Türk tıp tarihinin saygın hekimlerinden biri olmasının yanı sıra Klasik Türk müziğinin de anıt isimleri arasında yer alan Prof. Dr. Alâeddin Yavaşca, 1 Mart 1926 tarihinde Kilis'te dünyaya gözlerini açtı. Hem tıp dünyasında şifa dağıtan bir operatör hem de Türk musikisine yön veren dev bir sanatkar olarak hafızalara kazınan Yavaşca, 23 Aralık 2021 tarihinde aramızdan ayrılana dek ömrünü bilime ve sanata adadı. İstanbul Tıp Fakültesi mezuniyetiyle başlayan mesleki serüveni boyunca binlerce kadının sağlığına kavuşmasına vesile olurken, eş zamanlı olarak radyo korolarından üniversite kürsülerine uzanan eşsiz bir musiki köprüsü inşa etti. Kilis'ten yükselen bu çok yönlü ses, tıp önlüğünün zarafetiyle birleşerek Türkiye sınırlarını aşan evrensel bir sanat dehasına dönüştü. Kendisi çok yönlü bir dehadır.
Hekimlik ve Akademik Hayatı
Prof. Dr. Alâeddin Yavaşca, tıp eğitimini 1951 yılında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi bünyesinde başarıyla tamamlayarak doktorluk diplomasını aldı. Yüksek tıp ihtisasını bitirdikten hemen sonra Haseki Hastanesi bünyesinde 1. Kadın Doğum Mütehassısı sıfatıyla hekimlik görevini icra etmeye başladı. Mesleğindeki derin birikimi ve üstün idari yetenekleri sayesinde, 1985 yılında aynı sağlık kurumunun başhekimlik makamına getirildi. Kariyer basamaklarını hızla tırmandı. Hekimlik mesleğinden aktif olarak emekliye ayrıldığı 1990 senesine kadar bu önemli idari görevi büyük bir titizlikle sürdürdü. Tıp dünyasındaki kariyerini sonlandırdıktan sonra da akademik ve sanatsal birikimini gelecek nesillere aktarmaktan geri durmadı. Rahatsızlandığı 2017 yılına kadar Haliç Üniversitesi Konservatuvarı bünyesinde öğretim üyesi olarak genç yetenekleri yetiştirmeye devam etti. Öğrencileri onun izinden gitmektedir.
Nota Defterinden Gönüllere Akan Musiki Mirası
Sanatçının melodi dünyasıyla ilk teması henüz sekiz yaşındayken aldığı Batı müziği keman eğitimleriyle başladı. Yavaşca'nın eğitim için İstanbul yolunu tutması, onun müzikal anlamda tam bir dönüm noktası oldu. Devrin en büyük üstatları arasında yer alan şu isimlerden feyzalarak musiki bilgisini doruk noktasına ulaştırdı:
- Sadettin Kaynak ve Münir Nurettin Selçuk
- Suphi Ezgi, Hüseyin Sadeddin Arel ve Zeki Arif Ataergin
- Nuri Halil Poyraz, Refik Fersan ve Mesut Cemil
- Ekrem Karadeniz, Süleyman Erguner ve Dr. Selahaddin Tanur
Bu muazzam isimlerin rahlesinden geçtikten sonra İstanbul Belediye Konservatuvarı, İleri Türk Müziği Konservatuvarı ve İstanbul Üniversitesi Korosu gibi seçkin oluşumlarda pişerek icracılık yeteneğini perçinledi. Sanatçı durmaksızın çalıştı ve üretti. 1950 senesinde açılan zorlu sınavı üstün bir başarıyla kazanarak İstanbul Radyosu bünyesinde solist icracı olarak mikrofon başına geçti. Zaman içinde Türkiye Radyolarında ve TRT çatısı altında Danışma, Denetleme ve Repertuvar kurullarında çok kritik sorumluluklar üstlendi. 1967 yılından itibaren de solistliğinin yanı sıra koro şefliği yaparak klasik eserlerin yaşatılmasında öncülük etti. Musiki aşkı onunla bütünleşmişti.
Eğitimciliği, Bestekarlığı ve Kültürel İzleri
Cumhuriyet tarihinin devlete bağlı ilk resmi Türk musikisi konservatuvarının kurucuları arasında ön planda yer aldı. 1976 yılından itibaren Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı bünyesinde hem yönetim kurulu üyeliği yaptı hem de öğretim kadrosunda aktif roller üstlendi. Bu güzide eğitim yuvası Yükseköğretim Kurulu (YÖK) yasasıyla birlikte İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) çatısı altına girince, 1990 yılında İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı Profesörlüğü kadrosuna atandı ve Ses Eğitimi Bölüm Başkanlığı vazifesini üstlendi. Öğrencilerine adeta bir baba oldu. Sanatçının üretkenliği sadece ses icrasıyla da sđnırlı kalmadı. Bestekarlık alanında da son derece verimli bir ömür sürerek Türk müziği dağarına yaklaşık 140 eser kazandırdı.
- Klasik beste ve semailer
- Ruh okşayan şarkılar ve eğitici çocuk şarkıları
- Peşrev, saz semai, medhal ve etüd gibi enstrümental saz eserleri
- Tasavvufi sahada Mevlevi ayini ve ilahiler
Diskoğrafisinde bir adet uzun çalar (LP), 25 adet 78'lik taş plak ve 15 adet 45'lik plak bulunduran sanatçı, 1950'lerden itibaren hem yurt içinde hem de yurt dışında sayısız konserle Türk kültürünü temsil etti. Yurt dışında büyük ilgi gördü. Sanat elçisi olarak iki kez Amerika Birleşik Devletleri'ne davet edilerek orada 5 resital verdi. 1988'de ise BBC tarafından Londra'daki meşhur Queen Elizabeth Hall'da düzenlenen festivalde sahne alarak 3 unutulmaz konsere imza attı. Bununla beraber Almanya'nın Berlin, Köln, Hamburg ve Aachen gibi şehirlerinde de konserler verdi. Kültür dünyasına katkılarından ötürü kendisine 1991 yılında Devlet Sanatçısı unvanı layık görüldü. Bu unvan onun en büyük onuruydu. Hayat arkadaşı Ayten Yavaşca ile evli olan üstadın ismi, 2018'de İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından İstanbul Boğazı'nda sefer yapan bir vapura verilerek ölümsüzleştirildi. Doğduğu ve çocukluğunu geçirdiği Kilis'teki tarihi konut ise Alaeddin Yavaşca Müze Evi adıyla kapılarını ziyaretçilere açtı. Ayrıca Çorlu Yılmaz Büyükerşen Balmumu Heykeller Müzesi içerisinde de sanatçının gerçeğe yakın balmumu heykeli sergilenmektedir. Kendisi her zaman kalbimizde yaşayacaktır.