Desiderius Erasmus Kimdir?

Kimdir?

Desiderius Erasmus, 28 Ekim 1466'da Rotterdam'da doğmuş, 12 Temmuz 1536'da Basel'de ölmüş Kuzey Avrupa Rönesansı'nın önde gelen Felemenk Katolik Augustinian rahibi, filozofu, klasik edebiyat araştırmacısı, hümanist bilgini ve ilahiyatçısıdır. Maddede doğum yılı 1465 olarak da geçer. Rönesans'la birlikte ortaya çıkan hümanizm akımının yaratıcılarından ve en büyük temsilcilerinden biri sayılır.

Yaşamı

Ortaöğrenime denk bir eğitimin ardından Augustin tarikatına girerek rahip oldu. Ancak hiçbir zaman geleneksel anlamda rahiplik yapmadı; kendini bilime adamak istediği gerekçesiyle dinî makamlardan "cüppe giymeme" izni aldı. Paris Üniversitesi'ne devam etti. 1499'da İngiltere'ye gittiğinde John Colet ve Thomas More gibi aydınlarla tanıştı; bu dostluklar ufkunu genişletti.

Papalığın düşünceler üzerindeki hegemonyasına karşı çıktı ve gerçek Hristiyanlık ruhunu antik çağın yalınlığında aradı. Güzel sanatların ve bilimlerin yayılmasını, Avrupa'nın ortak bir sanat ve bilim anlayışı çatısı altında birleşmesini hümanizmin birinci koşulu saydı. Özgün yapıtları ve çevirileriyle antik çağ düşüncesinin Avrupa'da yayılmasına büyük katkı yaptı. Martin Luther'in reformları başladığında Kilise'nin yenilenmesi görüşüne katılmakla birlikte, Hristiyan dünyasının kargaşaya ve parçalanmaya sürüklenmesine şiddetle karşı çıktı.

Deliliğe Övgü

Deliliğe Övgü (Morias enkomion seu laus stultitiae), Erasmus'un canlılığını, geçerliliğini ve çekiciliğini günümüze dek koruyan tek yapıtı olarak anılır. Taslağını 1509 yazında İtalya'dan İngiltere'ye yaptığı yolculukta çıkardı, yazma işini İngiltere'de dostu Thomas More'un evine vardıktan kısa süre sonra gerçekleştirdi ve kitabı More'a adadı. Yapıtı birkaç gün gibi kısa sürede, hiçbir kitaptan yararlanmadan tamamladı.

Yapıta iki temel görüş egemendir: Birine göre gerçek bilgelik deliliktir, ötekine göre kendini bilge sanmak gerçek deliliktir. Kitapta delilik kendi kendine övgüler düzer ve çocuklukta, yaşlılıkta, aşkta, evlilikte, politikada, savaşta, yazında ve bilimde deliliğin nasıl egemen olduğu gösterilir. Erasmus, deliliği konuşturma kisvesi altında çağının kilisesine ve din adamlarına acımasız eleştiriler yöneltir. Yazınsal açıdan Horatius'un "hakikati gülerek söylemek" ilkesinin en yetkin örneği sayılır; Erasmus ayrıca daha önce yapıtlarını çevirdiği Lukianos ve Libanios'tan da esinlenmiştir.

Ölümü

Bütün yaşamı boyunca Latince konuşup yazan Erasmus, ölmeden önceki son sözlerini ana dilinde söyledi: "lieve God" (Sevgili Tanrı). 1536'da Basel'de öldüğünde Avrupa'nın düşünce yaşamında papaların bile ziyaretine geldiği saygın bir yer edinmişti.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Desiderius Erasmus maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.