Erzurum'un Aşkale ilçesine bağlı tarihi bir yerleşim yeri olan Topalçavuş Mahallesi, geçmişten günümüze taşıdığı adlar ve idari yapısıyla dikkat çeken bir yerleşimdir. Mahallenin eski adı, 1522 yılındaki kayıtlara göre Ermenicede "kireç ören" anlamına gelen Gireverek'tir. Yerleşim, 1902 yılından itibaren bugünkü ismi olan Topalçavuş adını taşımaya başlamıştır. Erzurum'un büyükşehir olmasıyla birlikte, 2012 yılında çıkarılan 6360 Sayılı Kanun uyarınca köylerin tüzel kişiliği kaldırılmış ve bu yerleşim yeri de Aşkale Belediyesi'nin bir mahallesi haline gelmiştir.
Coğrafi Konum ve Ulaşım
Topalçavuş, coğrafi olarak Doğu Anadolu Bölgesi sınırları içerisinde bulunmakta olup deniz seviyesinden 1788 metre yüksekliktedir. Koordinatları 39°55′09″ Kuzey ve 40°34′45″ Doğu olan mahalle, Erzurum il merkezine 67 kilometre, Aşkale ilçe merkezine ise 14 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır. Mahalle, Aşkale ilçesinin batı kısmında yer alır. Ulaşım açısından D.100 numaralı Erzincan-Erzurum (Tercan-Aşkale) devlet ve uluslararası karayoluna 8,6 kilometrelik bir köy yolu vasıtasıyla bağlanmaktadır.
Nüfus Yapısı ve İdare
Yerleşim yerinin idaresi muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından sağlanmaktadır. Yıllar içerisinde nüfus oranında ciddi değişiklikler kaydedilmiştir. Mahallenin nüfusu 1985 yılında 987 kişi olarak kaydedilmişken, 2000 yılında 561 kişiye, 2021 yılı nüfus sayımı verilerine göre ise 314 kişiye kadar gerilemiştir. Bu veriler yerleşimin zaman içindeki demografik seyrini göstermektedir.