Ahmet Zeki Üçok, 9 Nisan 1961 tarihinde Mustafakemalpasa, Bursa’da dünyaya geldi. Askeri eğitimle başlayan yaşamı, hukuk, akademi ve siyaset gibi birbirinden farklı alanlara uzandı. Hava Kuvvetleri bünyesinde yıllarca görev yapan Üçok, ilerleyen dönemde Balyoz Davası’nın belki de en dikkat çeken isimlerinden biri hline geldi.
Askeri ve Akademik Kariyer
1974’ta Işıklar Askeri Lisesi’ne kaydolan Üçok, 1981’de Hava Harp Okulu’ndan mezun oldu. Mezuniyetin hemen ardından bastığı zeminde değişmeye başladı: 1981’den 1993’e dek uçaksavar subayı olarak görev yaparken eş zamanlı olarak İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi ve Askeri Hâkim Sınıfı’na geçti. Sonraki yıllarda Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde doktorasını, elektronik mühendisliği alanında ise yüksek lisansını tamamladı. Bu iki akademik derece ona Hava Kuvvetleri tarihinde eşsiz bir konum kazandırdı: Kuvvetin tek hem yüksek lisans hem doktoralı hâkim subayı oldu. En üst görevi ise Hava Kuvvetleri Komutanlığı Başsavcılığı’ydı.
Balyoz Davası ve Cezaevi Süreci
2009 yılında Fethullah Gülen cemaati hakkında yürüttüğü soruşturmanın ardından Balyoz sanığı konumuna düşen Üçok, Mart 2003’te hazırlandığı ileri sürülen darbe planı kapsamındaki ikinci iddianamede Oraj Harekat Planı’nın 4 numaralı sanığı olarak yargılandı. Başlangıçta ağırlaştırılmış müebbet hükmolunan ceza, darbeye eksik teşeebbüs gerekçesiyle 16 yıla indirildi.
Ne var ki Anayasa Mahkemesi’nin Balyoz kararıyla diğer sanıklar tahliye olurken Üçok, Kayseri 2. Hava İkmal Bakım Merkez Komutanlığı’nda görevli üç astsubayın ifadesini hipnoz ve işkenceyle aldığı iddiaıyla verilen ayrı bir ceza nedeniyle serbest kalmadı. Kayseri 2. Ağır Ceza Mahkemesi, cezaevinde geçirdiği süreyi — tam olarak 4 yıl 9 ay 25 gün — göz önünde bulundurarak 30 Haziran 2014’te tahliyesine hükmetti.
Bu süre zarfında Üçok, TSK’dan iki kez ihç edildi; rütbeleri alınarak “er” statüsüne indirildi. 2013’te ise emekliye sevk edildi. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay pek çok cezayı hak ihlali ya da usul hatası gerekçesiyle bozmuş olsa da resmi beraat kararı çıkmadığından sicili temize çıkmadı ve avukatlık yapma hakkını elde edemedi.
Yeni Başlıklar: Ticaret, Sivil Toplum ve Siyaset
Tahliyenin ardından maddi sıkıntı içinde geçen bir dönemde, askerlik yıllarından tanıdığı Moritanyalı bir arkadaşını ziyaret eden Üçok, beklenmedik bir sektörle tanıştı: balıkçılık ve ihracat. Kurduğu Sun Savunma Teknoloji ve Danışmanlık Şirketi aracılığıyla, dünyanın önde gelen balık ihracatçılarından Moritanya’dan çeşitli balık türlerini Türkiye’ye getirmeye başladı; bu faaliyet 2016 yılı Ocak ayından itibaren düzenli bir hal aldı.
Sivil toplum alanında da iz bıraktı: CHP Milletvekili Dursun Çiçek’in de kurucu kadrosunda yer aldığı Kumpas Mağdurları Derneği’ni kurarak başkanlığını üstlendi. Siyasi cephede ise 22 Nisan 2022’de İYİ Parti’ye katılarak Genel Başkan Başdanışmanı görevine getirildi. Üçok’un 2016’da yayımlanan Tek Başına adlı kitabı, yaşadıklarını kaleme aldığı bir anı-tanıklık yapıtı olarak okuyucuyla buluştu. Evli olan Ahmet Zeki Üçok’un bir kızı bulunmaktadır.