Edson Arantes do Nascimento Pele, futbol dünyasının zirvesine yerleşen ve yeşil sahalarda sergilediği üstün performansla milyonları peşinden sürükleyen efsanevi bir sporcudur. Ailesinin sevgisini Dico lakabıyla kazanan, çocukluk arkadaşlarının ise yaramazlığından ötürü Peli diye seslendiği bu çocuk, zamanla tüm dünyanın hafızasına kazınacak Pele ismini almıştır. Brezilya'nın Três Corações kentinde, 23 Ekim 1940 tarihinde yoksul bir yuvada Dondinho ve Celeste Nascimento çiftinin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Babasının sakatlığı yüzünden erken biten futbol serüvenini devralan Pele, henüz çocuk yaşta onunla top koşturmaya başlayarak hayallerinin temelini atmıştır. Bu yoksul çocuk, geçimlerine destek olmak amacıyla sokaklarda ayakkabı boyacılığı yaparken, içindeki futbol aşkını asla söndürmemiş ve nihayetinde çıktığı 1363 maçta kaydettiği 1281 golle kırılması zor bir dünya rekoruna imza atmıştır.
Yoksulluktan Yeşil Sahalara Uzanan İlk Adımlar
Pele'nin eşsiz yeteneği çok küçük yaşlarda yeşil sahalarda filizlenmeye başlamıştır. İlk ciddi futbol tecrübesini Bauru Atletic takımı bünyesinde yaşayan genç yetenek, henüz 11 yaşındayken ülkenin önde gelen futbolcularından Waldemar de Brito tarafından keşfedilerek yepyeni bir yola adım atmıştır. Bu keşif, onun tüm yaşantısını değiştirmiştir. Brito, genç yıldız adayını Sao Paulo'ya götürerek Santos kulübünün teknik adamlarına tanıtmış ve 1956 yılında bu kulübe transferi gerçekleşen Pele, henüz 16 yaşındayken A takım düzeyinde adından söz ettirmeyi başarmıştır. Santos forması altındaki ilk resmi müsabakasına Corinthians karşısında çıkan genç oyuncu, sergilediği göz dolduran futbolla ve attığı şık golle gelecekte nasıl bir efsaneye dönüşeceğinin ilk sinyallerini vermiştir.
Dünya Kupalarında Fırtına Gibi Esen Dönem
Genç yıldız, 17 yaşında İsveç'teki 1958 Dünya Kupası'na yedek gitmiş, başarılı futboluyla ilk on bire yükselmiştir. Brezilya'ya ilk şampiyonluğunu kazandıran o 5-2'lik finalde 2 gol kaydetmiş, turnuvada attığı 6 golle izleyicileri büyülemiştir. Sonrasında gözler 1962 Şili Kupası'na çevrilmiştir. Ancak Pele, turnuvanın daha ilk maçında sakatlanarak takım dışında kalmak zorunda kalmıştır. Benzer bir talihsizlik 1966 İngiltere Kupası'nda da kendisini bulmuş, sert savunma müdahaleleriyle şampiyonayı sakat tamamlamıştır.
Tüm zorluklara rağmen azmini kaybetmeyen efsane, 1970 Meksika Kupası finallerinde yeniden sahne almıştır. İtalya'yı 4-1 yendikleri finalde Brezilya'nın kupalardaki 100. golünü kaydederek adını tarihe yazdırmıştır. Kazandığı bu üçüncü kupayla eşsiz konuma erişmiştir. Avrupa devleri onu transfer etmek için rekor teklifler sunmuştur. Ancak Brezilya Hükümeti, Pele'nin ülkeden ayrılmasını engellemek adına onu resmi hazine ilan ederek ülkede tutmuştur.
Amerika Serüveni ve Rekorlar
Pele, 1974'te emekli olsa da ertesi yıl Kuzey Amerika Ligi'ndeki New York Cosmos kulübünün cazip teklifini kabul etmiştir. 3 yıl süren bu macerada 7 milyon dolarlık sözleşmeyle en yüksek ücretli oyuncu olmuş ve Amerikalıların futbola ilgisini artırmıştır.
Kariyer istatistikleri adeta büyüleyicidir:
- Santos formasıyla 1956-1974 yılları arasında çıktığı 1265 maçta 1124 gol kaydetmiştir.
- New York Cosmos bünyesinde 1975-1977 yılları arasında 111 maçta 65 gol atmıştır.
- Brezilya Milli Takımı ile 1957-1971 yılları arasında oynadığı maçlarda neredeyse bir gol ortalaması yakalamıştır.
- Uluslararası arenada attığı 97 gol ve 92 hat-trick ile dünya rekorunu elinde bulundurmaktadır.
Pele, çıktığı 1363 karşılaşmada toplam 1281 gol atarak kırılması zor bir rekora imza atmıştır. Bu eşsiz gol rekorunu, yine bir Brezilyalı olan Arthur Friedenreich 1329 golle takip etmektedir. Büyük efsane, 1977 yılında kariyerini noktalamıştır.
Saha Dışı Etkisi ve Son Yılları
Efsane oyuncu sahadaki gollerinin ötesinde, toplumsal gücüyle de dünya tarihine yön vermiştir. Nijerya'da 1967-1970 yıllarındaki iç savaşta, taraflar efsaneyi sahada izlemek adına 2 günlük ateşkes ilan etmiştir. 5 Mart 1961'de Fluminense ağlarına neredeyse tüm takımı çalımlayarak bıraktığı golün anısına, Maracana Stadyumu'nun girişine özel plaket asılmıştır. 1969'da kırmızı kart görse de taraftarların öfkesi ve polisin ricasıyla sahaya dönüp maçı tamamlamıştır.
1994-1998 yıllarında Brezilya Spor Bakanı olmuş ve 1997'de sunduğu "Pele Yasası" 2001'de yürürlüğe girmiştir. Haziran 2006'da süpermodel Claudia Schiffer ile Dünya Kupası açılışını yapmış, 2013'te ise FIFA Ballon d'Or Prix d'Honneur ödülünü alan ilk isim olmuştur.
Özel hayatında üç kez evlenen efsane, 1966'da evlendiği Rosemeri dos Reis Cholbi'den 3 çocuk sahibi olmuş, 1978'de boşanmıştır. 1994'te evlendiği Assiria Lemos Seixas ile 2008'e kadar evli kalmış ve 2 çocuk sahibi olmuştur. Son evliliğini 2014'te Marcia Aoki ile yapmıştır. Efsane ismin çocuklarından biri olan Edinho, Santos kulübünde profesyonel kalecilik görevini üstlenmiştir.
Bağırsak kanseri tedavisi gören efsane, 3 Aralık 2022'de yoğun bakıma alınmış ve 29 Aralık 2022'de Albert Einstein Hastanesi'nde 82 yaşında vefat etmiştir.