Türk Hava Kuvvetleri tarihine adı kahramanlıkla yazılan Cumhuriyet döneminin ikinci savaş kaybı pilot yüzbaşı Cengiz Topel, 8 Ağustos 1964 tarihinde Kıbrıs semalarında şehadete ulaştı. Erenköy Direnişi'ne havadan destek amacıyla düzenlenen kritik harekâta katılan genç yüzbaşı, Gemikonağı Limanı'nda konuşlu Rum gemisini vurmak için alçaldığı sırada uçağının isabet alması üzerine paraşütle atladı. Rum askerlerince esir alınan kahraman pilot, ağır işkenceler sonucu Lefkoşa'da yaşamını yitirdi. İzmit doğumlu subayımızın adı, bugün yurdun dört bir yanında caddelerde ve okullarda gururla yaşatılıyor.
İzmit'ten Göklere Uzanan Yaşam Hikayesi
Trabzon'un Çaykara ilçesinden olan Tekel tütün eksperi Hakkı Bey ile Mebuse Hanım'ın üçüncü çocuğu olarak 2 Eylül 1934'te İzmit'te dünyaya gözlerini açan Topel, çocukluk yıllarında babasının tayinleri nedeniyle farklı şehirlerde ilköğrenim gördü. Dört kardeşin en büyüklerinden biri olan Topel, babasının görevi sebebiyle ilköğrenimine Bandırma'da başladı. Daha sonra ailesiyle birlikte Gönen'e geçti ve eğitimini burada sürdü. Ancak 1943 yılında babasını kaybetmesi, ailesinin yaşamında büyük bir dönüm noktası oldu. Bu acı kaybın ardından ailece İstanbul'a yerleşme kararı aldılar. Eğitim hayatına Kadıköy İlkokulu'nda devam eden Topel, ortaokul eğitimini Kadıköy Yeldeğirmeni Okulu'nda tamamladı. Lise yıllarında ise Haydarpaşa Lisesi'ne adım attı. Askeri disipline olan ilgisi onu kısa sürede Kuleli Askeri Lisesi'ne yönlendirdi. Genç Cengiz, 1953 senesinde bu okuldan başarıyla mezun oldu. Vatan savunmasında aktif rol alma arzusuyla Kara Harp Okulu'na girdi. Buradaki eğitimini 1955 yılında asteğmen rütbesiyle tamamlayarak mezuniyetini gururla kutladı.
NATO Eğitimleri ve Gökyüzünde Profesyonelleşme
Harp okulundan mezun olduktan sonra pilotluk brövesini almak için yoğun bir eğitim dönemine girdi. NATO kapsamında pilot yetiştirme programına seçilen genç subay, ilk olarak Gaziemir'de eğitim aldı. Bu eğitimin ardından havacılık becerilerini geliştirmek amacıyla Kanada'ya gönderildi. Kanada'da geçirdiği yirmi aylık süre boyunca oldukça yoğun bir programı başarıyla tamamladı. Aday pilot bu süreçte şu aşamalardan geçti:
- Yabancı dil becerilerini geliştirdiği lisan kursu,
- T-6 uçağıyla temel uçuş prensiplerini kavradığı başlangıç pilotaj eğitimi,
- T-33 uçağı vasıtasıyla gerçekleştirdiği tekamül pilotaj eğitimi,
- F-86 savaş uçağıyla gerçekleştirdiği havadan av eğitimi.
Kanada'da geçirdiği yirmi aylık bu zorlu süreçte pilotumuz, T-6 uçağıyla 181,35 saat, T-33 uçağıyla 83,15 saat ve av yeteneklerini pekiştirdiği F-86 uçağıyla ise 25 saat uçuş gerçekleştirerek brövesine hak kazandı. Ülkeye 1957 yılında dönerek pilot brövesini takan Topel, Merzifon 5. Ana Jet Üs Komutanlığı bünyesinde göreve başladı. Daha sonra 1961 senesinde Eskişehir 1. Hava Ana Jet Üsü'ne tayin edildi. Buradaki 112. Filo Komutanlığı'nda F-100 uçaklarıyla harekât düzenleme kabiliyetine sahip yetkin bir pilot olarak yetişti. Görevindeki üstün başarıları sayesinde 1963 yılında yüzbaşı rütbesine terfi ettirildi.
Kıbrıs Semalarında Son Dalış ve şehadet Şerbeti
Kıbrıs'ta patlak veren Erenköy Direnişi'ne Türkiye'nin havadan müdahale etmesi kararlaştırılınca, Yüzbaşı Cengiz Topel tarihi bir görev üstlendi. Türk Hava Kuvvetleri'nin dörtlü F-100 filosunda kol lideri olarak görevlendirildi. Tarih 8 Ağustos 1964'ü gösterdiğinde filosuyla birlikte Gemikonağı Limanı'nda bulunan Rum savaş gemisini etkisiz kılmak için harekete geçti. Gemiyi bertaraf etmek üzere dalışa geçtiği esnada uçağı yerden açılan uçaksavar ateşiyle ağır darbe aldı. Uçağın kontrolünü kaybeden genç yüzbaşı, koltuk fırlatma sistemini kullanarak paraşütle atladı. Bölgedeki Türk yerleşimleri olan Gaziveren, Elye ve Çamlıköy arasındaki Peristeronari isimli Rum köyü yakınına güvenle indi. Onu kurtarmak amacıyla yürütülen askeri çalışmalar ne yazık ki sonuçsuz kaldı. Türkiye, yaralanan veya esir düşen pilotunun derhal iade edilmesini talep etti. Aksi halde Rum tarafına yönelik sert intikam taarruzlarının başlatılacağı uyarısında bulundu.
Esir düşen kahramanın son saatlerine dair farklı bilgiler mevcuttur. İlk anlatıya göre Güzelyurt'a götürülen Topel, kasaba girişinde dipçik darbeleriyle konuşturulmaya çalışıldı. Direnen subay, üzerine ateş açılarak yaralandı ve sonrasında Lefkoşa Rum Hastanesi'ne kaldırıldı. İkinci iddiaya göre ise Güzelyurt'taki hastanede gözaltında tutuldu. Burada askeri sırları vermesi ve radyodan Türkiye aleyhine propaganda konuşmaları yapması için korkunç işkencelere maruz bırakıldı. Bu insanlık dışı muameleler sonucu şehit olan Topel'in naaşı daha sonra Lefkoşa Rum Hastanesi'ne nakledildi. Şehidin acı kaybı Rum radyoları tarafından 9 Ağustos tarihinde tüm dünyaya ilan edildi. Ankara'nın diplomatik baskıları neticesinde şehidimizin naaşı 11 Ağustos 1964'te geri alınarak Lefkoşa Genel Hastanesi'ne nakledildi. Yapılan otopsi işlemlerinin ardından aziz naaş, 12 Ağustos 1964 günü anavatan topraklarına getirildi. Kıbrıs, Adana, Ankara ve İstanbul'da düzenlenen geniş katılımlı törenlerin ardından kahraman pilotumuzun aziz naaşı, 14 Ağustos 1964'te Edirnekapı'daki Sakızağacı Hava Şehitliği'nde gözyaşları ve dualar eşliğinde ebedi istirahatgahına tevdi edildi.