Tarihçe ve Kökenler
Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köy olan Yukarıaydere, oldukça köklü ve zengin bir tarihi geçmişe sahiptir. Köyün bilinen en eski adı Gürcüce Tzurmani (წурმანი) olup, bu isim Türkçeye zamanla Zurman veya Surman olarak geçmiştir. Tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan Eruşeti bölgesinde yer alan yerleşim, 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. 1595 tarihli Osmanlı tahrir defteri olan Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan kayıtlarına göre bölgede Zurman-i Ulya (Yukarı Zurman), Zurman-i Süfla (Aşağı Zurman) ve Zurman-i Vasat (Orta Zurman) adında üç köy bulunmaktaydı ve o dönemde bu yerleşimler tamamen boşalmıştı. Ancak Yukarı ve Aşağı Tsurmani köyleri, 19. yüzyılda yeniden meskun hale gelmiştir.
Rus İdaresi ve Cumhuriyet Dönemi
Yukarı Zurman köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması ile Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresi döneminde Yukarı Tsurmal adıyla kaydedilen yerleşim, Ardahan sancağına bağlı Sors nahiyesinin bir köyüydü. 1886 yılı verilerine göre köyde yaşayan 18 hanede bulunan 137 kişinin tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Rusların çekilmesiyle Gürcistan sınırlarında kalan köy, imzalanan Moskova Antlaşması hükümleri çerçevesinde 16 Mart 1921 tarihinde Türkiye'ye bırakılmıştır. 1928'de Kars vilayetinin Hanak nahiyesine bağlı olan köyün ismi, Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1959 yılında yürürlüğe giren kanunla Yukarıaydere olarak değiştirilmiştir.
Megalit Kaleler ve Arkeolojik Zenginlikler
Yukarıaydere köyü sınırları içerisinde eski çağlardan kalma üç adet megalit kale kalıntısı bulunmaktadır. Bu kalelerden biri köyün 400 metre kuzeydoğusunda, dere kenarında yer almaktadır. Kale kalıntılarının çevresinde yapılan araştırmalarda antik döneme ait yerleşim izleri de tespit edilmiştir. Megalit yapıdaki bu savunma kaleleri, bölgenin çok eski çağlardan itibaren stratejik bir yerleşim alanı olduğunu somut bir şekilde göstermektedir.
Köyün Hristiyan Geçmişi ve Tarihi Yazıtlar
Köyün geçmişine ışık tutan önemli diğer buluntular ise köydeki bir evde muhafaza edilen Hristiyanlık dönemine ait iki tarihi taştır. Bu taşlardan birinin üzerinde oyma bir haç figürü yer almaktadır. Bir kvacvari (haçtaş) olan diğer taşın üzerinde ise Gürcü Asomtavruli alfabesiyle yazılmış tarihi bir yakarış metni bulunmaktadır. Yapılan araştırmalar doğrultusunda bu Gürcüce yazılı dini taşın 13. ila 14. yüzyıllar arasından kaldığı tarihlendirilmektedir. Bu değerli kalıntılar, köyün Orta Çağ dönemindeki kültürel ve inançsal yapısına dair benzersiz kanıtlar sunmaktadır.
Coğrafi Konum ve Ulaşım
Yukarıaydere köyü, coğrafi konum itibarıyla Ardahan il merkezine 48 km, Hanak ilçe merkezine ise 22 km uzaklıkta yer almaktadır. Deniz seviyesinden 2300 metre rakımda konumlanan köy, günümüzde sessiz ve tarihi dokusuyla keşfedilmeyi bekleyen önemli bir kültür durağıdır.