Edward William Charles Noel Kimdir?

Hayatı

Edward William Charles Noel (E. W. C. Noel), 14 Nisan 1886'da doğdu ve 10 Aralık 1974'te öldü. Mondros Mütarekesi'nin ardından Doğu Anadolu'da faaliyet göstermiş bir İngiliz istihbarat subayıdır. Türkçe kaynaklarda Edward Covbertin Noel olarak da geçer. İngiltere'nin Hindistan ordusunda görev yaptı. Nisan 1915'te İran'ın Ahvaz şehrine konsolos olarak gönderildi. Orada görev yaptığı dört yıl boyunca bölgede yaşayan halkların etnik kökenlerini inceleme fırsatı buldu ve İran'da Kürtçe öğrendi.

Mütareke sonrası görevleri

Mondros Mütarekesi'nden sonra Bağdat'ta İngiliz İstihbarat Komiserliği'nde görevlendirildi. 12 Mart 1919'da Kürt bölgelerinde inceleme yapmakla görevlendirildi ve Osmanlı'nın doğu vilayetlerinde Kürt aşiret reisleriyle görüştü. 13 Haziran 1919'da Bağdat'taki İngiliz Komiseri Albay Wilson, İngiliz himayesinde bağımsız bir Kürdistan kurulmasına yönelik girişimlerin yapılmasını Londra'ya önerdi. Yüzbaşı Noel 3 Temmuz 1919'da Bağdat'tan İstanbul'a geldi; burada İngiliz Yüksek Komiser Müsteşarı T. B. Hohler ve Kürt önderlerle görüştü. Dahiliye Nazırı Âdil Bey'den, Osmanlı postanelerinden şifreli telgraf çekmesine izin veren bir belge aldı. Hohler, Londra'daki meslektaşına yazdığı mektupta Noel'in "bir Kürt Lawrence" olma hevesinde olduğunu belirtti ve Noel'in Kürt Kulübü'nün toplantısına resmî üniformasıyla gitmesini ihtiyatsızlık olarak değerlendirdi. Amiral Calthorpe da 10 Haziran 1919'da Lord Curzon'a yazdığı telgrafta, Noel'in dikkat çekmemek için Kürt ileri gelenlerinden ayrı olarak bölgeye gideceğini aktardı.

Ali Galip olayı

Noel, Bedirhan ailesinden Kâmuran ve Celâdet ile Halep'te buluştu; bölgedeki aşiretlerden silahlı adamlar toplayarak Malatya'ya geldiler. Malatya mutasarrıfı Halil ve Sivas'a yeni vali olarak atanan Elazığ eski valisi Ali Galip bu grubu karşıladı. Malatya'daki Süvari Alayı grubu tutuklamaya kalkışmadı ve durumu İstanbul'a bildirdi. Mustafa Kemal Paşa, Sivas Kongresi'ni engellemek isteyen bu gruba karşı askerî kuvvet gönderdi. Nutuk'un belgeler cildinde yer alan Malatya 12. Süvari Alayı Komutanı Cemal Bey ile telgraflaşmasında Noel'in adı Covbertin Noel olarak geçer; Cemal Bey'in bilgisine göre Noel yanında 20-25 silahlı Kürt ve aşiret reislerinin oğullarıyla Malatya'ya gelmişti. Takviye birlikler gönderilince Noel ve beraberindekiler, Ali Galip ve Malatya mutasarrıfıyla birlikte Urfa yönünde kaçtı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Edward William Charles Noel maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.