1959 yılında İstanbul'da dünyaya gelen yazar, araştırmacı ve eğitmen Ali İhsan Aksamaz, Laz dili, edebiyatı ve tarihi üzerine gerçekleştirdiği kapsamlı çalışmalarla tanınan bir kültür insanıdır. Aslen Ardeşenli olan ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı kimliğiyle çalışmalarını sürdüren Aksamaz, özellikle anadili Lazcanın radyo, televizyon, eğitim ve yayın organlarında yaşaması adına yürüttüğü faaliyetlerle bu alanda önemli bir köprü işlevi görmektedir. İlk ve ortaöğrenimini İstanbul'da tamamladı. Ardından Konya Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi İngilizce Öğretmenliği bölümünden mezun oldu.
Eğitmenlik Yılları ve Eğitim Yönetimindeki Çalışmaları
Üniversiteden mezun olmasının ardından meslek hayatına atılan Ali İhsan Aksamaz, Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren çeşitli öğretim kurumlarında görev yapmıştır. Bu okullarda uzun yıllar boyunca İngilizce öğretmenliği yapan Aksamaz, yalnızca sınıf içinde kalmayarak eğitim yöneticiliği ve okul müdürlüğü gibi kritik idari roller üstlenmiştir. Eğitim alanındaki deneyimini toplumsal faydaya dönüştürmeyi amaçlayan tecrübeli eğitmen, daha sonra İstanbul Büyükşehir Belediyesi Özürlüler Merkezi bünyesinde de eğitmenlik görevini yürüterek engelli bireylerin gelişimine katkıda bulunmuştur. Çalışmalarıyla toplumsal hizmeti dil eğitimiyle birleştirdi. Böylece araştırmacı kimliğinin yanı sıra eğitmenliğiyle de öne çıktı.
Kültürel Yayıncılık, Dergiler ve Edebi Katkılar
Kültürel çalışmalarını yazılı mecralara taşımayı hedefleyen Ali İhsan Aksamaz, Laz kültürü ve dili için tarihi önem taşıyan yayın projelerinin merkezinde yer almıştır. Bu doğrultuda Ogni ve Mjora dergilerinin yayınlanmasını sağlayan kurucu kadro içerisinde aktif sorumluluklar üstlenmiş, her iki derginin de yazı ve yayın kurullarında aktif şekilde çalışmıştır. Yayın dünyasında iz bırakan Kafkasya Yazıları adlı derginin isim babalığını yapan araştırmacı, aynı yayının danışma kurulunda da görev alarak entelektüel derinliğine katkı sunmuştur. Sima ve Yeni Kafkasya dergilerinde genel yayın yönetmenliği yaptı. Bu görevleriyle kültürel hafızayı kayıt altına aldı.
Laz Kültürü, Dil Araştırmaları ve Yayınlanan Eserleri
Dilbilimsel hassasiyetle hareket eden Ali İhsan Aksamaz, Kafkasya coğrafyasının dil, kültür ve tarihi üzerine yaptığı telif ve çeviri çalışmalarını 1993 yılından itibaren çok geniş bir yelpazede okuyucuyla buluşturmuştur. Makaleleri Özgür Gündem gazetesi başta olmak üzere Ogni, Birikim, Tarih ve Toplum, Alaşara, Yeni Kafkasya, Özgür Kafkasya, Berfin Bahar, Atlas, Kafkasya Yazıları, Mjora, Sima, Çveneburi, Karadeniz Güneşi, Sorun Polemik ve Aksiyon gibi prestijli dergi ve gazetelerde yer bulmuştur. Dijital yayıncılığın yaygınlaşmasıyla birlikte lazuri.com, lazebura.net, etnik.gen.tr ve hopam.com gibi platformlarda da yazıları yayınlanan Aksamaz, Laz kültürel kimliğinin yaşatılmasına yönelik çalışmalarıyla tanınmıştır.
Araştırmacının bu alandaki derinliği, İletişim Yayınları tarafından basılan Modern Türkiye'de Siyasi Düşünce serisinin Milliyetçilik cildinde yer alan Laz Kültürel Kimliğini Yaşatma Çalışmaları başlıklı makalesiyle taçlanmıştır. Aksamaz, aynı zamanda Laz dili ve kültürü üzerine yayınlanan pek çok esere katkı sunurken, M. Recai Özgün'e ait olan Lazlar ve Laz Muhammed isimli çalışmaları da titizlikle yayına hazırlamıştır. Yazarın telif, tercüme ya da tıpkıbasım olarak okuyucuya sunduğü eserler şunlardır:
- Alboni (1994)
- Kafkasya'dan Karadeniz'e Lazların Tarihi Yolculuğu (1997)
- Doğu Karadeniz'de Efsane, Tarih ve Kültür (1999)
- Dil-Tarih-Kültür ve Gelenekleriyle Lazlar (2000)
- Doğu Karadeniz'de Resmi İdeolojiler Kuşatması (2003)
- Anadilde Eğitim ve Azınlık Hakları (2005)
Kafkasya Dayanışması ve Dilbilimsel Miras
Ali İhsan Aksamaz, dil çalışmalarının yanı sıra Kafkasya kökenli Türk aydınlarının bir araya gelmesi, birbirlerini yakından tanımaları ve ortak bir dayanışma zemini kurmaları için de yoğun çaba sarf etmiştir. Bu kapsamda Kafkasya-Çeçen Dayanışma Komitesi çatısı altında faaliyet göstererek Çeçenya '95 adlı bilgilendirme kitapçığının İngilizce tercümesini gerçekleştirmiş ve bir dönem bu yapının uluslararası yazışmalarını idare etmiştir. Çeçen araştırmacı Tarık Cemal Kutlu'nun eserlerine destek oldu. Vefat eden yazarın bazı kitaplarını yayına hazırladı. Çalışmalarını günümüzde de sürdürmektedir. Soğuk Savaş sonrası kültürel süreci ele alan Lazca makaleleri hopam.com sitesinde okurlarla buluşmaktadır.
Türkiye'nin köklü yerel dillerinden olan Lazca ve Gürcüce üzerindeki çalışmalarını kararlılıkla sürdüren Aksamaz, çok iyi derecede İngilizce bilmekte ve aynı zamanda İtalyanca da konuşabilmektedir. Evli ve bir çocuk babası olan araştırmacı yazar, dilbilimci ve eğitmen kimliğiyle Doğu Karadeniz kültürünün en özgün seslerinden biri olarak kabul edilmektedir.