Türk yayıncılık ve eğitim tarihinin en saygın isimlerinden biri kabul edilen öğretmen, yazar ve yayıncı Ahmet Halit Yaşaroğlu, 1891 yılında Erzincan'da dünyaya gelmiş ve ömrünü Türk kültürünün gelişimine adamıştır. Yaşamı boyunca hem dersliklerde yeni nesiller yetiştiren hem de Türk edebiyatının en önemli eserlerini basarak geniş kitlelerle buluşturan usta isim, 1951 yılında İstanbul'da hayata gözlerini yumdu. Henüz üniversite yıllarında ders notlarını çoğaltıp arkadaşlarına satarak başlattığı bu tutkulu serüven, eğitim alanında ve sonrasında kurduğu yayıneviyle modern Türk yayıncılığının temel taşlarından biri haline geldi.
Eğitici ve Yayıncı Kimliğiyle İlk Adımlar
Yaşaroğlu, Erzincan'ın Eğin kazasına bağlı Gaşo köyünde doğdu. Bu köy günümüzde Yeşilyamaç ismiyle bilinirken, Eğin kazası ise Kemaliye ilçesi adını taşımaktadır. Ailesiyle birlikte 1898 yılında payitaht İstanbul'a göç eden genç Ahmet Halit, eğitim hayatına bu tarihi şehirde yön verdi. İlk olarak Mektebi Tefeyyüz çatısı altında rüştüye eğitimini başarıyla tamamladı. Ardından Mercan İdadisi'nde öğrenim gören Yaşaroğlu, yükseköğrenimini ise dönemin mülki amirlerini yetiştiren Mektebi Mülkiye'de tamamlayarak mezun oldu.
Henüz Mülkiye koridorlarında bir öğrenciyken, ders notlarını bastırıp arkadaşlarına satarak ticari ve yayıncılık zekasını ortaya koydu. Mezuniyetinin hemen sonrasında, 1911 senesinde çeşitli mekteplerde tarih ile coğrafya öğretmenliği yaparak profesyonel meslek yaşamına adım attı. 23 Mayıs 1912'de Talebe Defteri mecmuasını çıkarmaya başladı. Aynı zamanda Talebe Defteri Kütüphanesi adıyla küçük bir dükkan açtı. Akademik yetkinliğiyle öne çıkan Yaşaroğlu, 1913 yılında Mektebi Mülkiye'de kendi hocası olan Abdurrahman Şeref Bey'in tarih muallim muavini oldu. Bu verimli dönem içinde Nümune Mekteplerine özgü bir Umumi Tarih ders kitabı kaleme alarak eğitim dünyasına ilk kalıcı eserini sundu. Başarılı çalışmaları neticesinde 1914 yılında Barbaros Nümune Mektebi Müdürü oldu.
Ahmet Halit Kitaphanesi ve Edebi Mirası
Ahmet Halit Yaşaroğlu, Türk kültür hayatına yön veren en önemli ve kalıcı adımını 1928 yılında yayınevini açarak attı. Kurucusu olduğu Ahmet Halit Kitaphanesi, 1973 yılına kadar tam 45 yıl kesintisiz faaliyet yürüterek yayın dünyasında derin izler bıraktı. Yaşaroğlu, bu yayınevi bünyesinde otuz tanesi eski harflerle basılmış olmak üzere toplamda üç yüzü aşkın eseri Türk okuruna sundu. Türk edebiyatının köşe taşları sayılan pek çok başyapıt, ilk kez onun yayınevinin matbaasından çıkıp okuyucuyla buluşma imkanı buldu.
Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Yaban romanı ile Halide Edip Adıvar'ın Ateşten Gömlek eserinin yanı sıra Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Abdullah Efendi'nin Rüyaları kitabının ilk basımları da yine onun yayınevinden çıkmıştır.
Yayıncılıfının yanı sıra üretken bir yazar olan Yaşaroğlu, eğitim dünyasına da kendi yazdığı okul kitaplarıyla büyük katkıda bulundu. Çoğunluğu okul sıralarındaki çocuklara yönelik hazırlanan ve 27 eserin arasından sıyrılan kitaplardan bazıları şunlardır:
- Bizim Kıraat
- Bizim Tarih
- Hayat Kıraati
Toplumsal Gelişim ve Kadın Eğitimine Katkıları
Kariyeri boyunca toplumsal kalkınma için mücadele veren Ahmet Halit Yaşaroğlu, 1918 yılında Muallimler Cemiyeti'nin kurulmasına öncülük etti. Aynı sene içinde kadınların sosyal ve kültürel gelişimini desteklemek amacıyla Türk Kadını dergisini yayımlamaya başladı. Şehzadebaşı'nda kiraladığı bir konakta kadınlara özel Türk Kadını Dershanesi adında bir eğitim yuvası kurdu. Bu özel dershanede kadınlara edebiyat, müzik ve lisan dersleri verildi. Dershanenin ilkokul bölümünü ise Asri Mektep adıyla faaliyete geçirdi. Aynı dönemde yükseköğrenim mezunu, Darülfünun bitirmiş olan Naime Hanım ile evlenerek dünya evine girdi. Tarihler 1920 yılını gösterdiğinde Türk Kadını Dershanesi'ni kapatarak yerine Asri Kızlar Mekteb-i Sultanisi adında yeni bir okul açtı. İlk ve orta dereceli bölümleri olan bu modern kız okulu, toplamda üç yıl boyunca faaliyet gösterdi.