Cumhuriyet döneminin önemli Türk kadın akademisyenlerinden biri olan filozof Bedia Akarsu, 27 Ocak 1921 tarihinde İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Hayatı boyunca akademik çalışmalarını ve düşünsel üretimini sürdüren Akarsu, 26 Şubat 2016'da yine doğduğu şehir olan İstanbul'da vefat etti. Felsefe dünyasına ahlak, dil ve kültür felsefesi alanlarında sunduğu katkılarla derin izler bırakan yazar, Türkiye'de felsefe terminolojisinin millileştirilmesinde etkin bir rol üstlendi. İstanbul Üniversitesi çatısı altında sürdürdüğü uzun soluklu akademik kariyerinde, birçok öğrenci yetiştirerek ülkemizin felsefe geleneğinin kökleşmesini sağladı.
Eğitim Hayatı ve Felsefeye İlk Adımlar
İlk ve orta öğrenimini Çapa İlkokulu ile Çapa Ortaokulu'nda tamamlayan Akarsu, lise eğitimini İstiklâl Lisesi'nde aldı. Yükseköğrenim için İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü'nü tercih etti. Bu bölümden 1943 yılında başarıyla mezun oldu. Aynı kürsüde Ernst von Aster rehberliğinde doktora eğitimine adım attı. Aster'in başlattığı bu akademik süreci daha sonra Joachim Ritter ile sürdürdü. Ritter danışmanlığında hazırladığı tezle 1954 senesinde doktor unvanını kazandı. Bu dönemde hocası Ritter'in metodolojisinden ve felsefi duruşundan büyük ölçüde etkilendi. Akademik araştırmaları sırasında Joachim Ritter, Arnold Gehlen ve Hans Freyer gibi tanınmış Alman düşünürlerin İstanbul Üniversitesi bünyesinde gerçekleştirdiği çeşitli konferans ve ders serilerini Türkçe diline kazandırarak felsefe literatürünün zenginleşmesine hizmet etti.
Akademik Yükseliş ve Almanya Yılları
Bedia Akarsu, 1956 ile 1958 yılları arasında bilimsel çalışmalarını derinleştirmek amacıyla Almanya'ya gitmeye karar verdi. Heidelberg Üniversitesi bünyesinde Hans-Georg Gadamer tarafından düzenlenen fenomenoloji seminerlerine katılarak ufkunu genişletti. Orada bulunduğu süreçte ünlü düşünür Max Scheler felsefesi üzerine yoğun araştırmalar yürüttü. Türkiye'ye döndükten sonra akademik kariyerine hız kesmeden devam etti. 1960 yılında doçentlik derecesini elde etti. Gösterdiği üstün başarıların ardından 1968 yılında Felsefe Tarihi Kürsüsü bünyesinde profesör kadrosuna atandı. Öğrencilik yıllarında takip ettiği Takiyettin Mengüşoğlu'nun felsefi antropoloji seminerleri ile Heidelberg'de katıldığı Gadamer'in dersleri, Scheler'in felsefesini anlama ve yorumlama sürecine olumlu katkı sağladı. Kürsüde görev yaptığı süre zarfında Ahlâk Felsefesi, Çaşdaş Felsefe Akımları ve Felsefe Tarihi Semineri gibi önemli dersleri yürüttü. Felsefe Bölümü başkanlığı görevini üstlenerek idari alanda da sorumluluklar aldı.
Türkçe Felsefe Terimleri ve Kurumsal Katkılar
Dil konusundaki hassasiyetiyle bilinen Akarsu, 1963 ve 1983 yılları arasında Türk Dil Kurumu'nun yönetim kurulunda görev aldı. Bu kurumda Macit Gökberk ile birlikte felsefi terimlerin Türkçeye kazandırılması faaliyetlerinde son derece etkin bir rol oynadı. Felsefenin Türkçede kendi kavramlarıyla ifade edilebilmesi için büyük bir çaba sarf etti. 1984 yılına gelindiğinde ise üniversitedeki resmi görevlerinden emekliliğe ayrıldı. Emekliliğinin ardından da akademik üretkenliğine ara vermeyen profesör, 1988 ve 1989 yılları arasında Çukurova Üniversitesi bünyesinde önemli bir rol oynadı. Burada Eğitim Fakültesi bünyesinde yer alan Felsefe Grubu Öğretmenliği Bölümü'nün kuruculuğunu üstlendi. Daha sonra 1990 ile 1996 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Atatürk Enstitüsü'nde doktora düzeyinde dersler vermeyi sürdürdü.
Düşünsel Mirası ve Felsefi Yaklaşımı
İstanbul Üniversitesi bünyesindeki felsefe geleneğinde Takiyettin Mengüşoğlu ile Nermi Uygur'un öncülük ettiği fenomenoloji ve felsefi antropoloji çalışmalarından ayrılan Akarsu; Ernst von Aster'in de tesiriyle dil, kültür ve ahlak felsefesi araştırmalarına yönelmiştir. Bu yönelimde Ernst von Aster'in etkileri açıkça görülür. Kant ahlak teorisine eğilmesiyle, 1933 yılındaki Üniversite Reformu sonrasında ülkede ağırlık kazanan Alman felsefe ekolünün temelindeki Kant düşüncesini Mengüşoğlu'ndan sonra yeniden ön plana çıkardı. Kaleme aldığı kitabında da Alman felsefesinin ana yönelimlerini ve bu yönelimlerin temsilcisi olan düşünürleri tanıtmıştır.
Öne Çıkan Çalışmaları
Bedia Akarsu'nun felsefe eğitimi alanında kabul gören başlıca çalışmaları şunlardır:
- Wilhelm von Humboldt'da Dil-Kültür Bağlantısı: Humboldt'un dil teorisini ve kültürle olan ilişkisini inceleyen doktora tezidir.
- Max Scheler'de Kişilik Problemi: Scheler'in felsefesindeki kişilik kavramını ele aldığı doçentlik çalışmasıdır.
- Çaşdaş Felsefe Akımları: Çaşdaş dönemdeki felsefi yönelimleri ve özellikle Alman filozofları tanıtan önemli yapıtıdır.