Erzurum'un Olur ilçesine bağlı tarihi ve kırsal bir yerleşim yeri olan Yaylabaşı Mahallesi, deniz seviyesinden 1788 metre yükseklikte konumlanmış büyüleyici bir coğrafyadır. Erzurum il merkezine 189 km, Olur ilçe merkezine ise 17 km uzaklıkta bulunan bu mahalle, sakin doğası ve zengin geçmişi ile dikkat çekmektedir. Bölge, Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde yer alıp, Olur'un kuzeydoğusunda konumlanmaktadır.
Yaylabaşı'nın Köklü Tarihi ve Geçmişi
Yaylabaşı'nın bilinen en eski adı Kamrisi'dir. Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihi Tao bölgesinde yer alan köy, Osmanlı İmparatorluğu tarafından 1549 yılındaki Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Tarihsel kayıtlara bakıldığında; yerleşim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Ardahan-i Büzürg livasının Panaskerti nahiyesine bağlı 90 Hristiyan haneli büyük bir köy olarak geçmektedir. 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan kayıtlarında ise nüfusun 58 Hristiyan haneye düştüğü ve köyde çoğunluğu Ermeniler olmak üzere Ermeni ve Gürcülerin birlikte yaşadığı kaydedilmiştir.
Yüzyıllar Boyunca İdari Yapı ve Nüfus Değişimi
Köy, Osmanlı Devleti'nin Çıldır Eyaleti'ne ait 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde de yer almaktadır. Bu kayıtlara göre köyün hasılası Hicri 1109 (1697/1698) yılında 1.500 akçe iken, Hicri 1118 (1706/1707) yılında 4.000 akçeye yükselmiştir. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde ise köyün Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlı olduğu ve 15 hanede 32 Müslüman erkeğin yaşadığı (yaklaşık 64 toplam nüfus) belirtilmektedir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması ile Rusya'ya bırakılan köy, 1886 Rus nüfus sayımında "Kyamis" adıyla kaydedilmiş ve bu dönemde köyde yaşayan 82 kişinin tamamı Türk olarak defterlere geçmiştir.
Cumhuriyet Dönemi ve Coğrafi Konumu
Cumhuriyet dönemine gelindiğinde, 1928 yılı Osmanlıca köy listesinde "Kamis" adıyla Erzurum'un Oltu kazasına bağlı Olur nahiyesinin bir köyü olarak listelenen yerleşim, 1940 nüfus sayımında 181 kişiye ev sahipliği yapmaktaydı. Köyün Türkçe olmayan ismi, 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanun uyarınca Yaylabaşı olarak değiştirilmiştir. 1965 yılına gelindiğinde nüfus 323 kişiye ulaşmış ve bu nüfusun 135'inin okuma yazma bildiği tespit edilmiştir. 2012 yılında çıkarılan 6360 Sayılı Yasa kapsamında Erzurum'un büyükşehir olmasıyla köy tüzel kişiliği kaldırılarak Olur Belediyesi'nin bir mahallesi haline getirilmiştir.
Yaylabaşı Mahallesi'ne Ulaşım
Yaylabaşı Mahallesi'ne ulaşım sağlamak isteyen seyahat severler için yol tarifi oldukça nettir. Mahalle, Olur ilçe merkezinin kuzeydoğusunda yer alır. Ulaşım, 25.06 numaralı Ardanuç-Olur il yoluna, komşu mahalle olan Boğazgören üzerinden bağlanan 12,7 kilometrelik bir köy yolu aracılığıyla sağlanmaktadır. Bu yolculuk, Karadeniz Bölgesi'nin yüksek rakımlı coğrafi yapısını gözler önüne seren eşsiz manzaralar sunmaktadır.