Abdullah Rıza Ergüven, 1925 yılında Avanos'ta dünyaya gelerek şairlikten felsefeye uzanan çok yönlü bir kariyer inşa etmiştir. Şiir, deneme, eleştiri ve çeviri alanlarında üretkenlik sergileyen yazar, Türk edebiyatının önemli simalarından biridir. Özgün fikirleri ve edebi cesareti sebebiyle farklı dönemlerde çeşitli zorluklarla karşılaşmıştır. Üniversite eğitiminin ardından resmi bir görev üstlenen entelektüel, üzerindeki idari baskılar yüzünden ülkesini terk etmiştir. Yaşamının olgunluk dönemini İsveç'te akademik çalışmalarla geçirerek Türk kültürünü yurt dışında temsil etmiştir. Kendisi 2001 yılındaki vefatına kadar ürütmeye aralıksız devam etmiştir.
Türkiye'deki Yaşamı ve Edebi İlk Adımları
Gençlik yıllarında edebiyata ve Türk diline derin bir ilgi besleyen Abdullah Rıza Ergüven, yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi Türkoloji Bölümü bünyesinde tamamlayarak 1952 yılında başarıyla mezun oldu. Diplomasını aldıktan sonra devlet kademelerinde resmi bir görev üstlendi. Fakat kurum içerisinde maruz kaldığı idari engellemeler ve baskılar, memuriyet hayatını erkenden sonlandırmasına yol açtı. Bu zorlu sürecin öncesinde, 1950'li yıllarda dönemin tanınan yayıncı ve spikerlerinden Jülide Gülizar ile kısa süren bir evlilik gerçekleştirdi.
Yazınsal üretkenliğini ülkesinde bulunduğu yıllarda da sürdüren Ergüven, saygın edebiyat mecralarında kendine geniş yer buldu. Özellikle Varlık ve 7 Gün dergilerinde kaleme aldığı yazılar büyük yankı uyandırdı. Bu dönemde şiir, felsefi inceleme, deneme ve eleştirileriyle edebi çevrelerde adını duyurmayı başardı. Ancak Türkiye'deki çalışma ortamının giderek daralması üzerine radikal bir karar alarak yönünü kuzey Avrupa'ya çevirdi.
İsveç Dönemi ve Stockholm Üniversitesi Yılları
Gelişen baskılardan uzaklaşmak isteyen yazar, 1967 yılında İsveç'e göç ederek hayatında yepyeni bir sayfa açtı. Ayrıca kuzeydeki bu yeni yaşamına uyum sağlamak adına 1968 ile 1971 yılları arasında yoğun bir şekilde İsveççe dil eğitimi aldı. Dil hakimiyetini tamamen pekiştirdikten sonra, 1972-1977 seneleri arasında profesyonel olarak çevirmenlik yaptı. Edebi birikimini bu ülkedeki çeviri faaliyetlerine aktardı.
Akademik birikimiyle dikkat çeken entelektüel, 1978 yılında Stockholm Üniversitesi bünyesine katılarak 1990 yılındaki emekliliğine kadar aralıksız olarak öğretim görevlisi, lektör ve araştırmacı unvanlarıyla çalıştı. Üniversitedeki uzun soluklu kariyeri boyunca bilimsel araştırmalara imza atarken, iki ülke arasında da köprü kurmayı sürdürdü.
Edebi Mirası, Çevirileri ve Davalarla Geçen Yaşamı
Felsefi derinliği edebi anlatılarla buluşturmayı amaçlayan Abdullah Rıza Ergüven, dünya edebiyatının önde gelen isimlerinden yaptığı başarılı çevirilerle ülkemizin entelektüel birikimine büyük katkılar sağladı. Yazarın eserlerini Türkçeleştirdiği başlıca şairler şunlardır:
- Jacques Prévert
- Charles Baudelaire
- Paul Éluard
Çevirdiği eserler sayesinde yerel yazın dünyasına yeni pencereler açtı. Sanatçının fikir dünyası ve cesur kalemi, zaman zaman hukuki engellerle karşılaşmasına da zemin hazırladı. Kaleme aldığı felsefi ve düşünsel eleştiriler barındıran Yasak Tümceler isimli romanı, dine hakaret gerekçesiyle mahkemeye taşındı. Dönemin zorlu koşullarında görülen bu dava neticesinde yazar mahkumiyet cezasına çarptırıldı.
Ömrünün son dönemlerini geçirdiği İsveç topraklarında ciddi bir rahatsızlık geçirdi. Geçirdiği bu ağır felç atağından sonra, 16 Ağustos 2001 tarihinde vefat etti. Geride bıraktığı şiirleri, felsefi denemeleri ve çevirileriyle Türk edebiyatının unutulmaz aydınları arasındaki yerini korumaktadır.