Saliha Aliye Uzunatağan, 24 Aralık 1951 tarihinde Çanakkale'nin tarihi ilçesi Gelibolu'da dünyaya gözlerini açtı. Türk tiyatrosunun, sinemasının ve televizyon dünyasının en kıymetli simalarından biri olan sanatçı, yarım asrı aşan kariyeri boyunca oyunculuk, seslendirme sanatçılığı ve oyuncu koçluğu yaparak ülkenin kültür hazinesine paha biçilmez katkılar sundu. İstanbul Belediye Konservatuarındaki eğitimini yarıda bırakarak Şehir Tiyatroları kadrosuna katılan Uzunatağan, sahneye olan tutkusu ve yetiştirdiği onlarca başarılı oyuncuyla sanat dünyasında derin izler bıraktı.
Sanat hayatına oldukça erken yaşlarda adım atan Aliye Uzunatağan, ortaöğrenimini tamamladıktan sonra İstanbul Belediye Konservatuarında eğitim almaya başladı. Henüz konservatuarın üçüncü sınıfındayken sergilediği üstün yetenek sayesinde İstanbul Şehir Tiyatroları kadrosuna seçildi. Bu gelişmenin ardından okulu bırakmak zorunda kaldı. Aktris, profesyonel tiyatro sahnesine 1962'de adım attı.
Eğitim Yılları ve Şehir Tiyatroları Serüveni
Konservatuvardan ayrıldıktan sonra tiyatroya hayatını adayan Aliye Uzunatağan, kendini geliştirmek amacıyla yurt dışına giderek oyunculuk ve oyuncu koçluğu üzerine derinlemesine eğitimler aldı. Yurda döndüğünde Anton Çehov üzerine kapsamlı bir tez yazdı. Tezinde ünlü Rus yazarın eserlerinin nasıl sahnelenmesi gerektiğini detaylandırdı. Bu akademik çalışma tiyatro camiasında takdir topladı. Ancak Şehir Tiyatrolarındaki görevine 1982 yılında son verildi. 12 Eylül askeri darbesiyle çıkarılan 1402 sayılı yasa sanatçıyı tiyatrodan ihraç etti.
Bu zorunlu ayrılık döneminde tiyatrodan kopmayan Uzunatağan, usta tiyatrocu Haldun Dormen'in yönetimindeki Dormen Tiyatrosu ekibine katıldı. Burada "Her Evde Hır Var" ve "Hangisi Karısı" gibi oyunlarda başrol üstlendi. Sahnelerden uzak kalmayı reddeden sanatçı, 1983 yılında nihayet İstanbul Şehir Tiyatroları'na geri dönme imkanı buldu. Görevine kaldığı yerden devam etti. Uzun yıllar boyunca hem oyuncu hem de yönetici olarak emek verdi.
Sanatçı, idari rollerde de aktif görevler üstlenerek tiyatronun kurumsallaşmasına ciddi katkılar sağladı. 1994 ile 1996 yılları arasında İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatrolarında Genel Sanat Yönetmeni Yardımcısı olarak çalıştı. Aynı dönemde Uluslararası Akdeniz Tiyatro Enstitüsü sekreterliğini yürüten Uzunatağan, 2011 yılında bir kez daha Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmen Yardımcılığı makamına getirilerek tecrübelerini genç nesillere aktardı.
Eğitmenlik Kariyeri ve Yetiştirdiği Yıldızlar
Aliye Uzunatağan sadece sahnede devleşen bir oyuncu değil, aynı zamanda Türk oyunculuk sektörünün en önemli eğitmenlerinden biridir. 1991 yılında bu yana kurucu üyeleri arasında yer aldığı Müjdat Gezen Sanat Merkezi bünyesinde sahne tatbikatı ve dramaturji dersleri vermektedir. Sanatçının akademik yönü de son derece güçlü olup, Marmara Üniversitesi, Bilgi Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Mimar Sinan Üniversitesi, Trakya Üniversitesi, Maltepe Üniversitesi, Kadir Has Üniversitesi ve Işık Üniversitesi gibi prestijli yükseköğretim kurumlarında seminerler düzenlemiştir. Kıbrıs'ta da benzer sanatsal faaliyetlerde bulunan tecrübeli hoca, akademik bilgi birikimini pratik tecrübeleriyle harmanlayarak yüzlerce öğrenciye rehberlik etmiştir.
Bugün televizyon ve sinema ekranlarında fırtınalar estiren pek çok popüler isim, oyunculuk sanatının inceliklerini Aliye Uzunatağan'dan öğrenmiştir. Sanatçının yetiştirdiği ve koçluk yaptığı isimler arasında şu ünlüler yer almaktadır:
- Dolunay Soysert, Günay Karacaoğlu, Şevket Çoruh ve Mustafa Üstündağ gibi Türk tiyatrosunun güçlü oyuncuları,
- İlker Ayrık ve Ahu Türkpençe gibi başarılı ekran yüzleri,
- Mahsun Kırmızıgül, Cansu Dere, Selma Ergeç, Nefise Karatay ve Naz Elmas gibi sinema ve dizi sektörünün yıldız isimleri.
Seslendirme Sanatı, Unutulmaz Roller ve Ödüller
Tiyatro sahnelerinin yanı sıra Türk sineması için de vazgeçilmez bir ses olan Aliye Uzunatağan, Yeşilçam'ın en parlak dönemlerinde birçok ünlü aktrisi seslendirmiştir. Hülya Avşar, Müjde Ar, Aydan Şener, Nur Sürer, Itır Esen, Hale Soygazi ve Melike Zobu gibi isimlere sesiyle hayat vererek Yeşilçam klasiklerinin başarısında büyük pay sahibi olmuştur. Televizyon dizilerinin yaygınlaştığı dönemde ise "Kara Melek" adlı efsanevi dizide canlandırdığı "Saliha Sökmen" karakteriyle hafızalara kazınmış, geniş kitleler tarafınden takdir edilmiştir.
Sanatçı, çocuk tiyatrosuna da büyük emek verdi. Türkiye'de ilk defa "Bisküvi Adam" adlı çocuk müzikalini sahneledi. Öte yandan sanatçı, Ayşecan Tatari'nin annesidir. Ayşecan Tatari de kendisi gibi başarılı bir oyuncudur. Uzunatağan, Pozitif İvme bünyesinde drama eğitimleri vermeye devam etmektedir.
Uzun soluklu sanat kariyeri boyunca birçok prestijli ödüle layık görülen Aliye Uzunatağan, özellikle 1983 yılında canlandırdığı "Katharina Blum'un Çiğnenen Onuru" oyunundaki performansıyla adından söz ettirmiştir. Sanatçının kazandığı başlıca ödüller şunlardır:
- 1983 - Kültür Bakanlığı "Yılın En İyi Kadın Oyuncusu" Ödülü
- 1983 - Ankara Sanat Kurumu "Yılın En İyi Kadın Oyuncusu" Ödülü
- 1983 - Avni Dilligil "Yılın En İyi Kadın Oyuncusu" Ödülü