Kimdir?
Edward Joseph Snowden, 21 Haziran 1983'te Kuzey Karolina'nın Elizabeth City kentinde doğdu. Amerikalı bir bilgisayar uzmanıdır; eski Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) ve eski Ulusal Güvenlik Dairesi (NSA) çalışanıdır. Sistem yöneticiliği yaptı. Gizli NSA belgelerini medyaya ifşa ederek NSA tarafından yürütülen küresel izleme araçlarının işleyişini, Beş Göz ortaklarını ve birçok ticari ve uluslararası ortağı ortaya çıkaran NSA sızıntılarını başlattı.
Sızıntılar
5 Haziran 2013'te başlayan süreç, PRISM, XKeyscore ve Tempora gibi internet izleme programlarını ve ABD ile Avrupa'daki telefon metaverilerinin alıkonulmasını gün ışığına çıkardı. Haberler, Snowden'in Booz Allen Hamilton için çalışırken The Guardian ve The Washington Post'a sızdırdığı belgelere dayanıyordu. Gazetelere yönelik siyasi baskılar nedeniyle The Guardian Kasım 2013'e kadar belgelerin yüzde birini yayımlayabildi. Pentagon belgelerini sızdıran Daniel Ellsberg, bu ifşayı ABD tarihinin en önemli sızıntısı olarak niteledi. Snowden'e göre onu belgeleri sızdırmaya iten tek neden, halkı kendi adlarına neler yapıldığı konusunda bilgilendirmekti. İfşa edilen belgeler, toplu gözetleme, hükûmet gizliliği ve ulusal güvenlik ile bilgi mahremiyeti arasındaki denge üzerine tartışmaları alevlendirdi. NSA ifşalarının basılmasından yedi ay sonra Snowden, görevinin tamamlandığını belirtti.
Hukuki tartışmalar
Aralık 2013'te bir federal yargıç, hükûmetin devlet içinde veya devlete gelen neredeyse tüm telefon konuşmalarından metaveri toplayarak "neredeyse kesinlikle" ABD anayasasına aykırı davrandığını dile getirdi. On gün sonra başka bir federal yargıç gözetleme programının yasal olduğuna hükmetti; bu da programın anayasaya uygunluğunun en sonunda Yüksek Mahkeme'de tartışılabileceği ihtimalini doğurdu. Snowden, çeşitli çevrelerce kahraman, ihbarcı, muhalif, hain ve vatansever olarak nitelendirildi. Amerikalı yetkililer onu devlet mallarının casusluğu ve hırsızlığıyla suçlayarak bir kaçak olarak görüyor.
Rusya'daki yaşamı
Adil yargılanmayacağını düşünerek ülkeyi terk etti; başlangıçta Latin Amerika'ya gitmeyi düşünürken Julian Assange'ın tavsiyesiyle Rusya'ya gitti. Havalimanında bir süre kaldıktan sonra Temmuz 2013'te bir yıllık geçici siyasi sığınma hakkı aldı. 1 Ağustos 2014'te üç yıllık geçici oturum hakkı elde etti. Avukatının 22 Ekim 2020'de yaptığı açıklamaya göre Rusya ona kalıcı oturma izni verdi. 26 Eylül 2022'de Vladimir Putin, Snowden'e Rus vatandaşlığı veren bir kararname imzaladı. Oliver Stone'un yönettiği Snowden filmi 2016'da, Laura Poitras'ın hazırladığı Citizenfour belgeseli ise 2014'te gösterime girdi. Ekim 2026 itibarıyla 43 yaşındadır.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Edward Snowden maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.