Bayburt, Türkiye Cumhuriyeti'nin Karadeniz Bölgesi'nde yer alan, Çoruh Nehri kenarında kurulmuş tarihi bir ildir. Denizden yüksekliği 1.550 metre olan şehrin yüzölçümü 3.746 km² olup, doğu ve güneydoğusunda Erzurum, batısında Gümüşhane, kuzeyinde Trabzon ve Rize, güneyinde ise Erzincan illeriyle çevrilidir. Coğrafi yapısı genel olarak Bayburt Ovası, akarsu vadileri ve yöreyi çevreleyen dağlık alanlardan oluşmaktadır.
Köklü Tarihi ve Kuruluş Dönemleri
Bayburt'un tarih sahnesindeki bilinen geçmişi, Anadolu'nun köklü kavimlerinden Azzi ve Hayasalar ile başlamaktadır. Ardından Hatti, Hitit ve Urartu uygarlıklarının izlerini taşıyan bölge, MÖ 7. yüzyılda Kimmer ve İskit akınlarına uğramıştır. Urartu'nun yıkılmasından sonra bölgeye gelen Kraliyet İskitleri, o dönemin en büyük kenti olan Gymnias'ı kurmuşlardır. Daha sonra Pontos Devleti ve Roma İmparatorluğu sınırlarına dahil olan bölge, Doğu Roma topraklarında kalarak Haldia Theması'na bağlanmıştır.
Türk Hakimiyeti ve Kültürel Gelişimi
Malazgirt Meydan Muharebesi'nin ardından kesin Türk hakimiyetine giren Bayburt, Saltuklular, Danişmentliler ve Selçukluların idaresinde bulunmuştur. Mugisuddin Tuğrul Şah döneminde kalesi yeniden inşa edilen şehir, İlhanlılar ve Safeviler döneminde Tebriz-Trabzon ticaret yolu üzerinde olması sayesinde iktisadi ve kültürel bir canlılık kazanmıştır. Marko Polo'nun da seyahatlerinde zengin gümüş madenlerinden bahsettiği bu dönemde şehirde Mahmudiye ve Yakutiye medreseleri kurulmuş, Mevlevilik ve ahilik teşkilatı yayılmıştır.
Osmanlı Döneminden Günümüze Bayburt
Ekim 1514'te Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı topraklarına katılan Bayburt, uzun süre Sancak merkezi olarak idare edilmiştir. 19. yüzyıldan itibaren çeşitli savaşlar ve Rus işgalleri yaşayan kent, ciddi yıkımlara maruz kalmıştır. Cumhuriyet döneminde 1927'ye kadar Erzurum'a, bu tarihten sonra ise Gümüşhane'ye bağlı kalmış, nihayet 21 Haziran 1989 tarihinde çıkarılan 3578 sayılı yasa ile il statüsünü kazanmıştır.