Türkiye'nin yetiştirdiği en üretken bilim insanlarından biri olan matematik profesörü Osman Alp Eden, akademik kariyeri boyunca dinamik sistemler ve doğrusal olmayan kısmi diferansiyel denklemler konularında dünya çapında araştırmalara imza atmıştır.
1958 yılında İstanbul'da dünyaya gözlerini açan ünlü akademisyen, hem teorik çalışmaları hem de kurumsal katkılarıyla Türk matematik dünyasına yön verdi.
Boğaziçi Üniversitesi Matematik Bölümü'nden emekli olduktan sonra İzmir'e yerleşen Eden, özellikle kendi adını taşıyan ve küresel literatürde yer edinen 'Eden Varsayımı' ile tanınmaktadır.
Bilim insanı, dinamik sistemlerin sınırlarını zorladı.
Akademik Yolculuk ve Temeller
Gençlik yıllarında bilime duyduğu ilgi, Alp Eden'i İstanbul'un en köklü eğitim kurumlarından biri olan İstanbul Robert Koleji'ne yönlendirdi.
Buradaki lise eğitimini 1976 yılında başarıyla tamamlayan Eden, yükseköğrenim için Türkiye'nin seçkin üniversitelerinden birinin kapısını araladı.
Boğaziçi Üniversitesi'nde çift anadal programına katılarak hem İnşaat Mühendisliği hem de Matematik bölümlerine kaydoldu.
Her iki bölümü de 1981 yılında bitirdi.
Bu çift yönlü eğitim, onun analitik düşünme becerisini en üst seviyeye taşıdı.
Matematik alanında derinleşmek isteyen Eden, lisansüstü çalışmaları için yönünü Amerika Birleşik Devletleri'ne çevirdi.
Indiana University Bloomington'da doktora eğitimine başladı.
Burada, dünya çapında tanınan ünlü matematikçi Ciprian Ilie Foiaş'ın akademik danışmanlığında tezini hazırladı.
Zorlu araştırma süreçlerinin ardından, 1989 yılında matematik alanında doktora derecesini alarak yetkinliğini tescilledi.
Akademik Yükseliş ve Boğaziçi Yılları
Doktora derecesini elde etmesinin ardından gecikmeden akademik hayata atılan Eden, 1989 ve 1992 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Arizona Eyalet Üniversitesi bünyesinde görev yaparak ilk önemli çalışmalarına imza attı.
Amerika'daki verimli dönemin ardından Türkiye'ye dönme kararı alan Alp Eden, mezun olduğu Boğaziçi Üniversitesi Matematik Bölümü'ne katıldı.
Üniversitede tam zamanlı öğretim üyesi olarak göreve başlayan Eden, uzun yıllar boyunca genç yeteneklerin yetişmesine katkı sundu.
Akademik araştırmalarının yanı sıra yönetsel sorumluluklar almaktan da kaçınmadı.
Görevi süresince Fen-Edebiyat Fakültesi bünyesinde hem bölüm başkanlığı hem de dekan yardımcılığı gibi kritik idari roller üstlendi.
Üniversitenin gelişimine katkı sağlayan önemli projelerin öncüsü oldu.
Bu kapsamda, multidisipliner bir yaklaşımla tasarlanan Boğaziçi Üniversitesi Finans Mühendisliği Yüksek Lisans programı'nın kurucu kadrosunda aktif olarak yer aldı.
Ayrıca, 2006 ve 2016 yılları arasında İstanbul Matematiksel Bilimler Merkezi (IMBM) Yönlendirme Kurulu üyeliğini yürüterek merkezin gelişimine yön verdi.
Türk matematik topluluğunun kurumsallaşması adına Türk Matematik Dergisi'nin Genel Yayın Yönetmenliği görevini de başarıyla üstlendi.
Bilimsel Miras ve Ödüller
Alp Eden'in bilimsel üretkenliği sadece kurumsal görevlerle sınırlı kalmadı.
Aktif bir araştırmacı olarak öne çıkan profesör, kariyeri boyunca 50'den fazla uluslararası bilimsel makaleye imza attı.
Bu nitelikli yayınlar, küresel çapta diğer bilim insanlarından 600'den fazla atıf alarak büyük bir yankı uyandırdı.
Matematik dünyasında dinamik sistemler alanına kazandırdığı kuramsal katkılar sayesinde, kendi adıyla anılan bir Eden Varsayımı literatüre girdi.
Bu seçkin çalışmalar ülkemizde de karşılık buldu.
Eden, 1995 yılında Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından verilen Genç Bilim İnsanı Bilim Ödülü'ne layık görüldü.
Ardından, Boğaziçi Üniversitesi bünyesinde 1998 ve 2009 yıllarında iki kez Araştırmada Mükemmellik Ödülü ile onurlandırıldı.
Bilimsel ağını genişleten akademisyen, hem Türk Matematik Derneği hem de Amerikan Matematik Derneği'nin etkin birer üyesi oldu.
Uluslararası düzeyde ise 1997 ve 2000 yıllarında Fransa'da yer alan Université de Poitiers bünyesinde misafir araştırmacı olarak bulundu.
Türkiye'deki bilimsel ekosistemi güçlendirmeyi amaçlayan ünlü matematikçi, Boğaziçi Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren Feza Gürsey Enstitüsü Temel Bilimler bölümünde çok sayıda araştırmacı ile bir araya gelerek uzun yıllar boyunca ortak çalışmalar yürüttü.
Araştırma ilgi alanı şu şekilde sıralanmaktadır:
- Doğrusal olmayan PDE'ler (Kısmi Diferansiyel Denklemler)
- Dinamik sistemler
- Finans matematiği
- Matematiksel modelleme
- Matematik tarihi
Eğitime adanmış ömrün ardından, Türk Matematik Derneği 2015 yılında onun onuruna özel bir günlük kısmi diferansiyel denklemler (PDE) çalıştayı düzenledi.
Aynı yıl resmi olarak Boğaziçi Üniversitesi'nden emekliye ayrılan Eden, İzmir'e yerleşerek yaşamının bu yeni dönemine adım attı.
Aktif akademik hayatını noktaladıktan sonra da bilimsel yayıncılığa katkı sunmaya devam eden profesör, Türk Matematik Derneği tarafından çıkarılan popüler bilim yayını Matematik Dünyası dergisinin editörlüğünü üstlendi.