Cengiz Çekil, modern Türk heykel sanatının gelişiminde öncü roller üstlenmiş, ülkemizin yetiştirdiği en etkili heykeltıraşlardan ve akademisyenlerden biridir. 21 Ağustos 1945 tarihinde Niğde'nin Bor ilçesinde dünyaya gelen sanatçı, yenilikçi yapıtları ve akademik çalışmalarıyla çağdaş sanatın Türkiye'deki temellerini atmıştır. Yaşamı boyunca ürettiği avangart eserler ve Dokuz Eylül ile Ege üniversitelerinde yetiştirdiği yüzlerce genç yetenek sayesinde Türk kültür dünyasında derin izler bırakmıştır. Sanatçının 1976 yılında günlük bir ritüel olarak hazırladığı ve üzerinde "Bugün de yaşıyorum" yazan mührü bastığı Günce adlı özel defteri, 2011 yılında New York'taki dünyaca ünlü Modern Sanat Müzesi'nin (MoMA) kalıcı sergisine dahil edilerek küresel ölçekte büyük bir başarıya ulaşmıştır. Değerli heykeltıraş, 10 Kasım 2015'te İzmir'de vefat etmiştir.
Eğitim Hayatı ve Paris Yılları
Çekil, çocukluk ve ilk gençlik yıllarını doğduğu yer olan Niğde'nin Bor ilçesinde geçirmiştir. Ortaöğrenimini tamamlamak amacıyla Konya Ereğli'de bulunan İvri Öğretmen Okulu'na kaydolmuş ve buradan başarıyla mezun olmuştur. Eğitimini bitirdikten sonra bir dönem Anadolu'nun çeşitli yerlerinde köy öğretmenliği yaparak toplumsal hayata doğrudan katkı sunmuştur. İçindeki sanat tutkusunu takip eden Çekil, yükseköğrenim için Ankara'ya giderek Gazi Üniversitesi'nde resim eğitimi almaya başlamıştır. Lisans diplomasını almasının ardından heykel alanında derinleşmek ve kendisini geliştirmek isteyen sanatçı, devlet bursu kazanarak Fransa'nın başkenti Paris'e gitmiş ve eğitimine orada devam etmiştir. Paris'te prestijli bir sanat kurumu olan Ecole Nationale Supérieure des Beaux-Arts bünyesinde çalışmalarını sürdürmüştür. Paris'teki yaratıcı ortam, onun sanatsal çizgisini olgunlaştırmıştır. Bu dönemin sonunda, 1975 yılında Paris'te bir kafenin bodrum katında ilk kişisel sergisini açmıştır. Sanatçı bu ilk sergisine "Réorganisation pour une Exposition" adını vermıştır.
Akademik Kariyeri ve Sanata Katkıları
Paris'teki çalışmalarını tamamlayan Cengiz Çekil, 1975 yılında Türkiye'ye geri dönmüştür. Ankara'da kısa bir süre geçici memuriyet yaptıktan sonra İstanbul Eğitim Enstitüsü kadrosuna atanmıştır. Burada genç sanatçı adaylarıyla buluşan Çekil, iki yıl sonra rotasını Ege'ye çevirmiştir. İzmir'e yerleşerek Ege Üniversitesi bünyesinde Heykel alanında yüksek lisans eğitimine başlamış ve tamamlamıştır. Akademik kariyer basamaklarını büyük bir özveriyle tırmanan başarılı sanatçı, 1993 senesinde Dokuz Eylül Üniversitesi bünyesinde profesörlük unvanına layık görülerek çalışmalarına bu kadroda devam etmiştir. Kurumdaki idari başarıları sayesinde 2001 ile 2007 yılları arasında Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı olarak idari sorumluluklar üstlenmiştir.
Hem Ege Üniversitesi hem de Dokuz Eylül Üniversitesi çatısı altında uzun yıllar boyunca dersler vermıştır. Bu süreçte Türk sanat dünyasına yön verecek yüzlerce nitelikli sanatçı yetiştirmiştir. Sanatçının eğitimci kimliği, kendi sanatsal üretimleri kadar büyük bir etki yaratmıştır. O, öğrencilerinin özgür düşünmesini ve malzemeyi sınırları zorlayarak kullanmasını her zaman teşvik etmiştir.
MoMA Koleksiyonuna Giren Eseri: Günce
Sanatçının en bilinen eseri Günce adını taşımaktadır. Sanatçı, 1976 yılında oluşturduğu bu defter çalışmasında benzersiz bir kavramsal sanat örneği sergilemiştir. Defterin hazırlanma süreci belirli kurallara dayanıyordu:
- Sanatçı her gece uyumadan önce deftere o günün tarihini yazardı.
- Tarihin hemen yanına "BUGÜN DE YAŞIYORUM" ibaresini taşıyan özel bir mühür basardı.
- Bu eylemi her gün düzenli olarak tekrarlayarak varoluşsal bir iz bırakırdı.
Bu özgün defter çalışması, Türk çağdaş sanatının uluslararası düzeydeki en büyük başarılarından birine vesile olmuştur. Eser, 2011 yılında New York'taki prestijli modern sanat müzesi MoMA (Museum of Modern Art) tarafından fark edilmiştir. Bu önemli gelişmenin ardından eser, müzenin daimi koleksiyonuna kalıcı olarak dahil edilmiştir. Çekil'in bu çalışması, onun kavramsal sanat alanındaki öncü konumunu ve evrensel değerini bir kez daha kanıtlamıştır.