Türkiye Cumhuriyeti'nin hukuk ve siyaset sahnesinde derin izler bırakan kıymetli devlet adamı Cevdet Menteş, Osmanlı İmparatorluğu döneminde, 1915 yılında Bitlis'te dünyaya gelmiştir. İstanbul Erkek Lisesi ve İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi gibi dönemin en saygın eğitim kurumlarında aldığı nitelikli eğitimle kendisini donatan Menteş, uzun meslek yaşamı boyunca savcılık ve hâkimlik görevlerini üstün bir vazife bilinciyle ifa etmiştir. Meslek hayatına Anadolu'nun farklı köşelerinde başlayan tecrübeli hukukçu, yüksek yargıda en üst kademeye tırmanarak Yargıtay Birinci Başkanlığı koltuğuna oturmuştur. Emekliliği sonrasında da ülkesine hizmet etmeyi sürdüren önemli isim, hem parlamento çatısı altında senatörlük yapmış hem de Adalet Bakanlığı vazifesini üstlenmiştir. Saygın kariyerini 14 Ekim 2002 tarihinde İzmir'de son nefesini vererek tamamlayan Menteş, geride büyük bir adalet mirası bırakmıştır.
Eğitim Yılları ve Mesleğe İlk Adımlar
Gençlik yıllarında eğitime büyük önem veren Cevdet Menteş, İstanbul Erkek Lisesi'ni 1934 senesinde başarıyla tamamlamıştır. Buradaki lise öğreniminin hemen sonrasında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne adım atmıştır. Hukuk yolculuğu çok başarıyla başlamıştı. Başarılı geçen yükseköğrenim sürecini 1937 yılında mezuniyet diplomasıyla taçlandıran genç hukukçu, artık adalet dağıtmaya hazırdır. Meslek hayatına adım atması ise çok uzun sürmemiş, 1 Kasım 1938 tarihi onun için uzun soluklu kariyerin başlangıç noktası olmuştur. Adalet onun için en kutsal değerdi. Menteş, yurdun çeşitli bölgelerinde Cumhuriyet Savcısı olarak görev almıştır. İlk görev yerlerinden biri Torbalı oldu. Buradaki çalışmalarının ardından Salihli ve Aydın Cumhuriyet Savcılıkları görevlerini de büyük bir ciddiyetle sürdürmüştür. Savcılık döneminin ardından mesleğinde yeni bir sayfa açarak İzmir Asliye Ceza Hâkimliği makamına getirilmiştir. Kürsüde adil kararlarıyla dikkat çekti. Yüksek yargı günleri ise kapıdaydı.
Yargıtay Üyeliği ve Zirveye Tırmanış
Hukuk dünyasındaki eşsiz tecrübesi, mesleki ahlakı ve tarafsız karar verme yeteneği sayesinde basamakları emin adımlarla tırmanan Cevdet Menteş, 28 Şubat 1958 tarihinde Yargıtay Üyeliğine seçilerek Ankara'da yeni bir dönemin kapılarını aralamıştır. Yüksek mahkemedeki üstün hizmetleri ve hukuki yetkinliği sayesinde basamakları hızla tırmanmaya devam etmiştir. 27 Ekim 1967 tarihinde Yargıtay Yedinci Ceza Dairesi Başkanlığı koltuğuna oturarak adaletin tecelli etmesinde daha aktif bir rol üstlenmiştir. Bu onurlu görevi 13 Eylül 1972 tarihine kadar kesintisiz ve büyük bir özveriyle sürdürmüştür. Bu duruşu onu yukarılara taşımıştır. Nitekim Yedinci Ceza Dairesi Başkanlığından ayrıldığı gün olan 13 Eylül 1972'de meslektaşlarının büyük teveccühüyle Yargıtay Birinci Başkanlığına seçilmiştir. Bu görev mesleki zirvesini temsil ediyordu. Türkiye'nin en yüksek adli yargı merciinin liderliğini yürütürken hukukun üstünlüğü ilkesini her şeyin üzerinde tutmuştur. Tam sekiz yıl boyunca bu saygın makamda kalarak Türk adalet sistemine rehberlik etmiştir. Takvimler 13 Temmuz 1980 tarihini gösterdiğinde ise yasal yaş sınırı nedeniyle Yargıtay Birinci Başkanlığı görevinden onuruyla emekliye ayrılmıştır.
Cevdet Menteş'in meslek hayatındaki önemli duraklar ve üstlendiği başlıca roller şu şekildedir:
- Torbalı, Salihli ve Aydın bölgelerinde yürütülen Cumhuriyet Savcılıkları
- İzmir Asliye Ceza Hâkimliği bünyesindeki adli görevler
- Yargıtay Üyeliği ve ardından üstlenilen Yedinci Ceza Dairesi Başkanlığı
- Yargıtay Birinci Başkanlığı gibi en üst düzey yargı liderliği
- Cumhuriyet Senatosu Cumhurbaşkanınca Seçilen Üyeliği ve Adalet Bakanlığı vazifesi
Siyaset Sahnesi ve Adalet Bakanlığı Dönemi
Emeklilik, hayatını hukuka adamış bu büyük şahsiyet için köşesine çekilmek anlamına gelmiyordu. Yargıtay'daki şerefli hizmet süresini doldurup yaş haddinden emekliye ayrıldıktan hemen sonra, 12 Temmuz 1980 tarihinde dönemin Cumhurbaşkanı tarafından Cumhuriyet Senatosu Üyeliğine getirilerek Türk parlamentosunda çok önemli bir sorumluluk daha üstlenmiştir. Senatörlük vazifesini, Türkiye'nin siyasi tarihinde çok kritik bir döneç olan 12 Eylül 1980 tarihine kadar sürdürmüştür. Cumhuriyet Senatosu'ndaki kısa ama yoğun mesaisinin ardından, engin tecrübesi sebebiyle Adalet Bakanlığı koltuğuna layık görülmüştür. Türkiye Cumhuriyeti'nin Adalet Bakanı olarak ülkesine bürokratik düzeyde de çok değerli katkılar sunmuştur. Aile hayatına da son derece önem veren tecrübeli devlet adamı, evli olup geride beş çocuk bırakmıştır. Genç yaşta doğup büyüdüğü Bitlis topraklarından başlayıp ülkenin en tepe adli makamlarına uzanan bu onurlu hayat serüveni, 14 Ekim 2002 tarihinde İzmir'de son bulmuş ve Türk hukuk dünyası çok kıymetli bir değerini ebediyete uğurlamıştır. Cevdet Menteş, adil kararları ve ilkeli duruşuyla Türk hukuk tarihinin unutulmaz isimleri arasında yer almaya devam edecektir.