Türk diplomasisinin saygın isimlerinden, tarihçi ve akademisyen Bilal Niyazi Şimşir, 19 Kasım 2023 tarihinde Ankara'da hayata gözlerini yumdu. 1933 yılında Bulgaristan'ın Eski Cuma bölgesine bağlı Osmanpazarı'nda dünyaya gelen Şimşir, yaşamı boyunca hem büyükelçi sıfatıyla ülkesini temsil etti hem de yakın tarih çalışmalarına kazandırdığı 52 ciltlik devasa külliyatla Türk tarih yazıcılığına yön verdi. Dışişleri Bakanlığı bünyesinde 38 yıl boyunca üstlendiği kritik görevlerin yanı sıra, özellikle gizliliği kalkan İngiliz belgeleri üzerine yaptığı derinlemesine araştırmalarla uluslararası ilişkiler ve diplomasi tarihine ışık tuttu. Ahmet Hamdi Akseki Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Ankara Karşıyaka Mezarlığı'nda toprağa verilen Şimşir, geride muazzam bir akademik miras bñraktı.
Akademik Yıllardan Hariciye Koridorlarına
Niyazi Bey ve Fatma Hanım'ın oğlu olarak dünyaya gelen Bilal Şimşir, ilk ve orta öğreniminin ardından yükseköğrenim için Ankara'ya yöneldi. Başarılı bir öğrencilik hayatının ardından, 1957 senesinde Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümünden mezun oldu. Mezuniyetinin hemen sonrasında mezun olduğu fakültede kalarak Diplomasi Tarihi Kürsüsü'nde araştırma görevlisi unvanıyla akademik çalışmalara başladı. Burada sürdürdüğü akademik çalışmalar, ileride yazacağı değerli tarih eserlerinin de metodolojik altyapısını hazırladı. Akademide geçirdiği verimli üç yılın ardından, teorik bilgisini pratik alana taşımak amacıyla 1960 yılında Dışişleri Bakanlığına geçiş yaptı. Bu karar, Türkiye'yi dünyanın dört bir yanında temsil edeceği uzun soluklu bir hariciye kariyerinin ilk adımı oldu.
Dünyanın Dört Bir Yanında Türk Diplomasisi
Bakanlık bünyesindeki kariyerine oldukça hızlı başladı. Görev süresince Paris, Şam, Londra ve Lahey gibi önemli merkezlerdeki Türk büyükelçiliklerinde başkâtip ve müsteşar pozisyonlarında görev üstlendi. Merkez teşkilatında da görevler aldı. Burada şube müdürlüğü, daire başkanlığı, genel müdür yardımcılığı ve genel müdürlük gibi kritik idari basamakları başarıyla tırmandı. Deneyimli diplomat, daha sonraki süreçte Arnavutluk, Çin Halk Cumhuriyeti ve Avustralya ile güney Pasifik ülkelerinde büyükelçi unvanıyla Türkiye Cumhuriyeti'ni temsil etti. Farklı kıtalarda ve kritik coğrafyalarda başarıyla yürüttüğü bu diplomatik misyonların ardından Şimşir, 1998 yılında 38 senelik fiili hizmet sürecini doldurarak hariciyeden emekliye ayrıldı.
Tarihe Işık Tutan Devasa Bir Eser Arşivi
Diplomatik görevlerinin getirdiği yoğun tempoya rağmen Bilal Şimşir, araştırmacı kimliğini hiçbir zaman geri plana itmedi. Tarih araştırmaları onun için vazgeçilmezdi. Kendisini yakın tarih çalışmalarına adayan Şimşir, yaşamı boyunca 52 ciltlik devasa bir araştırma kitapları serisi ile 160 civarında bilimsel makale kaleme aldı. Özellikle Birleşik Krallık arşivlerinde yer alan ve gizlilik süresi dolan resmi İngiliz belgeleri üzerindeki titiz çalışmalarıyla adından söz ettirdi. Kitapları kısa sürede kaynak eser oldu. Yürüttüğü bu başarılı çalışmaların bir neticesi olarak Türk Tarih Kurumu Şeref Üyeleri arasına kabul edildi. Şimşir'in hem devlet adamı hem de bir bilim insanı olarak ortaya koyduğu bu kıymetli çalışmalar, modern Türkiye tarihinin anlaşılmasında çok önemli bir boşluğu doldurmaktadır.
Temsil Ettiği Ülkeler ve Görev Noktaları
Bilal Şimşir, uzun yıllar süren hariciye kariyerinde pek çok farklı coğrafyada Türkiye'yi temsil etmiştir. Temsil ettiği noktalar oldukça fazladır. Bu doğrultuda büyükelçi ve diplomat olarak bulunduğu merkezlerden bazıları şöyledir:
- Fransa: Paris büyükelçiliğinde başkâtip ve müsteşar görevlerinde bulundu.
- Suriye: Şam büyükelçiliğinde diplomat olarak önemli deneyimler kazandı.
- Birleşik Krallık: Londra büyükelçiliği görevinin yanı sıra İngiliz arşivlerinde araştırmalar yürüttü.
- Hollanda: Lahey büyükelçiliği bünyesinde müsteşarlık görevini icra etti.
- Diğer Ülkeler: Arnavutluk, Çin, Avustralya ve güney Pasifik ülkelerinde büyükelçilik yaptı.