Bayburt ilinin Merkez ilçesine bağlı olan Uğrak Köyü, bölgenin tarihi açıdan en dikkat çeken yerleşimlerinden biridir. Kuruluş tarihi tam olarak bilinmeyen bu tarihi köy, sınırları içerisinde barındırdığı ve 12. yüzyılda Ermeniler tarafından inşa edilmiş olan Varzahan Manastırı ile öne çıkmaktadır. Varzahan Manastırı, köyün ve çevre bölgenin yüzyıllar öncesine dayanan kültürel mirasından günümüze ulaşan en önemli tarihi yapılardan biridir.
Tarihsel Kayıtlar ve Osmanlı Dönemi Belgeleri
Uğrak köyü, tarihi belgelerde uzun yıllar boyunca eski adı olan Varzahan ismiyle anılmıştır. Köy, 1530 yılına ait Osmanlı tahrir kayıtlarında Varzahan adıyla doğrudan Bayburd kazasına bağlı bir yerleşim yeri olarak geçmektedir. 1591 yılı tahrir defterlerinde ise köyün demografik yapısına dair bilgiler yer almaktadır. Sadece erkek nüfusunun kaydedildiği bu dönemde, tamamı Hristiyan (Ermeni) olan 65 nefer (erkek) nüfus köyde yaşamaktaydı. Ayrıca bu tahrir kayıtlarına göre, o dönemde köy sınırlarına bağlı Vanik ve Erzemine adlarında iki ayrı mezra da bulunmaktaydı.
17. ve 19. Yüzyıl Kayıtlarında Varzahan
Tarih boyunca yerleşimine devam edilen köy, 1642 yılına ait avarız defterlerinde 39 Hristiyan avarız hanesiyle kaydedilmiştir. Yıllar geçtikçe nüfus yapısında değişimler gözlemlenen köyde, 1835 yılında erkek nüfusun tespitini yapmak amacıyla bir nüfus yoklaması düzenlenmiştir. Bu yoklama defterinde de yine Varzahan adıyla kaydedilen köyde, tamamı Hristiyanlardan oluşan 14 hanede toplam 43 erkek nüfusun yaşadığı belirlenmiştir. Bu kayıtlar, köyün geçmişteki demografik yapısı hakkında somut ve resmi veriler sunmaktadır.
Coğrafi Konum ve Günümüzdeki Durumu
Tarihi ve kültürel değerleriyle bilinen Uğrak köyü, coğrafi olarak Bayburt il merkezine 13 kilometre uzaklıkta yer almaktadır. Rakımı 1573 metre olan bu yerleşim yeri, günümüzde de yaşamın aktif olarak sürdüğü bir köy statüsündedir. Yıllar içinde nüfus hareketliliği yaşayan köyün 2022 yılı verilerine göre toplam nüfusu 237 kişidir. Bayburt'un zengin tarihini yakından görmek ve 12. yüzyıldan kalan Varzahan Manastırı'nın izlerini takip etmek isteyenler için köy, il merkezine yakınlığı ile kolayca ulaşım sağlanabilen önemli bir tarihi yerleşimdir.