Eskikale (Ustamisi) ve Tarihi Geçmişi
Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Eskikale köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan tarihi Şavşeti bölgesinde yer almaktadır. Eski adı Gürcüce "Ustam'ın yurdu" anlamına gelen Ustamisi (უსტამისი) olan yerleşim, 11. yüzyıla tarihlenen kaynaklarda geçen "Ustam" şahsının adını taşır. Osmanlı döneminde 1835 nüfus kayıtlarında "Ustamis" (اوستامیس) olarak geçen bölge, 16. yüzyılın ikinci yarısının başlarında Osmanlı idaresine katılmıştır. Yüzyıllar boyunca zengin bir nüfus hareketliliğine sahne olan köy, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında Rus idaresine geçmiş, Birinci Dünya Savaşı ardından kısa bir süre Gürcistan sınırlarında kaldıktan sonra 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile Türkiye sınırlarına dahil olmuştur. Köyün ismi Gürcüce kökenli olduğu gerekçesiyle 1925 yılında Eskikale olarak değiştirilmiştir.
Stratejik Bir Orta Çağ Sığınağı: Tzepta Kalesi
Eskikale köyü sınırları içinde yer alan en önemli tarihi miras, eski kaynaklarda Tzepta (წეფთა) adıyla anılan görkemli kaledir. Köyün kuzeyinde, tüm yöreye hakim stratejik bir tepede konumlanan kale, 45 × 36 metre boyutlarındadır. Tarihi kayıtlara göre 998 yılında III. Davit Kurapalati'ye yenilen Gürcü kralı III. Bagrat'ın babası Gurgen bu kaleye sığınmıştır. 1028 yılına gelindiğinde ise Gürcü aznaurları (soyluları) Kral IV. Bagrat'a ihanet ederek Tzepta Kalesi'ni Bizans İmparatorluğu'na teslim etmişlerdir. Günümüzde iki kulesi ve sur duvarlarının bazı kısımları ayakta olan kale, bölgenin Orta Çağ askeri mimarisinin en somut örneklerinden biridir.
Eskikale'nin Kayıp Kiliseleri ve İnanç Mirası
Eskikale köyü, zengin kültürel geçmişinin bir kanıtı olarak çoğu tamamen veya kısmen yıkılmış sekiz adet kilise kalıntısına ev sahipliği yapmaktadır. Köyün Hanebi (Tsinavelati) mahallesinde tek nefli bir köy kilisesinin kalıntıları bulunurken, Merkez mahalledeki kilise tamamen yıkılmıştır ve yöre halkı buraya Gürcüce kilise anlamına gelen "Sakdari" ismini vermiştir. Merkez mahalledeki bir başka kilisenin temeli üzerinde bugün bir ev yükselmektedir. Zegani mahallesindeki kilisenin temelleri üzerine ise köyün camisi inşa edilmiştir. Ayrıca Patsa Çihori (Küçük Çihori) mahallesinin merkezinde ve aynı mahalledeki "Çedruli" mevkiinde de yıkık kilise kalıntıları mevcuttur. Son olarak, Tzepta Kalesi'nin surları içerisinde yer alan tek nefli kale kilisesi de harap durumda günümüze ulaşmıştır.
Coğrafi Konum ve Ulaşım Bilgileri
Karadeniz Bölgesi'nin eşsiz doğasıyla çevrili olan Eskikale köyü, Artvin il merkezine yaklaşık 50 kilometre, Şavşat ilçe merkezine ise 25 kilometre mesafede yer almaktadır. Bölgeyi ziyaret etmek isteyen tarih ve doğa meraklıları için Tzepta Kalesi'nin yöreye hakim konumu, sur kalıntıları ve iki adet kulesi mutlaka görülmesi gereken detaylar arasındadır. Samglieti, Napudzari, Zegani, Petrikana ve Piçnara gibi tarihi mevki isimleriyle geçmişin izlerini koruyan Eskikale, Şavşat'ın tarihi ve kültürel dokusunu keşfetmek isteyenler için benzersiz bir gezi rotası sunmaktadır.