Tarihsel Derinlik ve Yanıklı Köyü'nün Kökenleri
Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı olan Yanıklı Köyü, tarihi kaynaklarda oldukça eski ve köklü bir geçmişe sahiptir. Köyün bilinen en eski adı Gürcüce kökenli olan Çihishevi'dir (ჩიხისხევი). Bu adın, Gürcüce kale anlamına gelen "tsihe" (ციხე) ile dere anlamına gelen "hevi" (ხევი) kelimelerinin birleşimiyle oluşan ve "kale dere" anlamına gelen Tsihishevi (ციხისხევი) kelimesinden dönüştüğü düşünülmektedir. Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze'nin eserlerinde köyün adını Tsihishevi şeklinde kaydetmiş olması da bu tezi destekler. Tarih boyunca bu isim Türkçeye Çiğishav ve Çıhıshev gibi farklı şekillerde aktarılmış, Muvahhid Zeki'nin 1927 tarihli Osmanlıca eserinde ise Çikishav olarak yer almıştır. Köyün ismi Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1925 yılında resmi olarak Yanıklı şeklinde değiştirilmiştir.
Orta Çağ'dan Günümüze Yönetimsel Geçmiş
Orta Çağ döneminde Gürcistan'ın tarihi bölgelerinden biri olan Şavşeti sınırları içinde yer alan Çihishevi, 16. yüzyılın ikinci yarısının başlarında Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliğine girmiştir. 1554 tarihinde kurulan Şavşat sancağının başında eski bir Gürcü tavadi olan İosebiti bulunmaktaydı. 1835 Osmanlı nüfus defterlerinde Çıldır Eyaleti'nin İmerhevi sancağına bağlı bir köy olarak kaydedilen Çihishevi'de, o dönem Ustamisi mahallesi de buraya bağlı durumdaydı. Sadece erkek nüfusunun kaydedildiği bu sayımda 48 hanede 139 erkek (yaklaşık 278 toplam nüfus) tespit edilmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması ile köy Rusya İmparatorluğu'na bırakılmış ve 1886 nüfus sayımında tamamı Gürcülerden oluşan 577 kişilik kalabalık bir nüfusa sahip olmuştur. Birinci Dünya Savaşı sonrasında kısa bir süre bağımsız Gürcistan sınırlarında kalan köy, 1921 yılında imzalanan antlaşmalarla tekrar Türkiye topraklarına katılmıştır.
Yanıklı Köyü'ndeki Kayıp Tarihi Miraslar
Köyün geçmişindeki kültürel ve mimari zenginliği gösteren iki önemli tarihi yapının varlığı bilinmektedir. Bunlardan ilki, köyün Hozabiri mahallesinde yer alan ve bu nedenle Hozabiri Kilisesi olarak adlandırılan tarihi tapınaktır. Tek nefli bir plana sahip olan bu köy kilisesi günümüzde tamamen yıkılmış durumdadır. Köydeki bir diğer önemli yapı ise yerel adı Natsuhara (Gürcüce "eski kale yeri" anlamına gelen natsihara'dan bozma) olan bölgedeki kaledir. Çihishevi ile Şavşat Suyu arasında, büyük bir kayalık tepenin üzerinde stratejik bir konumda yer alan bu kaleden günümüze yalnızca bazı harç kalıntıları ve toprak kap parçaları ulaşabilmiştir. Kalenin çok eski dönemlerde yıkıldığı tahmin edilmektedir.
Coğrafi Yapı ve Ulaşım Detayları
Karadeniz Bölgesi'nin dik yamaçlı ve zorlu coğrafyasında konumlanan Yanıklı Köyü, 1283 metre rakımda yer almaktadır. Doğa ile iç içe, yeşilin her tonunu barındıran bu dağ köyü, Artvin il merkezine yaklaşık 65 kilometre uzaklıktadır. 1993 yılında idari olarak Şavşat ilçesinden ayrılarak Artvin Merkez ilçesine bağlanan köy, geçmişte zorlu ulaşım koşullarıyla bilinmekteydi; nitekim 1904 yılında bölgeyi ziyaret eden ünlü araştırmacı Nikolay Marr, köyün yolunun olmadığını ve buradaki yaşam koşullarının Şavşeti bölgesindeki en zorlu şartlardan biri olduğunu not etmiştir. Günümüzde ise bu tarihi yerleşim, Karadeniz'in köklü tarihini ve kültürel izlerini yerinde gözlemlemek isteyen ziyaretçiler için önemli bir durak noktasıdır.