Üzümlü, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı, deniz seviyesinden 1276 metre yükseklikte konumlanmış tarihi bir Karadeniz köyüdür. Günümüzdeki adını 1925 yılında alan köyün tarihi adı Gürcüce bir yer adı olan Muhobani'dir (მუხობანი). Bu isim, 'meşeli' anlamına gelen 'Muhovani' (მუხოვანი) kelimesinden değişime uğrayarak Türkçeye 'Muhoban' şeklinde girmiştir. Tarihi kayıtlarda yerleşim, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile Artvin vilayeti üzerine 1927 tarihli Osmanlıca kaynaklarda Muhoban (موخوبان) olarak anılmaktadır.
Orta Çağ'dan Osmanlı Dönemi'ne Muhobani Tarihi
Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı kesiminde yer alan Şavşeti bölgesinin bir parçası olan Muhobani, 16. yüzyılın ikinci yarısının hemen başında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Şavşeti bölgesinde Osmanlı idaresi altında kurulan Şavşat sancağının 1554 yılındaki sancak beyi, eski bir Gürcü tavadi olan İosebiti idi. Osmanlı idaresinin vergi tahsil etme ve askere alma amacıyla gerçekleştirdiği 1835 yılındaki nüfus tespitinde Muhobani, Çıldır Eyaleti'nin Şavşat sancağına bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. Söz konusu nüfus defterine göre köyde 12 hanede 27 erkek yaşamaktaydı. Sadece erkek nüfusun kaydedildiği bu dönemde, kadınların da eklenmesiyle toplam köy nüfusunun yaklaşık 52 kişiden oluştuğu tahmin edilmektedir.
Rus Egemenliği ve Türkiye'ye Katılım Süreci
Muhobani köyü, uzun süre Osmanlı yönetimi altında kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde 'Mohoban/Muhabani' adıyla kaydedilen yerleşim, Artvin sancağının Şavşat-İmerhevi kazasına bağlı Anklia nahiyesinin köylerinden biriydi. Bu sayımda köydeki 19 hanede 111 kişi yaşıyordu ve nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Eski bir Gürcü yerleşimi olan köyde Klditavi (კლდითავი), Didçala (დიდჭალა), Savele (საველე), Abanoti (აბანოთი), Napudzari (ნაფუძარი) ve Ğeleti (ღელეთი) gibi Gürcüce yer adları günümüze ulaşmıştır. Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rusların çekilmesinin ardından Gürcistan sınırlarında kalan köy, 1921 yılında imzalanan Moskova Antlaşması ile Türkiye'ye bırakılmıştır.
Tarihi Miras: Muhobani Kilisesi
Üzümlü köyünde varlığı saptanmış tek tarihsel yapı, geçmişte bir köy kilisesi olan Muhobani Kilisesi'dir. Orta Çağ'dan kalan ve Balcılar mahallesinde bulunan bu yapı günümüzde tamamen yıkılmış durumdadır. Kiliseden geriye sadece yapı taşları ve kireç harçlı duvar parçaları ulaşabilmiştir. Coğrafi olarak Artvin il merkezine 85 km, Şavşat ilçe merkezine 20 km uzaklıkta yer alan köy, köklü tarihi ve doğal güzellikleriyle keşfedilmeyi bekleyen özel bir Karadeniz yerleşimidir.