Amerika Birleşik Devletleri tarihinin ilk Veteriner Hekimliği Doktoru unvanına sahip olan Daniel Elmer Salmon (bazı kaynaklarda ismi Daniel Elmer Somon şeklinde de geçer), modern hayvan sağlığı ve halk sağlığı disiplinlerinin kurucularındandır. Zorlu bir çocukluk döneminin ardından Cornell Üniversitesi’nde James Law’un rehberliğinde veteriner hekimlik eğitimi almıştır. Daha sonra Hayvancılık Endüstrisi Bürosu’nun (BAI) ilk şefi olarak görev yapmıştır. Salmon, salgın hastalıklarla kitlesel düzeyde mücadele ederek modern epidemiyolojinin gelişimine yön vermiştir.
Zorlu Yıllardan Cornell Kürsülerine
Genç Daniel Elmer Salmon, henüz çocuk yaşta büyük kayıplarla sınanmıştır. Babasını 1851, annesini ise 1859 senesinde yitiren Salmon, sekiz yaşındayken yapayalnız kalmıştır. Yetim kalan çocuğu kuzeni Aaron Howell Salmon yanına almıştır. Kuzeninin çiftliğinde çalışan ve bir dükkanda tezgahtarlık yapan Salmon, eğitime sıkı sıkıya tutunmuştur. İlk eğitimini Mount Olive Bölge Okulu, Chester Enstitüsü ve Eastman İşletme Koleji’nde tamamlamıştır. Ardından, o dönem henüz üç yıl önce kurulmuş olan Cornell Üniversitesi'ne adım atmıştır. Burada James Law’un gözetiminde veteriner hekimlik dersleri almış ve 1872’de lisans derecesiyle mezun olmuştur. Eğitimine devam eden araştırmacı, Cornell’de yaptığı yüksek lisansın ardından 1876 yılında ülkenin ilk Veteriner Hekimliği Doktoru unvanını kazanmıştır. Eğitiminin son senesinde Fransa’ya giderek saygın Paris Alfort Veterinerlik Okulu bünyesinde çalışmalar yürütmüştür.
Salgınlarla Mücadele ve Bürokrasideki Başarıları
Hekim, 1872 yılında Ithaca bölgesinden Mary Thompson Corning ile evlenmiştir. Aynı yıl Newark’ta bir klinik açsa da sağlık problemleri nedeniyle 1875’te Asheville’e yerleşmiştir. Burada durmamış, 1877 yılında Georgia Üniversitesi bünyesinde veterinerlik bilimi üzerine dersler vermiştir. Devlet kurumlarının dikkatini çeken araştırmacı, New York ve güney eyaletlerindeki hayvan hastalıklarını incelemekle görevlendirilmiştir. Salmon, 1879’da sığırlarda akciğerleri tahrip eden bulaşıcı plöropnömoniyi kontrol altına alma programına atanmıştır. Aynı sene Teksas sığır ateşi üzerine de derinlemesine araştırmalara girişmiştir. Üstün gayretleri sayesinde, 1883 yılında ABD Tarım Bakanlığı (USDA) bünyesinde Veterinerlik Bölümü'nü kurmak üzere seçilmiştir. Bir yıl sonra ise kurulan Hayvan Endüstrisi Bürosu’nun (BAI) kurucu şefi olmuştur. Salmon, bu önemli kurumun başında görev yaparken tıp literatürüne geçecek yepyeni bir yaklaşım benimsemiştir. Hastalıkları tek tek hayvanlar yerine, sürüleri veya bölgesel nüfusları bir bütün olarak ele alarak tedavi etme konseptini uygulamıştır. Bu kitlesel mücadele yöntemi meyvesini vermiş ve bulaşıcı sığır zatürresi 1892 yılında Amerika genelinde tamamen bitirilmiştir.
Salmonella Keşfi ve Bilimsel Mirası
Büro şefliği döneminde Salmon, gelişmiş bir patoloji laboratuvarı kurmuştur. Bu laboratuvar çatısı altında başta hayvancılık sektörünü baltalayan pek çok kritik hastalık mercek altına alınmıştır:
- Teksas sığır ateşi ve yayılım yolları,
- Domuz kolerası ve kümes hayvanları kolerası,
- Ağız ve ayak hastalıkları (şap hastalığı).
Laboratuvarda görevli asistanı Theobald Smith, 1885 yılında domuz kolerasını incelerken daha önce bilinmeyen bir bakteriyi izole etmeyi başarmıştır. Fransız bilim insanı Joseph Leon Lignières, 1900 yılında bu mikroorganizma cinsine Dr. Daniel Elmer Salmon’ın anısına Salmonella ismini vermiştir. Her ne kadar bakterinin ilk suşu olan Salmonella choleraesuis'i laboratuvarda izole ederek keşfeden kişi asistanı Smith olsa da, bu devasa bilimsel gelişme Dr. Salmon’ın ismiyle ölümsüzleşmiştir. Salmon, meslek örgütlerinde de son derece aktif bir portre çizmiştir. 1897’de Amerikan Veterinerlik Tıp Derneği'nin başkanı olmuş ve hayvan sağlığı çalışmalarının insan tıbbının gelişimindeki rolünü savunmuştur. Dernek toplantılarında yaptığı konuşmalarda; enfeksiyon kontrolü, yenilikçi aşılar, koruyucu tedbirler ve antitoksinler gibi kritik alanlarda veteriner hekimliğin insan tıp dünyasına sunduğu eşsiz katkıları tüm yönleriyle gözler önüne sermiştir. Onun vizyoner çalışmaları, bugünkü Ulusal Sağlık Enstitüleri'nin (NIH) öncüsü olan yapılarla yakın ilişkiler kurulmasını sağlamıştır.
Güney Amerika Yılları ve Vefatı
Salmon, 1905 yılında büro şefliğinden ayrıldıktan sonra Uruguay’dan gelen daveti kabul etmiştir. Montevideo Üniversitesi’nde veterinerlik fakültesini kurmuş ve Montevideo Ulusal Veterinerlik Okulu’nun kurucu müdürü olmuştur. Burada beş yıl boyunca genç hekimlerin yetişmesine öncülük etmiştir. 1911’de Uruguay’dan ayrılarak Amerika Birleşik Devletleri’ne dönen başarılı bilim insanı, durmaksızın çalışmaya devam etmiştir. 1913 yılında domuz kolerasına karşı hayat kurtarıcı serumlar üreten özel bir ilaç şirketinin yönetimini üstlenmiştir. Aynı zamanda Amerikan Halk Sağlığı Derneği ve Amerikan Veteriner Hekimler Birliği başkanlıklarını da gururla yürütmüştür. Tıp tarihinin bu büyük ismi, 30 Ağustos 1914 tarihinde Montana’nın Butte kentinde zatürre nedeniyle 64 yaşında hayata gözlerini yummuştur.