Türkiye'nin yakın siyasi tarihine yön veren önemli hukukçu ve politikacılardan biri olan Canip Yıldırım, 1 Nisan 1925 tarihinde Diyarbakır'ın Lice ilçesinde dünyaya gözlerini açtı. Yaşamı boyunca adalet mücadelesi ve siyaset sahnesinde aktif bir rol üstlenen Yıldırım, 2 Aralık 2015'te Ankara'da vefat edene dek toplumsal dönüşümlerin merkezinde yer aldı. Paris'te tamamladığı hukuk eğitiminin ardından Diyarbakır'da avukatlığa adım atan Yıldırım, aynı zamanda yerel basında üstlendiği sorumluluklar ve savunduğu fikirler nedeniyle dönemin çalkantılı süreçlerinde ağır bedeller ödedi. Özellikle Türk hukuk ve siyaset tarihine damga vuran 49'lar Davası'nın önde gelen sanıklarından biri olarak yargılandı.
Hukuk Eğitimi ve Gazetecilik Yılları
Canip Yıldırım, akademik kariyerine 1944 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde adım attı. Buradaki ilk yıllarının ardından, akademik birikimini geliştirmek amacıyla Fransa'nın başkenti Paris'e doğru yola çıktı. Eğitim hayatını başarıyla tamamlayıp ülkesine geri dönen Yıldırım, mesleki kariyerine Diyarbakır'da serbest avukat olarak başladı. Avukatlık faaliyetlerinin yanı sıra kentte yayımlanan İleri Yurt gazetesinin yazı işleri müdürlüğü görevini üstlendi. Gazetede neşredilen ünlü "Qimil" şiiri, Yıldırım'ın hayatında yepyeni bir dönemin kapısını araladı. Bu durum hayatını tamamen değiştirdi. Edebi eser gerekçe gösterilerek hakkında açılan soruşturma, tarihe 49'lar Davası adıyla geçecek büyük bir yargılama sürecine dönüştü.
Darbelere Karşı Bir Siyaset Mücadelesi
27 Mayıs Darbesi ile birlikte tutuklanan Canip Yıldırım, askeri cuntanın baskıcı yönetimi altında cezaevine gönderildi. Özgürlüğüne kavuştuktan sonra da toplumsal mücadeleden geri durmadı. Siyasi kariyerinde ve adalet arayışında aktif rol alan Yıldırım, demokratikleşme süreçlerine katkı sağlamak amacıyla farklı dönemlerde şu siyasi partilerin kuruluş ve örgütlenme süreçlerine destek vermiştir:
- Türkiye İşçi Partisi (TİP)
- Halkın Emek Partisi (HEP)
- Demokrasi Partisi (DEP)
Ancak ülkenin çalkantılı siyaseti, onu yeniden hedef yaptı. Askeri müdahale sonrasında Yıldırım bir kez daha tutuklandı. Tutsaklığın ardından 1974 yılında ilan edilen genel af yasası sayesinde nihayet tahliye edildi.
Cumhuriyet Tarihinin Yakın Tanığı
Canip Yıldırım'ın mücadele dolu yetmiş yıllık bu uzun ömrü, Türk edebiyatı ve gazeteciliğinin önemli isimlerinden Orhan Miroğlu tarafından kaleme alındı. Miroğlu, usta siyasetçiyle gerçekleştirdiği derin söyleşileri "Hevsel Bahçesinde Bir Dut Ağaçı / Canip Yıldırım'la Söyleşi" başlığı altında kitaplaştırarak okuyucuya sundu. Kitabın önsözünü yazan ünlü yazar Mehmed Uzun ise Yıldırım'ın hayat hikayesinin önemini çarpıcı bir biçimde vurgulamıştır. Uzun'a göre Yıldırım; İttihat Terakki döneminden Ermeni olaylarına, Şeyh Sait, Ağrı Dağı ve Dersim süreçlerinden tek parti idaresine, 49'lar Davası ile 1960 askeri darbesine, TİP, KDP, DDKO oluşumlarından 12 Mart cuntasındaki yargılamalara kadar tüm kritik dönemlerin canlı bir tanığıdır. Bu eşsiz yaşam öyküsü, Türkiye'nin son yüz yıllık siyasi gelişimini anlamak isteyenler için adeta paha biçilemez bir tarihi vesika niteliği taşımaktadır.