Türkiye'nin modern bilim ve mühendislik altyapısının inşasında çok büyük hizmetleri bulunan Burhaneddin Berken, 1886 senesinde İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Kendisi seçkin bir bilim insanıdır. Akademik mühendislik eğitiminin kurumsallaşması yolunda hayatı boyunca aralıksız şekilde emek vermiş ve ülkemize değer katmıştır. Özellikle su mühendisliği ve hidrolik sahasında yaptığı öncü çalışmalarla bilinen Berken, Türkiye'de su laboratuvarlarının kurulmasında kritik rol üstlenmiştir. Yetiştirdiği nitelikli öğrencilerle derin izler bırakmıştır. Onun yaşam öyküsü, Osmanlı'nın son döneminden Cumhuriyet'in imar yıllarına uzanan ilham verici bir başarı hikayesidir.
Eğitim Hayatı ve Paris Yılları
Gençlik yıllarında mühendislik bilimine yönelen Burhaneddin Berken, dönemin en saygın yükseköğretim kurumlarından biri olan Hendese-i Mülkiye mektebinde eğitimine başlamıştır. Bu nitelikli okuldan 1908 senesinde başarıyla mezun olmuştur. Mezuniyeti, akademik ufkunu genişletmiştir. Mühendislik eğitimini uluslararası düzeyde taçlandırmak isteyen Berken, mezuniyetinin akabinde Fransa'ya gitmiştir. Paris'te yer alan ve dünya çapında mühendislik eğitiminin en önemli merkezlerinden biri sayılan Ecole Nationale des Ponts et Chaussées'ye kabul edilmiştir. Paris'teki bu saygın bilim yuvasında geçirdiği dört yıllık zorlu eğitim sürecini başarıyla tamamlayan genç mühendis, 1912 senesinde diplomasını alarak ülkesine son derece yetkin bir uzman olarak dönmüştür. Paris yılları onun uzmanlık temellerini oluşturmuştur.
Yüksek Mühendis Mektebinde Uzun Yıllar Süren Akademik Hizmet
Fransa'daki eğitim hayatını tamamlayıp vatanına büyük bir donanımla dönen genç bilim insanı, 1913 senesinde akademik kariyerine resmen adım atmıştır. Kendisi, ülkemizin en köklü eğitim kurumlarından Yüksek Mühendis Mektebi kadrosuna muallim muavini sıfatıyla dahil olmuştur. Okulun akademik kalitesini artırmak amacıyla derslerine büyük bir özenle yaklaşmış ve aralıksız sürecek uzun hizmet dönemini başlatmıştır. Eğitim faaliyetlerindeki üstün başarısı neticesinde hızla yükselmiştir. Tarihler 1929 yılını gösterdiğinde, başarılı çalışmaları dolayısıyla müderrislik unvanına layık görülerek profesörlük makamına terfi ettirilmiştir. Akademik hayattaki bu yükseliş, onun mühendislik eğitimine yön verme misyonunu daha da pekiştirmiştir. Cumhuriyet döneminin mühendislik eğitim yapılanmasında çok önemli görevler üstlenen Berken, uzun yıllar boyunca genç zihinleri aydınlatmaya devam etmiştir. Kendisi, okuluna ve öğrencilerine olan sarsılmaz bağlılığının en yüksek takdiri olarak 1946 senesinde Ordinaryüs unvanını almaya hak kazanmıştır. Bu en üst düzey akademik derece, onun Türk bilim dünyasındaki seçkin konumunu tescilleyen çok önemli bir dönüm noktası olmuştur.
Türkiye'de Hidrolik Biliminin Öncüsü ve Eserleri
Ordinaryüs Profesör Burhaneddin Berken, teorik derslerin yanında Türkiye'nin altyapısal gelişimine doğrudan katkı sunan uygulamalı projelere odaklanmıştır. Özellikle su mühendisliği sahasında yetkin otorite haline gelmiştir. Türkiye'de bilimsel su analizlerinin yapılabilmesi amacıyla hayati önem taşıyan modern su laboratuvarlarının kurulması sürecinde bizzat emek vermiş ve öncülük etmiştir. Onun çabalarıyla hayata geçen laboratuvarlar, ülkemizin kalkınma hamlelerinde ihtiyaç duyulan deneysel pratiklerin geliştirilmesinde kritik ve tarihi bir merkez olmuştur. Kendisi aynı zamanda su kaynaklarının kontrolü ve yönetimi konusunda da akademik alanda çok önemli rehber kitaplar kaleme almıştır. Bilim dünyasına sunduğu bu kıymetli eserler, Türkiye'nin mühendislik literatürünün temel taşları arasında kabul edilmektedir. Değerli akademisyenin literatüre kazandırdığı ve mühendislik eğitiminde başucu kaynağı olan çalışmaları şunlardır:
- Büyük Bendler (1936, İstanbul Yüksek Mühendis Matbaası)
- Hidrolik Cilt I (1953, İstanbul Teknik Üniversitesi)
Uzun yıllar boyunca aralıksız hizmet sunduğu Yüksek Mühendis Mektebi ve İstanbul Teknik Üniversitesi çatısı altında silinmez izler bırakan değerli Ordinaryüs profesör, 1951 veya 1953 yılında hayata gözlerini yummuştur. Geriye bıraktığı son derece zengin bilimsel miras ve yetiştirdiği binlerce vatansever mühendis, ülkemizin sanayileşme hamlelerinde ve imar faaliyetlerinde her daim yol gösterici olmaya ve ışık tutmaya devam edecektir.