Cumhuriyetin kuruluş dönemi siyasetçilerinden Cemal Dolunay, 1877 yılında Çankırı'da dünyaya geldi. Eğitim hayatını rüştiye mektebinde tamamlayan Dolunay, genç yaşta memuriyet hayatına adım attı. Adliyede zabıt katibi olarak başladığı kariyerini meclis kürsüsüne kadar taşımayı başardı. Yerel yönetimden parlamentoya uzanan bu yolculuk, 27 Kasım 1937'deki vefatıyla son buldu.
Adliye Koridorlarından Belediye Başkanlığına
Cemal Dolunay'ın mesleki yaşantısı doğup büyüdüğü topraklarda şekillendi. Rüştiye eğitiminin ardından dönemin bürokrasisinde görev alan genç idealist, memuriyete Çankırı Adliyesi bünyesinde adım attı. Adliyede üstlendiği zabıt katipliği görevi, onun hukuk mekanizmasını yakından tanımasını sağladı. Gösterdiği üstün gayret ve disiplin sayesinde kısa sürede başkatiplik makamına yükseldi. Adalet teşkilatındaki bu yoğun mesaisinin yanı sıra toplumsal meselelere de hiçbir zaman duyarsız kalmadı. Çankırı'nın idari ve hukuki yapısında üstlendiği bazı kritik vazifeler şunlardır:
- Çankırı Adliyesi bünyesinde zabıt katipliği, başkatiplik ve icra memurluğu
- Yargı mekanizmasında üstlendiği üye mülazımlığı ile mahkeme üyeliği
- Yerel idarede üstlendiği Genel Meclis üyeliği ve İl Komisyonu üyeliği
Çankırı'da edindiği idari tecrübeler ve halkın kendisine duyduğu derin güven sayesinde, doğup büyüdüğü şehrin yerel yönetimindeki en yüksek merci olan Çankırı Belediye Başkanlığı makamına seçilerek hizmetlerini sürdürdü. Belediye başkanlığı dönemi, şehre doğrudan dokunan hizmetlerin hayata geçirilmesinde önemli bir dönüm noktası oldu.
Milletvekilliği ve Siyasi Mirası
Yerel yönetimdeki üstün başarıları Dolunay'ı ulusal arenaya taşıdı. Ülkenin yeniden inşa edildiği tarihi süreçte sorumluluk almaktan çekinmedi. TBMM III. Dönem Kastamonu Milletvekili olarak parlamentoya girdi. Milletvekilliği süresince meclis çalışmalarında aktif roller üstlenerek genç cumhuriyetin yasama faaliyetlerine katkı sundu. Özel hayatında evli ve dört çocuk babası olan siyasetçi, ailesine ve değerlerine bağlı bir profil çizdi. Onun siyaset sahnesindeki bu onurlu duruşu, evlatları için de yol gösterici oldu.
Kendisi gibi siyaset yolunu seçen oğlu Mehmet Rifat Dolunay, babasının izinden giderek önemli başarılara imza attı. Mehmet Rifat Dolunay da tıpkı babası gibi Çankırı Belediye Başkanlığı yaptı. Bununla da kalmayarak TBMM VII. dönem Niğde ve VIII. dönem Çankırı milletvekilliği görevlerinde bulunarak ailenin siyasi geleneğini sürdürdü. Cemal Dolunay, 27 Kasım 1937'de vefat ettiğinde arkasında onurlu bir isim bıraktı. Tarih sayfalarında adalet ve siyaset insanı olarak yerini korumaktadır.