Müzik tarihinin en güçlü seslerinden biri kabul edilen Aretha Franklin, 25 Mart 1942 tarihinde ABD'nin Tennessee eyaletindeki Memphis şehrinde dünyaya gözlerini açtı. Küçük yaşlardan itibaren kilise korosunda sergilediği performanslarla dikkatleri üzerine çeken efsanevi sanatçı, kazandığı 20 Grammy ödülüyle soul müziğin tahtına oturdu. Hayatı boyunca hem hüzünlü hem de görkemli dönemlerden geçen Franklin, mezzo-soprano vokal yeteneği sayesinde müzik listelerinde uzun süre bir numara kalarak küresel bir ikona dönüştü. 16 Ağustos 2018 tarihinde Detroit'teki evinde yaşama veda eden bu büyük ses, ardında silinmez izler bırakan devasa bir kültürel miras bıraktı.
Kiliseden Sahnelere Uzanan Çocukluk ve Gençlik Yılları
Aretha Franklin'in yetenekleri, rahip olan babası C. L. Franklin ve annesi Barbara Siggers Franklin'in beş çocuklu yuvasında şekillendi. Küçük Aretha henüz altı yaşındayken ebeveynleri yollarını ayırdı. Bu durum onu derinden etkiledi. Henüz bu ayrılığın acısını atlatamadan, on yaşına bastığında annesini ani bir kalp krizi neticesinde kaybetti. Bu acı kayıp aileyi sarstı. Ardından babasının New Bethel Baptist Kilisesi'ndeki yeni işi nedeniyle Detroit'e taşındılar. Küçük yaşlardan itibaren babasının görev yaptığı kilise korosunda şarkı söylemeye başlayan Aretha, hem piyano başındaki hâkimiyeti hem de güçlü mezzo-soprano sesiyle kendisini dinleyen herkesi büyülemeyi başarıyordu. On dört yaşına geldiğinde, babasının dini kayıtlarını gerçekleştiren Checker Records şirketiyle ilk resmi anlaşmasını imzaladı. Dönemin efsanevi isimleri Clara Ward ile Mahalia Jackson'ın destek verdiği "The Gospel Soul of Aretha Franklin" albümü, genç yeteneğin adını geniş kitlelere duyurdu. Erken yaşta anne olması sebebiyle kariyerine kısa bir ara vermek durumunda kalan genç kadın, 1955 ile 1957 yılları arasında dört oğlundan ikisini dünyaya getirdi.
Zirve Dönemi: Rüzgar Gibi Esen "Soul Kraliçesi"
Takvimler 1960 yılını gösterdiğinde Columbia Records ile el sıkışarak sahnelere geri dönen sanatçı, Dinah Washington ve Sam Cooke gibi devlerden etkilendiğini söylüyordu. Caz esintili "Rock-A-Bye Your Baby" çalışmasıyla popüler listelerde 37. sıraya yerleşerek pop yıldızı kimliğini pekiştirdi. Bir yıl sonra yayımladığı R&B odaklı single çalışmaları sayesinde müzik piyasasında fırtınalar estirmeyi başardı. Sanatçı 1966 yılının sonunda Atlantic Records ile anlaştı. Bu yeni dönem onun kariyerini tamamen değiştirecekti. Jerry Wexler yapımcılığında çıkan "I Never Loved A Man (The Way I Love You)" parçası, listelerin en tepesinde haftalarca kalmayı başardı. Hemen ardından gelen ve Otis Redding imzası taşıyan "Respect" yorumu ise müzik dünyasında adeta bir deprem etkisi yarattı. Bu büyük çıkış, Aretha Franklin'e 1968 yılında kariyerinin ilk Grammy ödülünü kazandırdı. Şarkıcının ardı ardına yayımladığı hit eserler, onun müzik otoriteleri tarafından "Soul Kraliçesi" lakabıyla taçlandırılmasını sağladı.
Müzikal Dönüşümler ve Efsanevi Düetler
Yetmişli yılların başında temposunu biraz düşüren sanatçı, 1972 yılında yayımladığı "Amazing Grace" albümüyle tüm zamanların en çok satan gospel çalışmasına imza atarak tarihi bir rekor kırdı. Kardeşi Carolyn Franklin'in yazdığı ve Quincy Jones'un prodüktörlüğünü üstlendiği "Angel" ile zirvedeki yerini korumayı başardı. Seksenli yıllarda Arista Records çatısı altında George Benson gibi isimlerle gerçekleştirdiği düetlerle adından söz ettirmeyi sürdürdü. Doksanlı yıllarda da üretkenliğini kaybetmeyen efsane, 2007 yılında birçok yıldız ismi bir araya getiren prestijli bir düet albümü çıkardı. Rolling Stone dergisinin övgüyle bahsettiği bu albümde Frank Sinatra'dan Whitney Houston'a kadar pek çok efsane isim yer aldı.
Sanatçının dünya müzik tarihindeki yerini sabitleyen başlıca parçaları şunlardır:
- Respect - Aretha'ya ilk Grammy ödülünü kazandıran ve adını tarihe altın harflerle yazdıran efsanevi marş.
- I Never Loved A Man (The Way I Love You) - Atlantic Records ile imzaladığı anlaşmanın ardından gelen ilk büyük liste başarısı.
- Amazing Grace - Müzik piyasasında milyonlarca satan ve gelmiş geçmiş en başarılı gospel albümü unvanını alan başyapıt.
- Angel - Sanatçının kız kardeşi tarafından kaleme alınan ve Quincy Jones imzası taşıyan duygu yüklü çalışma.