Geliştirdiği yenilikçi su altı görüntüleme teknolojileriyle tanınan Türk mühendis ve oşinograf Derya Akkaynak, deniz bilimleri dünyasında çığır açan çalışmalara imza atıyor. Harbor Branch Oşinografi Enstitüsü bünyesinde görev yapan başarılı araştırmacı, deniz tabanındaki renk kayıplarını ve spektral kirlenmeyi ortadan kaldıran algoritmik çözümleriyle okyanus araştırmalarına yön veriyor.
Akademik Yolculuk ve Havacılık Yılları
TED Ankara Koleji'ndeki ilk ve orta öğreniminin ardından Derya Akkaynak, yükseköğrenimini Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde (ODTÜ) sürdürdü. Havacılık ve uzay mühendisliği alanına yönelen araştırmacı, 1998 senesinde bu bölümden birincilik derecesiyle mezun olmayı başarıdı. Başarısını yurt dışına taşıyarak Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'ne (MIT) kabul edildi. Buradaki yüksek lisans derecesini 2005 yılında aldı. Akkaynak, MIT bünyesindeki yüksek lisans tez çalışmasında nükleer enerji santrallerinin tesis içi acil durum güç mevcudiyetinin geliştirilmesi ve kesintisiz kılınması amacıyla yakıt hücreleri üzerine yoğunlaşan kapsamlı araştırmalar gerçekleştirdi. Mezuniyetin akabinde bir dönem risk analizi danışmanlığı yapsa da akademiye duyduğu ilgi onu yeniden bilimsel araştırmalara yöneltti.
Okyanus Bilimi ve Kamuflaj Modellemesi
Doktora derecesi için prestijli Woods Hole Oşinografi Enstitüsü'ne katılan Akkaynak, çalışmalarını Ruth Rosenholtz ile Roger Hanlon rehberliğinde yürüttü. Bu süreçte, kafadanbacaklı canlıların su altındaki kamuflaj yeteneklerini hesaplamalı yöntemlerle modellemeye odaklandı. Doktora dönemi boyunca okyanus bilimlerine katkı sağlayan pek çok yenilik ortaya koydu. Bunlardan bazıları şunlardır:
- Su altındaki renk tonlarını hassas şekilde kalibre eden ve görsel hataları düzelten özel bir araç geliştirdi.
- Işığın su altındaki kırılmasından kaynaklanan spektral kirlenmeyi hesaplayan matematiksel bir denklem oluşturdu.
- Mürekkep balıklarının renklerini bulundukları arka planla eşleştirebilmek amacıyla yerinde (in situ) spektrometre kullandı.
- Canlıların desen varyasyonlarını ölçümlemeyi mümkün kılan yeni bir hesaplama yöntemi tasarladı.
Ayrıca okyanusların korunmasına yönelik çalışmalar da yürüten mühendis, 2011 yılında "Divers4Oceanography" isimli bir vatandaş bilimi projesini hayata geçirdi. Bu platform aracılığıyla, küresel ölçekte dalış yapan gönüllülerden okyanus sıcaklık verileri toplanmasını sağladı.
Sea-Thru Algoritması ve Kazanılan Başarılar
Panama'daki kısa süreli araştırma faaliyetlerinin ardından Hayfa Üniversitesi'ne geçen Akkaynak, 2018 yılında Princeton Üniversitesi'nde doktora sonrası araştırmacı pozisyonunda çalışmaya başladı. Bir yıl sonra ise güncel olarak görev yaptığı Harbor Branch Oşinografi Enstitüsü'ne mühendis kadrosuyla dahil oldu. Bu dönemde Tali Treibitz ile ortak bir çalışma yürüterek fiziksel prensiplere dayanan "Akkaynak-Treibitz sualtı görüntü oluşma modeli"ni tasarlayan Akkaynak, aynı zamanda bu modeli kullanarak su altı fotoğraflarından suyun bozucu etkisini gideren "Sea-thru" isimli algoritmayı geliştirdi. Bu olağanüstü çalışma, su altı fotoğrafçılığı ve okyanus gözlemlerinde yeni bir devrin kapısını araladı.
Derya Akkaynak, bilgisayar görüntüleri ve su altı görüntüleme teknolojilerindeki önemli atılım ve ilerlemeleri sayesinde 2019 yılında Blavatnik Genç İnsanları Ödülü'nde finalist olma başarısı gösterdi. Aynı sene, bilim insanı kategorisinde Türkiye Fotoğraf Sanatı Federasyonu (TTSF) Ödülü'ne layık görülerek başarısını taçlandırdı.