Hollanda'nın Alkmaar şehrinde 1572 yılında dünyaya gelen Cornelius Drebbel, 1620 yılında tarihin ilk yönlendirilebilir denizaltısını geliştirerek adını dünya bilim tarihine yazdırmış Hollandalı bir mucittir. Simya eğitimi aldığı Haarlem'deki akademi yıllarından itibaren doğanın temel elementlerini çözmeyi hedefleyen Drebbel, hem maddi sıkıntılarını aşmak hem de Avrupa saraylarının ilgisini çekmek amacıyla optikten kimyaya kadar geniş bir yelpazede devrim niteliğinde araçlar üretmiştir. Sıra dışı mucit, dönemin İngiltere Kralı I. James ve Kutsal Roma İmparatoru II. Rudolf gibi önemli hükümdarlarının himayesinde çalışarak kontrol sistemleri, mekanik düzenekler ve mikroskoplar üzerine öncü çalışmalar gerçekleştirmiştir.
Alkmaar'dan Haarlem Akademisi'ne Uzanan Simya Yolculuğu
Alkmaar kentinde varlıklı bir çiftçi ailesinin çocuğu olarak doğan Cornelius Drebbel, ilk eğitimini doğuş yeri olan bu Hollanda kasabasında tamamladı. Genç yaşta gösterdiği üstün yetenekle sıyrılarak, 1587 yılında Kuzey Hollanda'nın önemli kültür merkezlerinden Haarlem'deki Haarlem Akademisi'ne kabul edildi. Akademi yıllarında simyaya büyük ilgi duyan genç Drebbel, aynı zamanda bakır levha oymacılığında uzmanlaştı. Buradaki çıraklık dönemi, ona sıradan bir zanaatın ötesine geçme fırsatı sundu. Doğanın sırlarını keşfetme arzusuyla simyanın tüm inceliklerini öğrendi. Böylece tüm yaşamı boyunca üretici zekasını şekillendirecek olan toprak, hava, su ve ateş elementleriyle tanıştı.
Drebbel, 1595 yılında akademideki hocası Hendrik Goltzius'un kız kardeşi Sophia Jansdochter Goltzius ile dünya evine girdi. Bu evlilikten doğan en az altı çocuktan dördü hayatta kalabildi. Mezuniyetinin ardından başlangıçta ressamlık, gravür sanatı ve kartografya ile geçimini sağladı. Ancak eşinin lüks ve savurgan yaşam tarzı, onu sürekli finansal baskı altında tuttu. Bu maddi sıkıntılar, Drebbel'i daha kârlı ve yaratıcı alanlara yönelmeye zorladı. Böylece geniş çaplı icatlar yapma macerası başladı.
Sürekli Devinim ve Sarayların Keşfettiği Deha
Memleketi Alkmaar'a 1598 yılında geri dönen başarılı mucit, burada hız kesmeden yeni tasarımlar gerçekleştirdi. İlk olarak su temin düzenekleri ile özel saat mekanizmaları için patent başvuruları yaptı. Ardından 1600 yılında Middelburg kentindeki Noorderpoort bölgesinde özel bir fıskiye sistemi inşa etti. Asıl ününü ise 1604 yılında sergilediği Perpetuum Mobile (Sürekli Devinim) adlı gökbilim saatiyle kazandı. Dışarıdan hiçbir mekanik güç almadan senelerce çalışan bu düzenek, gücünü tamamen hava sıcaklığı ve atmosfer basıncı değişimlerinden alıyordu. Aygıt sadece saati değil, günü, tarihi, Ay'ın evrelerini ve gök cisimlerinin anlık konumlarını da gösteren karmaşık bir yapıya sahipti.
Bu olağanüstü buluş, Kral I. James'in de ilgisini çekti. Drebbel, hükümdarın davetiyle 1604 senesinde ailesiyle birlikte Londra'ya yerleşti. İngiltere sarayında hidrolik, otomatik ve hareketli sistemleriyle kısa sürede ilgi odağı haline geldi. Karşı konulamaz şöhreti sayesinde 1610 yılında Kutsal Roma İmparatoru II. Rudolf'un davetiyle Prag sarayına geçiş yaptı. Ne var ki 1611 yılında taht kavgalarının ortasında kalarak Arşidük Matthias tarafından hapse atıldı. Yaklaşık bir yıl süren bu tutsaklık, İmparator II. Rudolf'un 20 Ocak 1612'de vefat etmesiyle son buldu. Özgür kalınca hemen Londra'ya dönen mucit, yeni koruyucusu Prens Henry'nin de aniden yaşamını yitirmesiyle yeniden derin bir yoksulluğa sürüklendi.
Tarihin İlk Gezilebilir Denizaltısı ve Optik Buluşlar
Maddi açıdan zor günler geçirse de Cornelius Drebbel, üretim şevkini asla kaybetmedi. Gözlük üreticilerinden edindiği lens işleme tecrübesi sayesinde geliştirdiği özel cam yontma cihazlarını kullandı. Bu makinelerle iki dışbükey mercekli optik araçlar, gelişmiş fenerler, ilk kameralar ve bileşik mikroskoplar imal etmeyi başardı. Mucit, 1621 yılında düşüncelerini kâğıda dökerek doğanın dört ögesini ele alan Elementlerin doğası ve özü üzerine İncelemeler adlı şaheserini iki cilt halinde yayımladı.
Drebbel'in dünya çapında ses getiren en büyük başarısı, 1620 senesinde İngiliz Kraliyet Donanması için tasarladığı denizaltıdır. Ahşap iskelet üzerine deri kaplanarak imal edilen bu araç, tarihteki ilk yönlendirilebilir su altı gemisidir. Mucit, 1620 ile 1624 yılları arasında her biri diğerinden daha büyük olan üç adet model geliştirmiştir. Altı kürekli ve on altı yolcu kapasiteli son model, su altında tam üç saat kalabiliyordu. Araç, Thames Nehri'nde gerçekleşen denemelerde Westminster ile Greenwich arasında dört ila beş metre derinlikte yol almayı başardı. Hatta Kral I. James, Thames altındaki bu heyecan verici test dalışına bizzat katılarak su altında seyahat eden ilk kraliyet yöneticisi oldu.
Drebbel'in Bilim Tarihine Bıraktığı Diğer Öncü İcatlar
Cornelius Drebbel, hayatının sonuna dek durmaksızın üretmeye devam etti. Dönemin sanayi ve günlük yaşam ihtiyaçlarına pratik çözümler getiren çok sayıda yenilikçi tasarıma imza attı. Mucidin geliştirdiği diğer önemli ürünler şunlardır:
- Kırmızı boya üretiminde devrim yaratan ve ölümünden sonra da uzun yıllar boyunca değer gören özel boyama işlemi,
- Tarihteki ilk kendi kendini kontrol edebilen düzenek olarak bilinen termostatlı kazan sistemi,
- Hollanda ordusu için geliştirdiği seyyar fırın,
- Londra'daki tarihi Westminster Hall binasında sergilenen ve iç mekan havasını tazeleyen özel havalandırma düzeneği,
- Geliştirdiği otomatik kuluçka makinesi,
- İcat ettiği ilkel ama yine de çok önemli bir termometre.
Hollandalı büyük düşünür ve mühendis Cornelius Drebbel, 7 Kasım 1633 tarihinde Londra'da hayata gözlerini yumdu. Yaşamı boyunca bilime ve teknolojiye ışık tutan 61 yaşındaki bu büyük mucit arkasında silinmez izler bıraktı.