Türkiye'de feminist hareketin ve kadın hakları mücadelesinin en önemli isimlerinden biri olan avukat Mevhibe Canan Arın, 1942 yılında Ankara'da dünyaya geldi. Yaşamı boyunca kadınların şiddetten uzak, kendi geleceklerini çizebildikleri bir düzene kavuşması amacıyla çalışan hukukçu, ülkedeki feminist külliyatın oluşmasında ve kurumsallaşmasında kritik roller üstlendi. Mesleki birikimini aktivizmle birleştiren Arın, aynı zamanda hem ulusal hem de uluslararası düzeyde yürüttüğü faaliyetlerle kadın haklarının yasal güvence altına alınması sürecine yön verdi.
Eğitim Hayatı ve Mesleki Başlangıç
İstanbul'da okuyan Canan Arın, İstanbul Kız Lisesi'ni bitirdi. Hukuk alanındaki kariyerine yön vermek üzere İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne girdi ve buradan mezun oldu. Lisans eğitiminin ardından akademik ve mesleki ufkunu genişletmek amacıyla yurt dışına giden ünlü hukukçu, 1970 ile 1975 yılları arasında Londra Ekonomi Okulu bünyesinde anayasa hukuku üzerine çalışmalar gerçekleştirdi. İngiltere'deki akademik çalışmalarını tamamladıktan sonra 1976 yılında Türkiye'ye dönüş yaptı. Yurda dönmesiyle birlikte serbest avukatlık yapmaya başlayan Arın, mesleğini hak savunuculuğu odaklı bir çizgiye taşıdı.
Kadın Hakları Mücadelesi ve Kurucu Rolleri
Ülkede 1980'li yıllarda ivme kazanan ikinci dalga kadın hareketinde aktif bir pozisyon alan Canan Arın, kadınların örgütlü mücadelesine liderlik etti. Bu kapsamda, 1990 senesinde Türkiye'nin ilk bağımsız kadın sığınağı niteliği taşıyan Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı'nın kurulmasında Şirin Tekeli ile birlikte çalıştı. Kadınların siyasette ve sosyal hayattaki yerini güçlendirmeyi amaçlayan Arın, Şirin Tekeli ile ortaklaşa hareket ederek 1997 yılında KA.DER'in kuruluşu için çalıştı. Kuruculuk faaliyetlerini sürdüren deneyimli hukukçu, meslektaşlarının bu alanda uzmanlaşması adına İstanbul Barosu Kadın Hakları Uygulama Merkezi'nin kurulmasında da aktif görevler üstlendi. Ayrıca, 2003-2004 döneminde Türk Ceza Kanunu Kadın Platformu'nun çekirdek kadrosunda yer alarak yasal reform çalışmalarına doğrudan katkı sundu.
Uluslararası Çalışmalar ve Saygın Ödüller
Hukukçunun yürüttüğü mücadele sınırları aşarak uluslararası alana da yayıldı. Hukukçu, 1994 ile 1997 yılları arasında Avrupa Konseyi'nin Kadın Erkek Eşitliği Kadına Yönelik Şiddet Uzmanlar Kurulu'nda görev yaptı. Bununla birlikte, Birleşmiş Milletler tarafından düzenlenen büyük çaplı organizasyonlarda ülkesini temsil eden delegasyonlarda yer buldu.
Aktivist hukukçunun küresel ölçekteki bu temsiliyetleri şu platformları kapsamaktadır:
- Pekin'de 1995 yılında düzenlenen Dördüncü Dünya Kadın Konferansı,
- New York'ta 2000 yılında gerçekleştirilen Pekin+5 BM Özel Oturumu,
- 2005 yılında CEDAW toplantısı için sivil toplum adına gölge rapor sunan çalışma grubu.
Uzun yıllara yayılan bu istikrarlı hak mücadelesi, ulusal ve uluslararası prestijli kurumlar tarafından ödüllendirildi. Bruno Leoni Enstitüsü 2018'de kendisine Hukuk Ödülü verdi. 2020 senesinde ise Heinrich Böll Vakfı, kadınların özgürce kendi yaşamlarını kurabilmeleri yolundaki katkılarından dolayı Arın'ı 10. Anne Klein Kadın Ödülü'ne layık gördü. Son olarak 2021 yılında, kadın hakları mücadelesini siyasi kutuplaşmalardan bağımsız, bilimsel veriler ışığında ve tamamen hukuk çerçevesinde sürdürdüğü gerekçesiyle uluslararası Hrant Dink Ödülü'ne layık görüldü.