif bir profil çizen bilim insanı, ünriversite döneminde boks ve atletizm dallarıyla yakından ilgilenmiştir. Mezuniyetinin akabinde kazandığı burs sayesinde İngiltere'ye giden Hubble, Oxford Üniversitesi'nde hukuk eğitimi almaya başlamış ve 1912 senesinde bu alandan mezuniyetini almıştır. Amerika'ya döndüğünde Kentucky eyaletinin Louisville şehrinde kendi hukuk bürosunu açan genç avukat, 1914 yılına kadar mesleğini sürdürmüştür.

Ancak gökyüzüne olan tutkusu onu rahat bırakmamış, 1914 yılında Chicago Üniversitesi Yerkes Gözlemevi'nden gelen doktora ve asistanlık teklifiyle kariyerinin rotasını tamamen astronomiye çevirmiştir. Öğretim üyesi olarak göreve başlayan ve 1917 yılında astronomi doktorasını tamamlayan Hubble, aynı yıl askere alınarak Fransa cephesine gönderilmiştir. Savaş bittikten sonra 1919'da ülkesine dönen dahi astronom, yaşamının merkezine yerleşecek olan Mount Wilson Gözlemevi bünyesinde çalışmaya başlamıştır. Birinci ve İkinci Dünya Savaşı dönemlerindeki askeri yükümlülükleri haricinde, tüm ömrünü evrenin sınırlarını keşetmeye adamıştır.

Genişleyen Evren Keşfi ve Kozmik Devrim

Gökbilim çevrelerinde Samanyolu'nun tüm evreni kapsadığı inançı hakimken, Hubble Pasadena yakınlarında kurulan gözlemevinde yaptığı hassas incelemelerle ezber bozmuştur. Andromeda Gökadası'nın dış çeperindeki yıldızları gözlemleyen astronom, bu cisimlerin Samanyolu'nun çok uzağında yer aldığını tespit etmiştir. Bu sayede Andromeda'nın bağımsız bir gökada olduğunu kanıtlayarak kozmosta bizim dışımızda da dünyaların var olduğunu ortaya koymuştur. 1924 senesinde diğer gökadaların da milyarlarca yıldız barındıran devasa yapılar olduğunu ispatlamış ve galaksiler arası mesafeleri ilk kez ölçmeyi başarmıştır.

Araştırmalarını derinleştiren Hubble, kozmoloji tarihini baştan yazacak şu önemli adımları atmıştır:

• 1925 yılında bilim dünyasına ilk sistematik gökada sınıflandırması sistemini kazandırmıştır.
• 1929 yılında yardımcısı Milton La Salle Humason ile birlikte galaksilerin hareket hızlarını açıklığa kavuşturarak meşhur Hubble-Humason Yasası'nı kurmuştur.
• Işık tayfı (spektrum) analizleri vasıtasıyla galaksilerin ve yıldızların dünyadan sürekli uzaklaştığını keşetmiş ve evrenin dinamik olarak genişlediği teorisini dünyaya ilan etmiştir.

Büyük Patlama'nın İspatı ve Einstein'ın Pişmanlığı

Edwin Hubble, evrenin genişlemesine yönelik bulgularıyla modern kozmolojinin en önemli direklerinden biri olan Big Bang (Büyük Patlama) teorisinin en güçlü kanıtlayıcısı konumuna gelmiştir. Işık tayfındaki kızıla kayma (redshift) fenomenini inceleyen araştırmacı, galaksilerin ışığı zayıfladıkça bu kızıla kaymanın arttığını fark etmiştir. Bu gözlem, tüm galaksilerin birbirlerinden uzaklaştığını doğrulamaktadır. Bu kozmik devinim, ünlü bir balon analojisiyle açıklanmaktadır: Şişen bir balonun üzerindeki noktalar balon büyüdükçe nasıl birbirinden uzaklaşıyorsa, evrendeki gezegenler ve sistemler de benzer şekilde birbirinden kaçmaktadır. Balonun havası boşaltıldığında, yani zaman tersine işletildiğinde ise tüm maddenin sıfır hacim ve sonsuz yoğunluğa sahip bir başlangıç noktasına, yani Büyük Patlama'ya varacağı öngörülmüştür.

Bu muazzam gerçeklik, kuramsal fiziğin babası Albert Einstein'ın da dikkatini çekmiştir. Aslında Einstein, kendi teorik çalışmalarında evrenin durağan olamayacağını matematiksel olarak ispatlamış olsa da o devrin bilimsel kabullerine ters düşmemek adına bu durumu açıklamaktan kaçınmıştır. Ünlü fizikçi, bu sessizliğini daha sonra \"kariyerimin en büyük pişmanlığı\" olarak nitelendirecektir. Hubble'ın gözlemsel kanıtları, Einstein'ın teorilerini de haklı çıkarmıştır.

Bilimsel Miras ve Sonsuzluğa Yolculuk

Kariyerinin ilerleyen dönemlerinde, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Mount Wilson ve Mount Palomar gözlemevlerinin araştırma komitesi başkanlığını yürüten astronom, geniş çaplı bilimsel projelerin öncülüğünü üstlenmiştir. Ödel yaşamında 26 Şubat 1924 tarihinde Grace Burke ile hayatını birleştiren Hubble, yaşamı boyunca bilim dünyasına yön veren değerli eserler kaleme almıştır. Bu eserlerden bazıları şunlardır:

• Red Shifts in the Spectra of Nebulae (1934 - Bulutsuların Tayfında Kırmızıya Kayma)
• The Realm of the Nebulae (1936 - Bulutsuların Ülkesi)
• The Observational Approach to Cosmology (1937 - Kozmolojiye Gözlemsel Yaklaşım)
• The Hubble Atlas of Galaxies (1961 - Ölümünün ardından basılan Hubble'ın Gökada Atlası)

Bu büyük dahi, 28 Eylül 1953 tarihinde Kaliforniya'nın San Marino şehrinde 64 yaşında hayata gözlerini yummuştur. Adını yaşatmak adına 1990 yılında uzaya fırlatılan devasa teleskoba onun adı verilmiştir. Edwin Hubble, insanlığın karanlık gökleri anlamlandırma serüveninde sonsuza dek parlayacak bir kutup yıldızı olarak tarihe geçmiştir.