Tarihçe ve Köklü Geçmişi
Bayburt ilinin Merkez ilçesine bağlı olan Adabaşı Köyü, köklü tarihi ve zengin geçmişiyle dikkat çeken bir Karadeniz Bölgesi yerleşimidir. Tarihi kayıtlarda eski adı İşbonos olarak geçen köy, ilk olarak 1530 yılı Osmanlı tahrir defterlerinde Bayburd kazasına bağlı bir yerleşim yeri olarak kaydedilmiştir. 1591 yılı tahrir kayıtlarında ise köyün sosyal yapısına dair önemli bilgiler bulunmakta, yerleşimde sadece erkek nüfusu temsil eden 42 Hristiyan (Ermeni) neferin yaşadığı belirtilmektedir. Ayrıca aynı dönemde köye bağlı Körke adında bir nahiyenin varlığı da arşiv kayıtlarında yer almaktadır.
Osmanlı Dönemi Gelişimi ve Tarihi Yapıları
Zaman içerisinde nüfus yapısında değişimler yaşanan yerleşim, 1642 yılı avarız defterinde İşbinos adıyla kaydedilmiştir. Bu dönemde köyde 6 Müslüman ve 3 Hristiyan olmak üzere toplam 9 hane ile birlikte 3 askeri görevlinin mukim olduğu görülmektedir. 1835 yılı sayımında ise köyün demografik yapısı tamamen değişmiş, tamamı Müslüman olan 20 hanede 54 erkek nüfus kaydedilmiştir. Köyün kültürel ve eğitime verdiği önemi gösteren en somut tarihi veri ise 19. yüzyılda bizzat köylüler tarafından inşa ettirilen tarihi medrese yapısıdır.
Cumhuriyet Dönemi ve İsim Değişikliği
Cumhuriyetin ilanından sonra da tarihi adını bir süre koruyan yerleşim, 1935 yılı nüfus sayımında İşbonoz ismiyle kaydedilmiş, sonraki yıllarda ise İşbonos adıyla sayımlarda yer almaya devam etmiştir. Ancak 1959 yılında kabul edilen 7267 sayılı kanun kapsamında, eski isminin yabancı kökten geldiği ve iltibasa (karışıklığa) yol açtığı gerekçesiyle köyün ismi resmen Adabaşı olarak değiştirilmiştir. Köy, 1960 yılı genel nüfus sayımından itibaren günümüzdeki modern ismiyle resmi kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Coğrafi Konum ve Ulaşım Bilgileri
Coğrafi konumu itibarıyla 1536 metre rakımda yer alan Adabaşı Köyü, Bayburt il merkezine 15 km uzaklıkta konumlanmıştır. Tarihi dokusunu ve kırsal yapısını koruyan bu yerleşim yeri, 2022 yılı nüfus verilerine göre 436 kişilik yerleşik bir nüfusa ev sahipliği yapmaktadır. Bayburt'un tarihsel ve kültürel geçmişini yansıtan zengin arşiviyle Karadeniz coğrafyasının incelenmeye değer köylerinden biridir.