Hem tıp alanında hem de Türk siyaset sahnesinde derin izler bırakan Hasan Burhanettin Onat, ömrünü vatanına ve hastalarına adamış mümtaz bir şahsiyettir. 10 Mayıs 1894 tarihinde Rodos'ta dünyaya gözlerini açan Onat, İstanbul Tıp Fakültesi'nden başarıyla mezun olarak hekimlik mesleğine adım atmıştır. Vatan savunmasında ve Cumhuriyet'in kuruluş sürecinde aktif roller üstlenen bu değerli hekim, sadece bir operatör doktor olarak kalmamış, aynı zamanda cephe gerisinde, yerel yönetimlerde ve parlamento çatısı altında ülkesine hizmet etmiştir. 14 Aralık 1976 yılında İstanbul'da vefat eden Onat, geride tıp, siyaset ve sosyal hayata adanmış, başarılarla dolu şerefli bir ömür bırakmıştır. Cephelerde geçen zorlu yıllardan meclis kürsülerine uzanan bu yaşam öyküsü, Türkiye'nin modernleşme ve kuruluş mücadelesinin de adeta canlı bir özetidir.
Milli Mücadele Yıllarında Cephede Bir Cerrah
İstanbul'da aldığı tıp eğitiminin ardından vatan savunmasının en sıcak günlerinde kendisini cephede bulan Burhanettin Onat, hekimlik becerilerini Türk milletinin bağımsızlık mücadelesi için seferber etmiştir. Milli Mücadele döneminde Aydın Nazilli Cephesi Kızılay 5. İmdad-ı Sıhhi Heyeti bünyesinde operatör olarak görev alarak yaralı askerlerin tedavisi için canla başla çalışmıştır. Tıbbi müdahalelerin yanı sıra milli şuuru diri tutmak adına kalemiyle de mücadeleye destek vermiş ve Aydın Eli Gazetesi bünyesinde yazarlık yapmıştır. Cephe gerisindeki hizmetleri bunlarla sınırlı kalmayan Onat, Konya 7. Kızılay Hastanesi bünyesinde de hekimlik görevini sürdürmüştür.
Savaşın en çetin dönemlerinde Konya Askerî Hastanesi ile Hafif Mecruhîn Hastanesi'nde baştabiplik ve operatörlük vazifelerini üstlenerek askeri tıbbın koordinasyonunda önemli roller oynamıştır. Daha sonra hekimlik ve yöneticilik tecrübesini Antalya Menzil Hastanesi baştabipliği ve operatörlüğü görevlerine taşıyarak bu bölgede de şifa dağıtmaya devam etmiştir. Vatan savunmasında gösterdiği bu olağanüstü fedakarlıklar ve üstün hizmetler karşılıksız kalmamış, kendisi Kırmızı Şeritli İstiklal Madalyası ile taltif edilmiştir. Bu prestijli nişan, onun cephelerde ve hastanelerde verdiği onurlu mücadelenin ebedi bir nişanesi olmuştur.
Antalya'nın Sağlık ve Sosyal Hayatına Adanan Yıllar
Savaşın sona ermesinin ardından Antalya bölgesine yerleşen ve hekimlik mesleğini burada sürdüren Onat, kentin sağlık altyapısının kurulmasında ve sosyal hayatının canlandırılmasında öncü roller üstlenmiştir. Bölgede Antalya Nokta Tabipliği görevini yürütmüş ve ardından uzun yıllar Antalya Memleket Hastanesi operatörü olarak Antalyalılara şifa dağıtmaya devam etmiştir. Girişimci yönüyle de öne çıkan hekim, halkın kaliteli sağlık hizmetine ulaşabilmesi amacıyla Alemdar Sıhhat Yurdu Özel Hastanesi kurucuları arasında yer almış ve daha sonra Antalya Sıhhat Yurdu Özel Hastanesi'nin sahipliğini üstlenerek kente modern sağlık tesisleri kazandırmıştır.
Burhanettin Onat, sadece sağlık alanında değil, toplumsal dönüşüm ve kültür alanında da son derece aktif bir yaşam sürdürmüştür. İstanbul Türk Ocağı üyeliğinin yanı sıra Antalya Türk Ocağı'nın kurucuları arasında yer alarak kentin kültürel kalkınmasına katkıda bulunmuştur. Ayrıca insani yardım faaliyetlerine büyük önem vererek Antalya Kızılay Şubesi'nin başkanlığını yürütmüş, muhtaç vatandaşlarının yardımına koşmuştur. Bu çok yönlü toplumsal faaliyetleri ve halkla kurduğu güçlü bağlar, onu yerel yönetimde de söz sahibi yapmış ve başarılı çalışmaları neticesinde Antalya Belediye Başkanlığı makamına taşımıştır.
Parlamentoda Antalya'nın Güçlü Sesi
Yerel düzeydeki başarılarını ve halkın kendisine olan derin güvenini ulusal siyasete taşımayı başaran Burhanettin Onat, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) çatısı altında da kentine hizmet etmiştir. TBMM IX., X. ve XI. Dönem Antalya Milletvekili olarak seçilen Onat, parlamento çalışmalarında bölgenin sorunlarını dile getirmiş ve yasama faaliyetlerine katkı sunmuştur. Aile hayatına da büyük önem veren, evli ve bir çocuk babası olan bu seçkin devlet adamı, parlamentodaki aktif yıllarının ardından ömrünün son dönemini İstanbul'da geçirmiş ve 1976 yılında vefat etmiştir.
Hasan Burhanettin Onat'ın ömrü boyunca üstlendiği görevlerin çeşitliliği, onun ne denli çok yönlü ve vatansever bir kişilik olduğunu açıkça ortaya koymaktadır:
- Alemdar Sıhhat Yurdu Özel Hastanesi kuruculuğu
- Aydın Nazilli Cephesi Kızılay 5. İmdad-ı Sıhhi Heyet Operatörlüğü
- Aydın Eli Gazetesi yazarlığı
- Konya 7. Kızılay Hastanesi operatörlüğü
- Konya Askerî Hastanesi ve Hafif Mecruhîn Hastanesi ile Antalya Menzil Hastanesi baştabipliği ve operatörlüğü
- Antalya Nokta Tabipliği ve Antalya Memleket Hastanesi operatörlüğü
- Antalya Sıhhat Yurdu Özel Hastanesi sahipliği
- İstanbul Türk Ocağı üyeliği ve Antalya Türk Ocağı kuruculuğu
- Antalya Kızılay Şubesi başkanlığı ve Antalya Belediye Başkanlığı
- TBMM IX., X. ve XI. Dönem Antalya Milletvekilliği
Hekimlik önlüğüyle cephede hayat kurtaran, belediye başkanlığıyla şehrini imar eden ve meclis kürsüsünde milletinin çıkarlarını savunan Burhanettin Onat, Türkiye Cumhuriyeti'nin harcını karan o fedakar neslin en gözel örneklerinden biri olarak tarihteki seçkin yerini korumaktadır.