Yeniköy (Yunanca: Neohorion, Neohori veya Nihori; Grekçe: Neapolis), İstanbul Boğazı'nın Rumeli yakasında, Sarıyer ilçesinde İstinye ve Tarabya arasında yer alan köklü ve seçkin bir semttir. İdari olarak Sarıyer ilçesine bağlı bir muhtarlık olarak yönetilen mahalle, yaklaşık 2.2 kilometrekarelik bir yüzölçümüne sahiptir. Bizans döneminde bol miktarda çilek yetişmesi sebebiyle "komarodes" adıyla da anılan bölge, tarih boyunca farklı kültürlerin yerleşimine sahne olmuştur.
Yeniköy'ün Tarihsel Gelişimi ve Kökeni
İstanbul'un fethi sırasında harap bir durumda olan semt, Osmanlılar tarafından 16. yüzyılda yeniden imar edilmiştir. Fetihten sonra buraya ilk gelen sakinler Romanya'nın Geni bölgesinden göç eden Ulah aileler ve ardından gelen Rumlar olmuştur. Bu yerleşimciler sebebiyle başlangıçta "Geniköy" olarak adlandırılan bölge, Osmanlı Padişahı I. Süleyman'ın (Kanuni) buyruğuyla Yeniköy adını almıştır. Rum halkı ise köyü Yeniköy anlamına gelen Neohorion ismiyle anmıştır. Ulahlardan yaklaşık bir yüzyıl sonra, Doğu Karadeniz bölgesinden denizci ve tüccar olan büyük bir nüfus da semte göç etmiştir.
Altın Çağ: Levantenler ve Boğaziçi Yalıları
Yeniköy, özellikle 18. ve 19. yüzyıllarda büyük bir gelişim göstererek ünlü bankerlerin, Levanten ailelerin ve zengin gayrimüslim zümrenin gözdesi haline gelmiştir. Bu dönemde sahil şeridi, günümüze kadar ulaşan ihtişamlı yalılar ile donatılmıştır. Semtin bu zengin tarihi geçmişi ve kültürel dönüşümü, araştırmacı yazar Orhan Türker'in 2004 yılında yayımlanan "Nihori'den Yeniköy'e: Bir Boğaziçi Köyünün Hikayesi" adlı eserinde de detaylı şekilde ele alınmıştır.
Günümüzde Yeniköy'de Yaşam ve Sosyal Yapı
Günümüzde Yeniköy, sahil kesiminde İstanbul'un seçkin ve varlıklı kesiminin ikamet ettiği, sahile inen yamaçlarında ise eski evler ile modern sitelerin yan yana yer aldığı seçkin bir Boğaziçi mahallesidir. Semtin sosyal yaşamda en çok tercih edilen ve en popüler noktası Köybaşı Caddesi'dir. Vehbi Koç'un da ikamet ettiği ünlü Tugay Apartmanı ve bölgede yer alan diğer müstakil siteler, semtin prestijli yapısını temsil etmektedir. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) 2024 yılı verilerine göre semt, 14.718 kişilik bir nüfusa ev sahipliği yapmaktadır.